©2014 VICE Media LLC

    The VICE Channels

      PORNO! VERKRACHTING! EEN DOORWROCHT INTERVIEW MET DIEPE BESPIEGELINGEN OVER THEATER, DE MENS EN HET LEVEN!

      April 15, 2010

      susanne-kennedyklein

      Susanne Kennedy kwam op haar vierentwintigste vanuit Duitsland naar Amsterdam omdat ze verliefd werd op een Nederlander en omdat het natuurlijk gewoon altijd een goed idee is om uit Duitsland weg te gaan. Ze begon aan de opleiding Regie in Amsterdam en won met haar afstudeerstuk meteen de Top Naeff prijs, waarop ze meteen werd gevraagd door het Nationale Toneel. Sindsdien maakt ze wrede duistere voorstellingen vol seks en dood waarin iedereen kapot gaat, zonder zich aan wat voor theaterregel dan ook te houden. Haar nieuwste stuk Over Dieren gaat vandaag in première en is gebaseerd op afluistertapes die de Oostenrijkse politie maakte van een escortbureau dat verdacht werd van vrouwenhandel. Het zit vol pornografische, gitzwarte citaten, zoals: "Hij wil haar ontmaagden terwijl haar zus toekijkt" en "Hebben we ook Russische meisjes met grote tieten, zonder beugel?" O, en het is een goed stuk. Eva Coolen sprak het lieve meisje dat deze voorstellingen regisseert.

      Vice: De voorstellingen die je tot nu toe hebt gedaan zijn behoorlijk duister en naar.
      Susanne Kennedy: Iedereen maakt elkaar kapot en zuigt elkaar leeg, ze zitten vol met seks. Ik weet het niet, het is een fascinatie, voor een onderkant, gewoon een steen die je, uhm… optrekt en dan zie je een hele wereld daaronder waar het krioelt.

      Ken je de eerste scene van Blue Velvet van David lynch, waar de camera door een perfecte zonnige suburb glijdt en dan onder de grond verdwijnt waar het een krioelen van insecten en duisternis is.
      Ja, ja, precies, precies. Eigenlijk echt de onderkant en de onderbuik en zo, dat zoek ik elke keer op. Het heeft dan vaak met seksualiteit en macht te maken en elkaar kapot maken.

      Je zegt dat als een heel lief meisje…
      Ja, ja. Ik heb ook vaak dat mensen zeggen, waarom in godsnaam? Wat zegt dat over jou, dat jij die stukken maakt?

      Ja, wat zegt dat over jou dat je die stukken maakt?
      Ik weet het niet, ik heb daar geen antwoord op. Ik probeer dat een beetje ook zelf te zoeken of te definiëren. Je hebt een bepaalde fascinatie en het trekt je toch altijd naar een bepaalde kant en ja, ook een bepaalde nachtmerrie-achtige kwaliteit.

      Waarom ben je eigenlijk het theater in gegaan?
      Eigenlijk had ik vroeger, toen ik nog thuis woonde bij mijn ouders, een soort heel vaag begrip over wat theater zou kunnen zijn, want ik was helemaal niet vaak in het theater. Het was eigenlijk meer het romantische idee van theater dat ik in mijn hoofd had.

      De kleine meisjes-droom.
      Ja, als meisje wilde ik eerst ook actrice worden. Op het toneel staan en dat mensen naar mij kijken. Regisseur was iets wat ik amper kende. Ik heb toen theaterwetenschappen gestudeerd omdat ik dacht: Nou ja, dan ga ik dat maar doen, dat ligt dan ergens in de buurt. Toen zat ik in een amateurclubje en daar was een vrouwelijke regisseur die ik enorm bewonderde. Ik vond haar echt heel stoer en dacht: Wie weet? Maar ik durfde er amper aan te denken dat ik zoiets ook zou kunnen doen, dus dat was heel ver weg.

      En hoe durfde je dan toch die stap te maken naar regie?
      Toen ik naar Nederland kwam, ging een bekende van mij auditie doen voor de regieopleiding, en die zei toen: Waarom doe je niet ook mee? En toen dacht ik: Nou ja, dan probeer ik dat, maar dat zal toch niet lukken, maar toen lukte het wel en dan zit je er ineens middenin. Ik wist eigenlijk helemaal niet wat regisseur zijn inhield dat was ook maar een beetje een vaag idee, dus ik probeerde er eigenlijk een te spelen. Ik speelde gewoon regisseur in het begin.

      Hans Kemna, van wie je les had op de regie opleiding beschreef je als volgt: ‘Ik herinner mij haar van de regieopleiding, waar ik workshops geef, als een bescheiden, heel mooi Duits-Engels meisje, enigszins op de achtergrond, zich een beetje verschuilend achter haar vriendin Sarah Moeremans uit hetzelfde jaar.’
      Nou ik ben wel echt gegroeid in die rol, want...

      In die rol? Je noemt het ook een rol?
      Ja, ja, ja, ja, ooit was het een rol die je speelde en op een gegeven moment begint het zo samen te groeien met wie je bent. Het was eigenlijk pas in het laatste jaar van de regieopleiding, dat ik dacht oké: Volgens mij heb ik langzaam aan iets te pakken, waarvan ik denk in die richting zou het kunnen gaan en het idee wat ik had van wat het betekent om regisseur te zijn.

      Tijdens de repetities vraag je je acteurs te denken aan Misery van Stephen King, en Clockwork Orange en horror meisjes en hyena’s.
      Ja, dat zoek ik op, maar het is tegelijkertijd ook ironisch, dat je erom lacht, maar dat het ook een stomp in je maag is. Dat is een gevoel dat ik opzoek.

      Dat contrast?
      Ja, zonder dat de acteurs spelen van: Oh het gaat zo slecht met me en dit doet zo’n pijn. Ik probeer het altijd bij de toeschouwer te leggen. Waardoor jij dat gevoel gaat krijgen. Ik vind het nu ook interessant om te onderzoeken met die meisjes die genomen worden en verkracht en weet ik veel wat, dat die eigenlijk nog zwaaien en lachen terwijl dat gebeurt, zo’n heel raar soort tegenstelling.

      Ja, het is soms schrijnend, maar soms ook grappig.
      Ja. Maar het is een lach die ik toch wel ergens in je keel blijft steken.

      Je maakt van de toeschouwer bijna een soort schuldige.
      Ja, dat je merkt dat je als toeschouwer een soort voyeur wordt en daarmee geconfronteerd wordt op een bepaalde manier. Zeker ook de mannelijke blik naar vrouwen toe, dus dat de vrouw zegt: Ik ben hier, ik ben beschikbaar; gebruik mij. Maar tegelijkertijd zich niet alleen als slachtoffer opstelt, maar meteen die blik terugkaatst als het ware.

      Het lijkt bijna alsof je een soort kwaadheid hebt, je wilt heel graag confronteren. Eigenlijk ben je een beetje wreed voor je toeschouwer.
      Ja, ik denk dat ik dat wel ben. Ik wil wel iemand met zijn gezicht ergens induwen als het ware, en daar zit best wel iets sadistisch in.

      Heb je een duister mensbeeld?
      Nee, ik heb niet een heel erg goed mensbeeld. Maar ik vind het vooral interessant, het is niet zo dat ik rondloop en denk iedereen is slecht, maar op een ander level toch eigenlijk wel. Terwijl, ik heb een heel goed leven, snap je?

      Je hebt geen grote jeugdtrauma’s.
      Nee, helemaal niet. Maar het is meer iets wat in een soort onbewuste plaatsvindt, in iets wat naast een soort realiteit plaatsvindt. Iets waarvan ik alleen het gevoel heb, dat het er is.

      Waar komt dat gevoel dan vandaan?
      Bij ons, waar ik vandaan kom, dat is een heel kleinburgelijk dorpje in Duitsland, iedereen, zijn tuintje en zijn hegje enzovoort. En om twaalf uur ’s middags moest het daar totaal rustig zijn en zeker op zondag, en op zomerdagen als de zon dan heel heet was, dan had het een soort heel naar iets, terwijl er helemaal niets aan de hand was.

      Het onderliggende?
      Ja, het onderliggende, daar heb ik wel een gevoel voor denk ik, omdat soms aan te voelen. En ik heb ook een keer toen, ik twaalf of dertien was op zondag in een tijdschrift dat bij mijn oma lag gelezen over een leraar die een leerling misbruikte, en toen heeft dat zich met elkaar verbonden snap je? En dat is iets wat een heel diepe indruk op je maakt, in je kindertijd. Terwijl dat helemaal niet iets wat je meemaakt maar toch voelt dat het er is.

      En dat onderliggende wil je blootleggen?
      Ja, maar je weet sowieso dat alles wat je op toneel laat zien of op film, hoe zwart dat ook is, de werkelijkheid, is tien twintigduizend keer erger. Alles wat wij op toneel doen is niks.

      Er duikt in de werkelijkheid altijd weer een Josef Fritzl op.
      Precies. Alles wat je kan bedenken bestaat, en in het huis naast je bij wijze van spreken. Je weet nooit wat er binnen die vier muren naast je allemaal plaats kan vinden. Het gaat meer om dat gevoel dan dat het nu gaat om wat ik nu werkelijk zelf heb meegemaakt.

      Dit is misschien een rare vraag hoor, maar je komt uit Duitsland, denk je dat er ook een link is met de geschiedenis van dit land waar je vandaan komt, dat dit je zo fascineert?
      Zwijgt even. Ja,wij hadden wel op school dat je werd doodgegooid ermee, dus dan had je ook dat je op een bepaald moment, dacht van: Oh ja, krijgen we dat weer. Maar bij mij drong het een keer heel erg door, toen was ik 21 en in Frankrijk waar ik een jaar studeerde en in een les daar, keken we naar de bevrijding van de concentratiekampen, en ik zat daar en ineens dacht ik: Oh god en ik zit hier als Duitse.

      Je koppelde het terug naar jezelf.
      Ja. In Duitsland groei je zo op met die geschiedenis, maar op een gegeven moment begin je ook naar je eigen familie en opa en oma te kijken, en dan merk je…. Ik weet niet of je Das Weisse Band van Micheal Haneke hebt gezien?

      Ja, die heb ik gezien.
      Dat was ook weer zo’n film waarin kan je zien hoe dingen van generatie op generatie doorgaan die autoriteit, maar ook het geweld dat doorgegeven wordt.

      Hoe dat doorwerkt.
      Ja, dat is toch wel iets, zonder dat je concreet kan zeggen waar. Er zit ergens in je, wat de generaties voor je hebben gedaan. Je bent natuurlijk onschuldig en je hebt daar niets mee te maken, maar tegelijkertijd ook wel. En dat is een besef dat je in je draagt. En dat komt als je kunst maakt eruit, en is een deel van jou, zonder dat je precies weet waarom dat dan zo naar buiten komt. Het zijn sluimerende dingen die zich bij mij op het toneel te manifesteren.

      Seks is ook iets wat altijd terug komt in je voorstellingen.
      Ja, seks gaat altijd ook snel over macht, en in dit stuk ook zeker, en ook vrouwelijke seksualiteit is iets wat ik veel laat zien. Ik vind vaak hoe vrouwen getoond worden op het toneel totaal niet interessant, of ook echt soms dat je voornamelijk de mannelijke blik van de mannelijke regisseur ziet, hoe die actrice zich geeft, seksistisch gaat misschien te ver, maar toch wel dat ik vaak denk: Jeetje. Daar moet toch wel wat tegenover gezet worden en ik hoorde het ook met mijn laatste stuk Electric ballroom, waar ik ook oudere vrouwen en hun lichamen en hun seksualiteit liet zien, dat er ook veel vrouwen reageerden van: Wauw, dat dit zo getoond word. Dat is gewoon taboe.

      Zoals Hans Kemna zegt: Het is een heel mooi meisje. Heeft het ook te maken met dat hele mooie meisje zijn in een toch een mannenrol als regisseur? Als jij een kamer inloopt wordt je waarschijnlijk ten eerste benaderd als het mooie meisje.
      Ik vond dat in het begin wel moeilijk, met die rol en dan als vrouw inderdaad, zelfs in het begin dat ik geen rokjes aandeed als ik regisseerde, dat ik dacht: Ik moet daar toch wel stevig staan. Sinds mijn werk meer erkend wordt, hoef ik niet zoiets te beweren, ik weet het niet, het is iets raars, het is een mannelijk beroep inderdaad en dat je denkt: Verlies ik dan mijn vrouwelijkheid op een bepaalde manier.

      Dat je wanneer je zo’n rol op je neemt je je vrouwelijkheid gaat verdoezelen. Omdat dat is iets is wat tegen je werkt, alsof je daar door minder serieus genomen wordt.
      Ja precies, en nu omdat ik me meer comfortabel in die rol voel, dat ik denk nu maakt het niet zo zeer uit, soms heb ik hoge hakken aan maar daar denk ik dan oké, nu voel ik me dan toch wel ongemakkelijk. Ja, grappig. Ja, dat is wel iets ja.

      Maar waar komt dat seksuele in je stukken nu vandaan?
      Het gaat om het geweld dat met seks gepaard gaat, waar ik niet eens in eerste instantie een oordeel over heb, het is gewoon iets menselijks. En ik zoek gewoon graag een bepaalde lelijkheid op en seksualiteit is niet iets moois, of esthetisch mooi. Alhoewel, ik het wel altijd moeilijk vind als mijn vader dat dan ziet.

      Hoe reageert je vader daar dan op?
      Ze zijn dan toch wel geshockeerd... Ja, hij wordt dan wel kwaad.

      Kwaad ook?
      Jazeker.

      Wat zegt hij dan?
      Ja: Waarom moet dat zo? Hij heeft een soort opvatting van kunst, dat het schoonheid moet laten zien. Ja, hij vindt het moeilijk.

      Voel je schaamte als je je werk aan hem laat zien?
      Ja, ik denk het wel...ja. Hij vindt het beroep wat ik doe, ook moeilijk omdat hij daar geen aansluiting mee heeft. Hij probeert het wel, want hij ziet wel van: Het heeft succes, maar hij vind het moeilijk ja.

      Hoe sta je tegen de huidige porno-cultuur, ben je daar ook tegen aan het afzetten in je stukken?
      Wat ik heel raar vind, het verinnerlijken van de vrouw van bepaalde porno beelden. Dat vrouwen hun seksualiteit juist daarin zoeken, zich tot object maken. En zo hun seksualiteit definiëren.

      Je bedoelt dat vrouwen zich aan porno spiegelen, het imiteren?
      Ja, dat vrouwen gaan zeggen: Dit is feminisme, dat ik mijn borsten laat zien en aan paaldansen doe. Dat vind ik bizar en raar. Dat sommige mannen daarin feministischer kunnen zijn dan sommige vrouwen, dat vind ik heel erg interessant eigenlijk. Maar ik kijk daar meer van een afstand naar en verbaas me daarover met een soort onderzoekersblik.

      Dat geldt voor al je thematiek bijna omdat de thema’s en onderwerpen die heel sterk in je werk zitten toch niet heel persoonlijk zijn, of uit persoonlijke ervaringen komen, dus dat je toch inderdaad als een aanschouwer werkt.
      Jazeker, ik denk ook dat mijn levenservaring uit boeken en films en weet ik veel wat komt. Maar ja, dat is natuurlijk de vraag, moet je als kunstenaar zijnde, het mee hebben gemaakt om het te kunnen vertellen? Neem als voorbeeld David Lynch: Dat hij zulke films maakt betekent niet dat hij ook zo'n leven heeft.

      Ja dat is ook zo mooi, in werkelijkheid is hij vreselijk in to meditatie en helemaal verlicht.
      Ja precies, moet je dan gestoord zijn of een trauma hebben, op onze manier hebben we allemaal onze trauma’s. Ik vraag me juist af of mensen die echt zulke heftige trauma’s hebben, dat kunnen omzetten in kunst, dat is maar de vraag. Het is ook een soort romantisch beeld van de kapotte kunstenaar, maar ik weet niet of dat daadwerkelijk aan de orde is.

      De liefde bracht je naar Amsterdam staat er in je biografie. Hoe zit het daar mee, met die liefde?
      Ja, die is er nog steeds. Ja, al tien jaar.

      En dan zo naar over de liefde en mannen en seks.
      En ik ben zelf heel gelukkig, ja.

      Foto en interview: EVA COOLEN

      Comments