RADICAAL ONTKLUUNEN IN BOEKWINKEL HET FORT VAN SJAKOO

Er zijn nog zoveel andere boekenwinkels in Nederland behalve de Selexyz! Met zoveel minder referenties aan het alfabet in hun naam! Voorbeeld: Het Fort van Sjakoo aan de Jodenbreestraat te Amsterdam. Deze links-activistische boekhandel levert sinds 1977 het theoretische fundament onder vele vormen van kritiek, verzet en revolutie. Daarnaast bieden ze ook nog eens een opvallende selectie aan onafhankelijke kunst- en cultuurdocumentatie. Ik ging er langs om de geschiedenis van Het Fort te leren kennen en uiteraard om een paar bijzondere boeken te scoren.Omdat de winkel draaiende gehouden wordt door vrijwilligers was er geen eigenaar om mee te praten, maar vrijwilliger Rutger wilde wel het een en ander aan me kwijt.

Vice: Hebben jullie hier allemaal een gezamenlijk ideaal als vrijwilligers?
Rutger: Iedereen die hier werkt heeft in ieder geval een politieke agenda. Maar goed, iedereen denkt toch zo het zijne. Volgens mij zei [mede-oprichter van de Provobeweging] Roel van Duijn: “Anarchisten zijn het principieel met elkaar oneens.” Maar ja, iedereen is hier tegen xenofobie en seksisme en noem maar op. En wel wat heviger dan de meeste mensen die dat zeggen te zijn, denk ik. Wil je koffie?

Graag… Jezus Christus, sterk!
Ja, goed hè? Dit is koffie uit de provincie Chiapas in Mexico, hier te koop. Die wordt verbouwd door de Zapatistas, anarchistische rebellen, en door de koffie te kopen steun je hun zaak ook meteen.

Kan ik hier ook aan mijn trekken komen als ik even geen revolutie wil nastreven? Kun je me wat boeken laten zien die jij bijzonder vindt?
Het Fort van Sjakoo heeft net een nieuwe Redrat strip uitgegeven. Redrat is een hele gewone rat met radicale sympathieën, die het dagelijkse leven in Nederland beleeft. We hebben sowieso een hele kast vol strips. En een afdeling muziekboeken. Een plankje poëzie, street-art, enzovoort. Maar eerlijk gezegd zit in elk boek toch wel een bepaald soort kritiek.

Sommige boekjes lijken aan de keukentafel gemaakt te zijn.
Ja, dat is de afdeling pamfletten en zines. Hele verschillende en vaak zeer gespecialiseerde uitgaven over allerlei vormen van verzet.

Hoezo zijn sommige boeken hier zo goedkoop? Zijn ze wel officieel uitgegeven?
Dat verschilt. Als het om copyright gaat zijn er in deze winkel natuurlijk heel veel schrijvers te vinden die daar zelf überhaupt niet in geloven. Een goed voorbeeld daarvan is de strip “Super Happy Anarcho-Fun Pages”. Die comic heeft vaak een disclaimer in de trant van: ‘voor diegenen onder ons die geloven in het maken van afspraken over copyrights valt deze strip onder de Creative Commons rechten. Voor de rest van ons die niet in dit soort afspraken geloven is alles gratis’.

Hoe is Het Fort van Sjakoo ontstaan?
Hier in de Nieuwmarktbuurt was eind jaren zeventig veel verzet gaande tegen de stadsvernieuwing; de stadsplanologen wilden alle oude panden op de strook tussen de Wibautstraat en de Nieuwmarkt slopen en vervangen voor nieuwbouw. Het kraken van slooppanden heeft dat tegengehouden, en zo ontstond ook ruimte voor een boekwinkel.

Die nu dus illegaal is volgens de Kraakwet?
Nee, het winkelpand is in al jaren in eigen bezit. In 2001 liep het huurcontract af dat we eind jaren tachtig gekregen hadden, waarna onze huur marktconform gemaakt werd. Dat kwam neer op een huurverhoging van 900 procent. Dat was echt niet op te brengen. Er is een grote campagne geweest om alle mogelijke clubs van sympathisanten aan te sporen om geld te schenken of te lenen aan het Fort van Sjakoo. Daarmee konden we het pand kopen, zonder enige lening van een bank.

(Er komt een meisje binnen met een stapel drukwerk. Ze legt de stapel op de toonbank, groet, en verdwijnt weer.)

Wat was dat voor een levering?
Dat is de Buiten Dienst, een anarchistische krant die hier op mysterieuze wijze verschijnt. Haha.

Wat is nu een bestseller in de anarchistische kringen?
Deze tekst, 'De Komende Opstand' geschreven door Het Onzichtbare Comité, hebben we in vijf talen liggen – dat zegt wel wat. Het is een vrij recente beschouwing over de noodzaak van een opstand, en typisch zo’n tekst waar iedereen een verschillende mening over heeft. Wij hebben hier ook een versie van drie euro; puur om de inhoud.

Wordt er ook nog wel eens gelachen onder de anarchisten en radicalen?
Eh, ik denk dat de mensen hier vaak grappiger zijn dan de boeken.

Gaat de verontwaardiging die ontstaat door lekkende overheidsdocumenten en dergelijke meer mensen naar de winkel drijven?
Ja, daar ben ik van overtuigd. Het idee van opstand tegen repressie en ongelijkheid, en al dat soort dingen, dat blijft. Altijd. Alleen in welke vorm, en welke functie wij daarin hebben, dat weet ik niet. Dat kan ik niet voorspellen.

JENS VAN DONGEN