Kinderen lenen en de kunstwereld in het ootje nemen - een gesprekje met Daan Samson

door Jan van Tienen

daansamson_interview_vice

Foto door Jeronimus van Pelt

Een van de meest gehoorde vragen die we krijgen als mensen ons over Vice vragen is: “Het blad is gratis, dus hoe komen jullie aan geld?” Het antwoord is dat we al jaren op oneigenlijke wijze tonnen subsidie per jaar van de overheid opstrijken. Geintje. We hebben adverteerders en sponsoren die ons bedruipen met hun adverteerders- en sponsorgeld. Omdat dit alles wekelijkse kost voor ons is, sprak de kunst van de in Rotterdam wonende Daan Samson ons erg aan. Samsons werk bestaat uit een combinatie van practical jokes - die hij kan uitvoeren doordat hij zich door allerlei bedrijven laat sponsoren - en een fascinatie voor de kunstwereld op zich. Voorbeeld: hij organiseerde een aantal jaar geleden een feest in een roemrucht kunstenpand waarbij hij drie volle koelkasten met drank had laten sponsoren door het bedrijfsleven. Die kasten zaten op slot en de sleutels had Samson naar drie mensen gestuurd die belangrijk zijn in de Rotterdamse kunstwereld. Het feest kon pas beginnen als zij zouden opdagen om de koelkasten te openen. Ik ontmoette Daan Samson in een café in Amsterdam en sprak hem over zijn kunst. Ik droeg schoenen van Pointer, een shirt van American Apparel en ik had superveel zin in een Jägermeister toen ik klaar was met het interview. Jägermeister, hmm, heerlijk.

Vice: Dus je komt uit Rotterdam.
Daan Samson: Ja, uit Rotterdam. Kunststad nummer één! Gelijk maar even provoceren nu ik toch in Amsterdam ben.

Wat heb je na je opleiding gedaan?
Na mijn afstuderen heb ik een stichting opgericht voor de Witte de Withstraat in Rotterdam. Die straat was toen we begonnen een puinzooi. Hoeren, gokken, junks. Maar de huur was daar zo laag dat er veel culturele instellingen zaten. Dus ik had het idee: waarom gaan we geen promotie voeren voor dat gebied, om het zodoende op de kaart te zetten?

Wow. Dat is je behoorlijk gelukt.
Ik ben zeven jaar projectleider geweest van de door mij opgerichte stichting. En het was zo’n succes, dat ik dacht; ik voel er niets voor hetzelfde trucje op commando elders nog eens uit te halen.

Het gebied moet er ook wel rijp voor zijn.
Dat is waar, misschien was dit ook wel deels geluk hebben. Rotterdam was toen de 'culturele hoofdstad' van Europa, dus er waren allerlei subsidiepotjes, die ik wel kon vinden. Maar er is ook gewoon heel hard aan gewerkt. En niet alleen door onze stichting.

Wat deden jullie dan?
Onze stichting maakte voornamelijk reclame voor het gebied, om het te promoten als 'de Kunst-As' van Rotterdam. En dat trok dan weer galeries aan. Maar na zeven jaar wilde ik mijn eigen werk weer oppakken. In 2004 ben ik fulltime als kunstenaar gaan werken.

Was dat lastig?
Ik had zeven jaar lang geen autonoom werk gemaakt. En als je die tijd wilt inhalen, moet je hard roepen om gehoord te worden. Ook heb je dan geen netwerk zoals andere kunstenaars dat wel hebben. Dus ben ik in rap tempo contacten gaan opbouwen, gebruik makend van mijn eigen kunstprojecten. Bijna ieder project had tot doel om praktische problemen op te lossen.

Kan je een voorbeeld geven?
Een paar jaar geleden werd ik aangesproken door ene Remko, een jongen die werkte bij het Centrum Beeldende Kunst in Rotterdam. Deze baliemedewerker zei dat hij mijn grootste fan was en voegde daar aan toe: “Ik heb een expositie voor jou geregeld in het CBK.” De expo die ik daar vervolgens hield bestond uit allemaal exclusieve cadeaus voor die bewuste jongen. Die fraaie presentjes had ik niet zelf betaald, die waren beschikbaar gesteld door circa twintig fabrikanten. Duizenden euro’s aan begeerlijke goederen, om die Remko te bedanken voor zijn uitmuntende lobbywerk. Een chocoladefontein, 24 kratten bier, luxe diners, chocolade kunstwerken, kunstwerkjes speciaal voor hem gemaakt, een jaarabonnement op Blend, kwaliteitswijnen, dat soort dingen. Zo heb ik laten zien dat de mensen die mijn pad verlichten beloond zullen worden. Het werk heette eenvoudigweg 'Remko bedankt!'

afbeelding-11

En hoe pak je dat dan aan met die sponsoren?
Ik benader ze heel gericht, met een verhaal op maat gemaakt voor hen. Massamails werken niet. Ik werk ook alleen met marktleiders waarbij ik voel dat zij op hun beurt ook baat bij deelname hebben. Geen enkel bedrijf participeert alleen vanwege de gedachte een baliemedewerker van het CBK eens belangeloos te overladen met onze producten. Ze willen er natuurlijk ook iets voor terug zien.

Snap ik.
Ik moet wel zeggen dat het bedrijfsleven vaak zó progressief en zó vooruitstrevend is dat ze snel geneigd is mee te gaan in deze vorm van sponsoring. Ik denk dat het bedrijfsleven progressiever is dan de kunstwereld. Marketeers moeten altijd net iets sneller opereren dan hun concurrenten. Terwijl de kunstwereld haar vernieuwingsdrang een beetje kwijt is geraakt, denkt de markt steeds vaker buiten de hokjes. Voorbeeld: toen ik de opdracht kreeg om een avond in de schouwburg samen te stellen, nodigde ik SMEG uit om samen met mij het engagement onder debat-publiek te toetsen. Mijn vraag aan deze producent van luxe keukenapparatuur was of zij één van hun bekende designkoelkasten beschikbaar wilde stellen. Die Ferrari rode koelkast zou ik samen met andere weelde artikelen gebruiken om het publiek bij een kunstdebat weg te lokken. Toen ik het plan uitlegde, zagen zij snel in dat het gewoonweg boeiend is om mensen met een duivels-dillema te confronteren. Ze snappen ook inhoudelijk waar het over gaat.

En dan sponsoren ze je.
Ja. Maar dus tevens omdat er aan mijn werk allerlei interessante consequenties zijn verbonden. Die jongen die die expositie voor mij organiseerde was bijvoorbeeld een ambtenaar, dus hij mocht eigenlijk geen cadeautjes aannemen. Dus kreeg hij het advies van de directeur om die cadeaus te verdelen onder zijn collega’s. Maar toen besefte de directeur gelukkig op tijd dat vreselijk politiek correct is. Een deel mocht de baliemedewerker uiteindelijk zelf houden en de rest is keurig verdeeld. Als een cupido bekijk ik steeds hoe de hoofdrolspelers reageren op de mijn inmenging in hun wereldje. Ik vind het een heel interessant spel. Ik kijk dan vanaf mijn wolkje naar beneden.

Reageer