THOMAS VINTERBERG VERTROUWDE ONS TOE DAT THE HANGOVER ZIJN LIEVELINGSFILM IS

Thomas Vinterberg maakte in 1998 de tamelijk geniale film Festen. Daarna sierde zijn naam de aftiteling van een aantal flops. We spraken de Deen over zijn nieuwe film Submarino, een verfilming van het gelijknamige boek die zomaar eens een kraker zou kunnen worden.

Submarino volgt in twee losse verhaallijnen het leven van de twee broers uit de epiloog, die zich allebei proberen te ontworstelen aan hun verleden en achtergrond. De een is alcoholist, de ander een drugsverslaafde vader. Het verhaal is walgelijk en hoopvol tegelijk. Ik bekeek de film samen met drie mannen in een suffe kantoorruimte op een harde plastic stoel en heb behoedzaam zitten wenen.

Vice: Hoi, bedankt voor het maken van deze zware film. Was het je bedoeling om mij aan het huilen te maken?
Thomas Vinterberg: Ja, ik geloof het wel. In die zin dat ik ook zat te grienen toen ik het boek las. Huilen is prima.

Submarino's openingsscène is heel intens en zet meteen de toon. Ik geloof dat ik dit het beste deel van de film vond. Heb je bewust vanaf het begin je publiek willen shockeren?
Ik wilde de tekortkomingen van de broers meteen vanaf het begin laten zien. Het is een eerlijke poging om de situatie tijdens hun jeugd in een paar minuten te tonen, zodat je hun woede, verlatenheid en eenzaamheid kunt plaatsen. Het bevalt me dat mensen de openingsscène als een schok ervaren. Dat mensen vergeten waar ze zijn terwijl ze de film zien, lijkt me een goed iets.

Ik hoorde dat je zelf ook een beetje schrok van de hardheid toen je de film voor het eerst in zijn geheel zag.
Als je gedurende een periode van anderhalf jaar bezig bent met het maken van een film, dan raak je eraan gewend. Het totaalplaatje was grimmiger dan ik me kon herinneren. Submarino is geen donker sprookje; dit verhaal is behoorlijk realistisch.

Toen ik na het zien van de film naar huis ging met de metro, betrapte ik mezelf erop dat ik iedereen ervan verdacht een kutleven te hebben.
Ik ben blij om te horen dat je de film mee naar huis hebt genomen. Al was het misschien maar voor een paar uur. Als je als filmmaker karakters kunt maken die mensen bijblijven, dan heb je leven gecreëerd. Ik heb geen morele missie zoals een priester ofzo. Ik observeer graag delen van het leven. Mijn bevindingen overdragen aan mensen vind ik interessant en waardevol.

Je films It's All About Love en Dear Wendy, die je regisseerde na het grote succes van Festen twaalf jaar geleden, werden minder goed ontvangen. Hoe kijk je terug op die tijd?
Het was een heel pijnlijke periode. Door sommige critici werden mijn films als een bak poep onthaald. Gelukkig waren er ook mensen die er wel enthousiast over waren. It's All About Love zie ik als mijn probleemkind, omdat die film totaal niet lekker viel. Nog steeds krijg ik er veel reacties op. Ik sta nog steeds achter deze films, maar dat neemt niet weg dat ik totaal in de war was. Met Festen had ik iets vervuld. Daarna moest ik mezelf opnieuw uitvinden. Dat was moeilijk. Met Submarino ben ik weer van voor af aan begonnen. Dat bevalt me.

Je maakte Festen volgens de regels van Dogma 95. Was het na het floppen van je laatste films niet verleidelijk om weer met Dogma aan de haal te gaan?
Natuurlijk, maar ik deed het niet. Het was commercieel gezien vast een goede zet geweest, ware het niet dat ik bang ben om mezelf te herhalen. En daarbij: ik ben geen carrièrepiloot. Gelukkig niet, want dan was ik al vele malen neergestort.

Maar voelde je bij het maken van Submarino dan niet de druk om met iets heel indrukwekkends te moeten komen?
Weet je dat het echt verschrikkelijk is om succes gehad te hebben? Als je een middelmatige film hebt gemaakt, dan verwacht niemand iets van je. Het was dus eigenlijk best fijn dat m'n laatste films zijn geflopt. Zowel mijn huwelijk als mijn carrière was ingestort. Mijn scheiding heeft twee jaar van mijn leven weggevreten. Dit was voor mij een ideaal uitgangspunt om weer gewoon een pure film maken.

Toch zul je volgens mij altijd herinnerd worden als die gast die Festen maakte.
Misschien wel ja, maar ik ben gestopt om daar steeds aan te denken. Ik maak nu gewoon mijn films.

Het lijkt me altijd logisch dat kunstenaars hun laatste werk het beste vinden. Beschouw jij Submarino als je eigen meesterwerk?
Ik weet niet of het aan mij is om dat te bepalen. Laten we voorop stellen dat ik het een heel goede film vind. Ik ben trots, net als op mijn andere films. Als ik Festen zie, dan denk ik nog steeds: dit is een goed script, dit is een goed drama. Weet je, eerlijk gezegd denk ik dat mijn beste werk mijn eindexamenfilm is. Naast het feit dat die me een Oscar nominatie bezorgde, was ik toen ook nog niet beïnvloed door ervaring of iets dergelijks. Die film kwam voort uit complete zuiverheid.

Festen en Submarino gaan allebei over een bizarre familierelatie. Je lievelingsthema?
Het was niet zo dat ik dacht: "Oké jongens, laten we weer een familiefilm doen." Maar ik vind familierelaties zeker fascinerend.

Hoe is de relatie met je eigen familie?
Haha, je vond het zeker doodeng om dit te vragen? Maak je geen zorgen, de relatie met mijn familie is uitstekend.

Submarino is best een deprimerende film, maar bevat tegelijkertijd ook veel ontroerende elementen. Vond je het moeilijk om een balans tussen die twee te vinden?
Het probleem was dat ik graag humor aan de film wilde toevoegen. Ik wilde het graag licht houden, maar het verhaal liet daar eigenlijk geen ruimte voor. Bij Festen was dat veel gemakkelijker, dat was toch ook een soort komedie op een bepaalde manier. Ik heb een compleet nieuw einde bedacht, anders dan in het boek, waardoor toch nog plaats gecreëerd werd voor een beetje humor. Overigens vond mijn editor, een pijprokende vrouw, mijn grapjes stom; ze heeft ze er bijna allemaal uit geknipt.

Heb je enig idee wat je de komende jaren gaat doen?
Dat is nogal een vraag. Alsof je kunt beslissen wat voor kind je zult krijgen. Ik probeer me zo min mogelijk vast te leggen. Ik ben in ieder geval een nieuw Scandinavisch drama aan het schrijven.

Kun jij eigenlijk genieten van een film als Wedding Crashers?
Oh ja, zeker. Wedding Crashers is belachelijk goed. Net als Meet the Fockers trouwens. En The Hangover is misschien wel de beste film die ik ooit heb gezien. Ik kan niet wachten tot deel twee uitkomt.

GIDI HEESAKKERS

Win hier de laatste 2x2 kaarten voor de voorpremière van Submarino 14 september in The Movies, Amsterdam. Festen kun je hier bekijken.