Foto

Moellahs, skateparken en merkkleding: een kijkje in modern Iran

Iran is een miljoen dingen in één, een land waar verschillende werelden naast elkaar bestaan.

door Roya Azadi
04 december 2016, 6:00am

De moskee van de sjah bij het Naqsh-e-jahan-plein, Isfahan

Allebei mijn ouders komen oorspronkelijk uit Iran, maar ik heb er nooit gewoond. Toen ik klein was, zochten we er soms familieleden op, maar de reisjes werden steeds zeldzamer naarmate we ouder werden. Na een tijdje voelde mijn Iraanse identiteit meer als geschiedenis. Eerder dit jaar realiseerde ik me dat het vijftien jaar geleden is dat ik er voor het laatst was.

Dus je zou wel kunnen zeggen dat deze trip een manier was om mijn roots te herontdekken, hoe cliché dat ook is. Ik wilde Iran begrijpen; erachter komen of het beeld dat we hebben van het land wel of niet realistisch is. Iran is een plaats van tegenstrijdigheden, het is een miljoen dingen in één, een land waar verschillende werelden naast elkaar bestaan.

Teheran

Kijk bijvoorbeeld naar hoe vrouwen zich horen te kleden. Natuurlijk is het lichaam van vrouwen over de hele wereld een politieke kwestie. Maar in de afgelopen honderd jaar is het dragen van een hoofddoek in Iran zowel verboden als verplicht geweest, afhankelijk van wie er toentertijd aan de macht was. In de hoofdstad Teheran zie je jonge vrouwen die volledig westers gekleed zijn en alleen een hoofddoek dragen op het perron staan naast vrouwen in chadors.

Ik denk dat de voornaamste reden dat Teheran vol met tegenstrijdigheden zit, is dat iedereen zo dicht op elkaar leeft. De populatie bestaat uit 16 miljoen mensen; 12.500 mensen per vierkante meter. De bevolkingsdichtheid is drie keer zo groot als die van Londen. Toen ik in Teheran aankwam, was een van de eerste dingen die me verteld werden: "Stap tussen vier uur 's middags en negen uur 's avonds nooit in een auto." Het verkeer is namelijk verschrikkelijk. Er is berekend dat er elke dag gemiddeld 25 mensen sterven door de luchtvervuiling.

Ergens langs de weg door de Alborzbergen

De meeste mensen die de afgelopen dertig jaar naar Teheran zijn gestroomd, vertrokken van het platteland om financiële redenen. De overheid probeert zo'n vijf miljoen mensen uit de stad te herlokaliseren, waarbij ze gulle financiële prikkels en andere oplossingen bieden. Als je via de verbindingswegen de stad uitrijdt, passeer je allerlei kleine pop-up steden aan de voet van de heuvels. Het is een vreemd, bijna spookachtig gezicht.

Een restaurant in de Alborzbergen tussen Teheran en Sari. Hoewel de service, het eten en het gebrek aan bestek teleurstellend waren, maakten ze dat goed met het interieur, dat volledig gemaakt was van marmer

Op de Vakilbazaar in Isfahan

Shiraz is een van de oudste steden van Iran. Bazaar-e Vakil is de oudste bazaar van Shiraz, en bestaat al sinds 11de eeuw - hoewel de huidige versie gebouwd werd rond 1760. Omdat ik in Nieuw-Zeeland ben geboren en opgegroeid, waar de meeste gebouwen minder oud zijn dan de favoriete trainingsbroek van m'n vader, was ik zwaar onder de indruk van het idee dat mijn voorouders eeuwen geleden in diezelfde hallen liepen.

Een echte Zara in Shiraz

Na decennia waarin consumentisme werd beschouwd als een kwaadaardige, westerse uitvinding die het godsdienstige Iran niet mocht bezoedelen, lijkt het erop dat winkelen ook een populair tijdverdrijf is geworden in Iran, en mode steeds belangrijker wordt.

Ergens tussen Shiraz en Isfahan

Het was nooit mijn bedoeling om per bus door Iran te reizen, maar eerder een gevolg van mijn eigen gebrek aan planning. Als je even negeerde hoe lang ze erover deden, waren de bussen verrassend luxe. Ze deelden zelfs snacks uit, die ik drie van de vijf sterren zou geven voor kwaliteit en vijf van de vijf sterren voor kwantiteit.

Isfahan

Isfahan was ooit een stad langs de handelsroute van China tot de Middellandse Zee die zo kosmopolitisch was dat mensen zeiden dat "Isfahan de halve wereld is". Op een plein dat zou oud was dat het Romeinse rijk nog een ding was toen het werd aangelegd, kwam ik een groep middelbare scholieren tegen die een paar indrukwekkend lange wheelies maakte. Ze plaagden me met mijn accent, en nodigden me daarna uit om na school op het plein te hangen. Ali (links) wil astronaut worden. Hussein (rechts) wil professioneel crossmotorrijder worden.

Isfahan, Bekhradi's Historical House

Deze zeventiende-eeuwse villa was tijdens het Safavidtijdperk gebouwd en is sinds kort een fraai boetiekhotel. Hier fantaseerde ik dat ik een prinses in een Oosters paleis was, tot ik me realiseerde dat ik vroeger waarschijnlijk degene was geweest die de druiven aan iemand voerde.

Isfahan, Sjeik Lutfallahmoskee bij het Naqsh-e-jahan-plein

In de achttiende eeuw werd de hoofdstad van het koninkrijk verplaatst van Isfahan naar Teheran, waardoor de eens zo levendige stad in een provinciaal achterafbuurtje veranderde. Dit had het onbedoelde effect dat een groot deel van Isfahans antieke monumenten bewaard zijn gebleven, en vandaag de dag een nieuwe golf van Iraanse kunstenaars en architecten inspireert om de reputatie van zowel de gebouwen als de stad te restaureren. Ik deed mijn best om erachter te komen hoe het mogelijk kon zijn dat een cultuur die zo geobsedeerd is met symmetrie, het toeliet dat de koepel van een moskee scheef was. Als iemand het weet, stuur me alsjeblieft een e-mail.

Ab-o Atash, Teheran

Inline-skaten is nog steeds populair bij Ab-o Atash, een van de weinige skateparken in Teheran. Het is ook de thuishaven van een snelgroeiende skate- en BMX-scene. Toen ik daar was, hing een zakenman die op weg was naar huis over het hek en applaudisseerde voor de skaters als een trick lukte.

Teheran, de Tajrishbazaar

Deze pop-up altaartjes zijn overal in Teheran tijdens de heilige maand van Muharram en hebben altijd dezelfde felgroene kleur. Het is de jaarlijkse herdenking van degenen die tijdens de Irak-Iranoorlog in de jaren tachtig stierven: een territoriumconflict waarbij meer dan een miljoen doden vielen aan beide kanten. De twee landen waren erna allebei bijna blut en het conflict heeft nog steeds een belangrijk effect op de socio-economische ontwikkelingen van Iran van de afgelopen dertig jaar.

Teheran, de Grandbazaar

Dit is wat er gebeurt in een land zonder auteursrecht en handelsmerken: een geknipt-en-geplakte George Clooney verkoopt op een billboard een onbekend merk van Iraanse scheerapparaten. Een rij van kleine stalletjes bij de bazaar verkoopt stapels plastic tassen met H&M, Louis Vuitton en Adidas erop. Een hele tunnel van kraampjes waar slechts kledingetiketten worden verkocht: Gucci, Versace en "Made in China" zo ver als het oog reikt. Ik probeerde een paar Chanel-labels te kopen, maar ze verkochten ze alleen per kilo.

Teheran, café Gol-e Rezaieh

Zeventig jaar lang is Gol-e Rezaieh de Teheraanse equivalent van de Parijse Le Select of Cafe de Flore geweest - een favoriete hangplek voor intellectuelen, artiesten en schrijvers, waaronder Sadegh Hedayat (die vaak de Iraanse Kafka wordt genoemd – zijn epische roman The Blind Owl werd verboden omdat lezers er suïcidaal van werden). Als je goed kijkt naar de lijsten op de muur, zie je dat er een belachelijke hoeveelheid foto's van de Engelse band Queen hangt. De grootste hits van Mariah Carey worden er vaak gedraaid.

Teheran, Darban

Iraniërs zijn dol op frutsels en versiersels. Zelfs gehakt kan niet ontsnappen aan onze passie voor decoratie.

Filband, de provincie Mazanderani

Als je door de bergen rijdt – die eruitzien alsof ze uit Zwitserland zijn gestolen – duurt het drie uur voordat je Filband bereikt, het beroemde "dorp boven de wolken". Zoals alle vakantiedorpjes overal ter wereld, is Filband de plek waar de architectuurdromen van vakantiehuiseigenaren werkelijkheid worden, en de nachtmerries van echte architecten gerealiseerd worden.

Filband, de provincie Mazanderani

Iraniërs houden ervan om te picknicken. In een land dat geplaagd wordt door ontiegelijke hitte, burgerlijke onrust en verscheidene vormen van catastrofe voor de afgelopen duizenden jaren, is even een beetje rust en stilte vinden geen overbodige luxe. Hiervoor is geen afstand te ver, geen berg te hoog en geen hoeveelheid kebab en kool te zwaar om te dragen.

Teheran in de jaren zeventig

Ik kwam deze foto tegen toen ik in Iran was. De vrouw rechts is mijn achttien- of negentienjarige moeder, met haar zus en tevens beste vriendin aan de linkerkant. Ze stonden beiden bekend om hun schoonheid en intelligentie. En het bleek dat mijn moeder ook "legendarische mafketel" aan haar cv kan toevoegen: ik kwam erachter dat ze op zevenjarige leeftijd een haan als huisdier had die ze "Kolonel Jezus" noemde.

Shiraz

Shiraz

Shiraz, Vakilmoskee

Esfahan, Chehel Sotoun

Teheran

Teheran

Esfehan

Shiraz, Vakilbazaar

De auteur met haar nieuwe beste vriend bij de Vakilbazaar