Alexander Meeus fotografeerde mensen die op sterven lagen

By Ringo Gomez Jorge

 

De dood lijkt omnipresent in het leven Alexander. Vorig jaar volgde hij voor zijn bachelorproef fotografie drie personen op afdeling palliatieve zorgen van het AZ Sint-Lucas in Gent. Hij fotografeerde ze iedere dag, een maand lang, totdat ze stierven. Enkele jaren daarvoor verloor zijn moeder de strijd tegen kanker en koos voor euthanasie. Je moet taai zijn om na het verlies van je moeder op die manier jezelf met je demonen te confronteren. Dit resulteerde in Levensbeëindiging, een reeks beklemmende foto's.

VICE: Hoe begin je aan zo'n reeks? 
Alexander Meeus: Ik heb een katholiek ziekenhuis uitgezocht en hen opgebeld met de vraag of ik foto's mocht nemen van terminaal zieken. Katholieke ziekenhuizen plegen geen euthanasie uit ethische overwegingen. Aangezien het mijn bedoeling was om die mensen zo lang mogelijk te volgen, leek me dat de beste optie.

Dat klinkt grof maar zo bedoel je het niet. 
Je moet weten: in 2008 is mijn moeder overleden aan kanker. Zij heeft toen gekozen om thuis euthanasie te plegen. Ikzelf ben er ook voorstander van. Maar met deze reeks wilde ik niet aantonen hoe erg mensen afzien zonder euthanasie, of strijden voor een of andere ethisch standpunt. Ik wilde puur de belevenis van het wachten op de dood vastleggen.

Kreeg je gemakkelijk toestemming? 
Best wel. Het ziekenhuis wilde graag laten zien dat ze hun patiënten zo goed mogelijk opvangen. Het dossier moest wel langs de ethische commissie passeren en dat bracht een rompslomp van drie maanden met zich mee. Er werd gesteld dat ik toestemming moest krijgen van de patiënten. Eén mannelijke en twee vrouwelijke patiënten gingen akkoord. De familie van één vrouw was heel enthousiast. Zij wilden de foto's als herinnering aan hun moeder. De twee andere families stonden sceptisch tegenover mijn aanwezigheid.

Een foto van je moeder op de palliatieven zorgen, dat is bijna zoals een foto van een begrafenis, niet? 
Vroeger werden er begrafenisreportages gemaakt! Tja, het is heel dubbel. Langs de ene kant wilden ze hun moeder herinneren op haar beste momenten, langs de andere kant was ze al langer aan de slechte hand. De kinderen bleven vaak bij hun moeder in het ziekenhuis slapen. Dat was best een gezellige belevenis. Ik vermoed dat ze dat samenzijn in het ziekenhuis met hun moeder wilden herinneren.

Waarom koos je voor het ziekenhuis en niet voor de palleatieve thuiszorg? 
Ik wilde de beleving van de patiënt en zijn familie in een klinische context tonen en wilde zelf ook een zekere afstand behouden. Een ziekenhuis kan je binnen en buiten wandelen wanneer je maar wil. Als je bij iemand thuis fotografeert, is dat toch anders. Het is veel persoonlijker. Eerst fotografeerde ik een man die voor thuiszorg had gekozen. Het werd mij te persoonlijk en ben ermee gestopt.

Hoe ging je te werk? 
Gedurende een maand ging ik iedere dag langs. Dat was een korte maar heel intensieve periode. In principe deed ik één persoon per dag, soms twee. Ik zat bij hen op de kamer, praatte wat en wachtte totdat er iets zou gebeuren.

Had je een band met hen? 
Ja, maar echt hecht waren we niet omdat ik bewust een zekere afstand behield. Uiteindelijk verstopte ik me achter mijn camera en als ik thuiskwam, keek ik heel nuchter naar de beelden.

Heb je ze zien sterven? 
Bij de man en één vrouw ben ik gestopt voordat ze stierven, bij de andere vrouw meldde de familie me bij aankomst dat ze was heengegaan maar dat ik haar alsnog even mocht fotograferen. Dat heb ik dan ook gedaan. Ik was vijf minuten alleen in de kamer met de overledene en heb een paar beelden getrokken. Toen was ik even van mijn melk geslagen. Vooral omdat het zo plots kwam. Iedere dag liep ik het ziekenhuis binnen zonder ermee bezig te zijn dat die mensen op elk moment zouden kunnen sterven.

Wat heb je met de foto van de overledene gedaan? 
Op de bachelortentoonstelling zat hij mee in de reeks. Daarna heb ik hem eruit gehaald op vraag van de familie. Daarom dat hij er nu niet bij zit.

Ik wil niet grof zijn, maar heb je jouw moeder zien heengaan? 
Ik was erbij toen ze mijn moeder het spuitje gaven. Dat gaat redelijk snel. Het was alsof ze een laatste adem slaakte en in slaap viel. Het was heel raar en ik vind het moeilijk te verwoorden. Het is met niets te vergelijken.

Al enige plannen voor je masterproef? 
Nog niet. Misschien wil ik de uitdaging aangaan om een heel sterke documentaire te maken over een luchtig onderwerp.

Goed plan.

http://alexandermeeus.wordpress.com/

Comments