Je bent niet gek, je telefoon luistert wel degelijk mee

Ik zocht uit hoe het zit met die reclames in je tijdlijn voor producten waar je toevallig nét over hebt gepraat.
11 juni 2018, 9:13am
smartphone luistert mee
Alle foto’s door Carla Adamo

Een paar jaar geleden maakte ik iets raars mee. Ik sprak een vriend over onze vakantie naar Japan, en hoe graag we terug wilden naar dat land. Onze iPhones zaten in onze broekzak. De volgende dag kregen we allebei advertenties op Facebook voorgeschoteld voor goedkope vliegtuigtickets naar Tokio. Toeval? Misschien niet, als je bedenkt dat bijna iedereen die je kent wel soortgelijke verhalen heeft. Maar is dit gewoon paranoia, of luisteren andere partijen wel degelijk met ons mee via onze smartphones?

Ik vroeg het aan dr. Peter Hannay, een wetenschapper en Australische veiligheidsconsultant voor het cyberveiligheidsbureau Asterisk. Zijn korte antwoord is: jazeker wordt er meegeluisterd. Maar het hoe ervan is misschien minder duivels dan je denkt.

Om je smartphone mee te laten luisteren naar waar je het over hebt en die audio daadwerkelijk op te nemen moet er volgens dr. Hannay ten eerste een trigger zijn, zoals wanneer je ‘hey Siri’ of ‘okay Google’ zegt. Als zo’n trigger er niet is, wordt de data die je levert volgens hem alleen in je telefoon verwerkt. En hoewel dat nog geen reden tot zorg is, zijn er wel degelijk applicaties op je telefoon die toegang kunnen hebben tot deze ‘non-triggered’-data. Of ze die data gebruiken is hun keuze.

1528026687582-DSC_0454

Zoete woorden van troost in mijn telefoon fluisteren

“Van tijd tot tijd worden audiofragmentjes naar servers gestuurd van apps zoals die van Facebook, maar er is geen officiële openheid gegeven over wat de triggers daarvoor zijn”, legt Peter uit. “Of het nu timing is, of gebaseerd op locatie, of het gebruik van bepaalde functies - apps krijgen zeker af en toe toegang tot de microfoon en ze gebruiken ze periodiek. Maar deze data wordt volledig versleuteld verstuurd, dus de exacte trigger identificeren is heel moeilijk.”

Hij legt uit dat apps als Facebook of Instagram duizenden triggers kunnen hebben. Een simpel gesprek met een vriend over dat je een nieuwe broek wil kopen kan al genoeg zijn om het te activeren. Hoewel het sleutelwoord hier wel ‘kan’ is: want hoewel het technisch gezien prima mogelijk is, stellen bedrijven als Facebook nog altijd dat ze absoluut niet meeluisteren naar onze gesprekken.

“Google is er open over, dus ik zou persoonlijk aannemen dat andere bedrijven hetzelfde doen”, zegt Peter. “Er is geen reden dat het niet zo zou werken. Vanuit een marketingperspectief is het slim, en zowel hun gebruikersovereenkomst als de wet staan het toe. Maar zeker weten we het niet.”

Met deze woorden in het achterhoofd besloot ik een experiment uit te voeren. Ik zou twee keer per dag, vijf dagen lang, een boel zinnetjes in de buurt van mijn telefoon uitspreken die als triggers zouden kunnen werken. Zinnen als ‘ik denk erover na om weer te gaan studeren’ en ‘ik kan wel wat goedkope T-shirts gebruiken voor m'n werk’. Vervolgens hield ik mijn gesponsorde posts op Facebook goed in de gaten.

1528026949653-phone_ad_vice

Ik had nog nooit dit soort advertenties te zien gekregen, tot ik luidop begon te zeggen dat ik T-shirts nodig had.

De veranderingen waren meteen te merken. Daar waren ze hoor, de advertenties die me lieten weten voor welke vakken ik me nog midden in het studiejaar kon inschrijven en de reclames voor goedkope kleding van bepaalde merken. Een gesprek met een vriend over hoe ik te weinig mobiele data had, leverde advertenties op voor goedkope abonnementen waarmee ik maandelijks meer dan 20 gigabyte kon krijgen. Prima deals, maar wel een tikje griezelig.

Peter verzekerde me dat er vandaag de dag geen enkel bedrijf de persoonlijke data die het over individuen heeft verzameld direct aan adverteerders verkoopt. Maar zoals we allemaal weten hebben adverteerders onze data niet nodig om ons advertenties te laten zien op bijvoorbeeld Facebook.

“In plaats van te zeggen ‘hier heb je een lijst mensen die binnen je doelgroep valt’ zeggen ze ‘geef me wat geld, en dan laat ik die doelgroep of de mensen die hierin geïnteresseerd zijn die advertenties zien’," vertelt Peter over de werkwijze van bedrijven als Facebook. "Als ze de informatie over wie er binnen die doelgroep valt naar buiten zouden brengen, raken ze hun eigen voordeel en exclusieve toegang tot die dataset kwijt. Dus houden ze dat zo geheim mogelijk.”

Peter vertelde dat hoewel tech-bedrijven onze data koesteren, ze die niet compleet geheim houden voor overheidsbedrijven. De meeste techbedrijven zijn in de VS gevestigd, en daarom is het goed denkbaar dat de NSA of CIA met hun vieze vingers aan je data zitten, eender of dat nu legaal is in je land van herkomst of niet.

Volgens Peter is het dus heel waarschijnlijk dat onze telefoons soms meeluisteren, en dat wat we in hun buurt zeggen potentieel tegen ons gebruikt kan worden. “Toch is dit niet zo gestoord veel anders dan hoe advertenties op televisie vroeger werkten”, zegt hij. “In plaats van goed te monitoren welke doelgroepen naar welke programma’s keken, houden bedrijven nu je browsegeschiedenis bij. Het is niet ideaal, maar het is ook weer niet zo’n acuut gevaar voor mensen.”

Krijg elke week een mail met onze 10 beste verhalen en fotoreeksen.

Volg VICE België ook op Instagram:

Dit artikel verscheen eerder op VICE Australië.