©2014 VICE Media LLC

    The VICE Channels

      Bloed en Islam: Tussen Eid en Ashura

      October 31, 2012
      Uit de column 'Popping the Marks'
       
      Volgens de islamitische kalender zitten we op dit moment tussen twee feestdagen waarop het heilige wordt vertaald naar bloedvergieting: Eid al-Adha, dat vorige week werd gevierd, en Ashura, dat eind november plaatsvindt. In beide gevallen zijn deze jaarlijkse vieringen een onderwerp van discussie over dit bloedvergieten en hoe ‘religie’ eruit zou moeten zien.
       
      Eind oktober vierden moslims over de hele wereld Eid al-Adha, een feest dat het einde van de hajj aangeeft. De persoon die centraal staat in het verhaal van de hajj is niet Mohammed, maar Abraham, die bereid was om datgene te offeren wat hij het meest liefhad—zijn eigen zoon. Dit wordt tijdens de hajj door pelgrims herdacht door stenen naar een muur te gooien die de duivel moet voorstellen. Ter ere van Abrahams onderdanigheid naar God, vieren moslims Eid al-Adha door een geit of lam te slachten.
       
      Shi’itische moslims gedenken eind november nog een ander offer: de lijdensweg van Hoessein, de kleinzoon van Mohammed, op de dag die Ashura wordt genoemd. Hoessein gaf zijn leven in een onmogelijke oorlog tegen de onrechtvaardige tirannie uit zijn tijd. Veel moslims die dit herdenken uiten hun liefde voor Hoessein door hun rug met een mes te bewerken of het opzettelijk verwonden van hun hoofd. Dit zorgt zelfs binnen de shi’itische gemeenschap voor controverse. Het beeld van mannen die door de straten paraderen, doordrenkt in hun eigen bloed, is een geliefd wapen voor soennieten om shi’iten zwart te maken, door te zeggen dat shi’iten geen legitieme moslims zijn. Islamofoben grijpen de herdenking aan als bewijs dat de islam gewelddadig is en fundamentalistische aanhangers heeft.
       
      Bij zowel Eid al-Adha en Ashura zijn er moslims die deze herdenkingen willen hervormen naar iets dat beter past bij hun idee over wat het betekent om modern, rationeel en humaan te zijn. Bij alternatieve vieringen van Eid al-Adha wordt het slachten van een dier en het verdelen van het vlees onder de armen vervangen door andere vormen van liefdadigheid. Om te herdenken dat Hoessein bereid was om afgeslacht te worden, kiezen veel moslims ervoor hun bloed te doneren, als alternatief of als aanvulling op het zichzelf verwonden. Tijdens Ashura in Iran, een land met een shi’itische meerderheid, verzamelen bloedbanken bijna vier keer zo veel als op een normale dag.
       
      Ik kan het waarderen dat de verhalen van Abraham en Hoessein gelezen worden als oproep tot een actie die over ethiek gaat. Moslims doen dit al sinds het begin van hun geschiedenis. Moslims die zich onthouden van het slachten van dieren tijdens Eid doen dat omdat ze vinden dat de islam de voorkeur geeft aan medeleven en genade boven de eisen die het ritueel stelt. Moslims die doneren aan bloedbanken tijdens Ashura volgen het voorbeeld van Hoessein, alleen gaf hij zijn bloed weg op een wat drastischere manier. Terwijl ze de traditie vernieuwen, blijven ze er ook in investeren en willen ze ervoor zorgen dat de betekenis ervan hetzelfde blijft, hetzij in een nieuwe context.
       

       

      Helaas kunnen moslims die zulke hervormingen doorvoeren klinken als felle islamologen die hun broeders en zusters beschuldigen van het blind doorgaan met gevoelloze en barbaarse rituelen. Door het aanhalen van ideeën over wat een goede religie inhoudt—namelijk dat het alleen zichtbaar hoeft te zijn in je ziel en nooit op je lichaam—stellen ze dat er niets spiritueels kan zijn aan het vergieten van bloed.
      Als iemand iets tegen het eten van dieren heeft, dan begrijp ik dat ze er ook tegen zijn om een dier te slachten voor Eid. Maar ik ben een vleeseter en jaag niet op mijn eigen vlees, noch breng ik dieren zelf groot. Ik profiteer van de vernietiging zonder dat ik er ooit bij na hoef te denken. Het slachten van dieren voor Eid forceert een confrontatie met de realiteit, en dat is beter dan het kopen van vlees in de winkel en vervolgens doen alsof we niets te maken hebben met het proces dat eraan voorafging.
       
      Het is moeilijk om in de westerse wereld moskees te vinden waar ik mezelf kan snijden voor Hoessein, maar ik ga sowieso bij een clubje dat doet aan ritueel borstsnijden, en zal dat doen tot mijn borstkas helderrood is. Hoessein verliet Mekka uiteindelijk voor Karbala met de belofte dat hij de rituelen van de hajj af zou maken door niet een geit, maar zijn eigen leven te offeren. Net als de geslachte geit werd de dood van de onschuldige Hoessein voor anderen een voedingsbron voor het in stand houden van het ritueel. Wij zullen huilen om Hoessein en zijn kamp van misschien honderd supporters die het opnemen tegen een duizenden koppen tellend leger en om het feit dat wij ons er schuldig aan maken dat we voordelen halen uit Hoesseins offer. Daarom kerven we onze liefde, ons verdriet en ons schuldgevoel in onze lichamen. Met elke snee in mijn borst zal ik beseffen hoe veel erger Ashura voor Hoessein moet zijn geweest. Elke dag is Ashura, zei één van Hoesseins volgers, en elk land is Karbala. De tragische afslachting van Hoessein representeert het onrecht en het lijden dat voortduurt in deze tijd. Maar omdat de wereld vervuld is met onderdrukking en onterecht verdiende privileges in allerlei vormen, weet ik dat ik de rol vervul van Hoesseins moordenaars en niet zozeer van Hoesseins aanhangers.
       
      Veel mensen, zowel moslims en niet-moslims, zullen zeggen dat bloedvergieten walgelijk is en dat pijn geen plaats verdient binnen een religie. Natuurlijk is het niet zo dat deze gebruiken ons per se een goed gevoel geven. Een mes in een dier steken is ook niet leuk. Maar tussen deze twee heilige dagen, Eid al-Adha en Ashura, herinneren we onszelf aan het geweld in ons eigen leven—het geweld dat ons continu voedt—maar ook aan onze rol binnen dit geweld. Het is triest en zwaar. Sommige mensen willen geen verdriet of zwaarmoedigheid in hun religie. Dat is prima, maar voor mij is dat juist het hele punt.

      Comments