Image via
Όλοι αγαπάμε έναν Μεσσία. Ιστορικά, η ανθρωπότητα έχει αποδείξει ότι ενώ χρειάζονται πολλοί αφανείς ήρωες για να γίνει μία αλλαγή είτε αυτή είναι πολιτισμική είτε κοινωνική, σχεδόν πάντα ένα είναι το πρόσωπο που γίνεται εκφραστής της και την καρπώνεται ως προσωπική επιτυχία. Δεν θα μπω καν σε ευαίσθητα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα που άπτονται της θρησκείας ή του Χριστού, γιατί θα με κρεμάσετε έξω από τη Μητρόπολη ως άλλη μάγισσα των Αθηνών, αλλά θα υποστηρίξω ξεδιάντροπα ότι στα τέλη των ’90s των παχηλών αγελάδων η γυναικεία χειραφέτηση βρήκε την ηρωίδα της, με τον πιο κλισέ τρόπο, στο πρόσωπο (και τις ενδυματολογικές επιλογές) της Carrie Bradshaw του Sex and the City. Μέχρι που κι αυτή φορέθηκε τόσο πολύ ως γυναικείο στερεότυπο, σε σημείο που ξεπεράστηκε αβίαστα από την ίδια την φυλετική ομάδα που απευθυνόταν (και αυτό δεν καν είναι μπηχτή για την απογοητευτική εισπρακτική πορεία του Sex and the City 2 στις κινηματογραφικές αίθουσες). H σεξουαλική απελευθέρωση δε, ενσαρκώθηκε από τη Samantha Jones της ίδιας σειράς, αλλά στο παρόν κείμενο γράφουμε μόνο για πρωταγωνίστριες και εξώφυλλα και δεν μπορώ να προδώσω την ακριβή μου Carrie.
Οι γυναίκες άργησαν λίγο, αλλά τελικά κατάλαβαν ότι ένας φαντασιωσικός χαρακτήρας μιας τηλεοπτικής σειράς δεν μπορούσε να αποτελέσει κανένα ουσιαστικό πρότυπο για μία καθημερινή γυναίκα στη Νέα Υόρκη ή και έξω από αυτή, που μία βροχερή μέρα τεντώνει με χάρη το χέρι αλά Carrie και βρίσκει ταξί σε χρόνο dt. Γιατί το ρεαλιστικό σενάριο είναι να την κάνει μούσκεμα κάποιο διερχόμενο όχημα, να αργήσει στη δουλειά της και να κινδυνεύσει να χάσει το μοναδικό internship που έχει βρει στα 30 παρά κάτι της μετά από 2 μεταπτυχιακά και ένα διδακτορικό που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Κάπως έτσι τα χρόνια πέρασαν, το Sex and the City τελείωσε, το dvd boxset σταμάτησε να μοσχοπουλά και μόνο το Alter συνέχισε να δείχνει επαναλήψεις των επεισοδίων της σειράς φετίχ, μέχρι που κατέβασε και αυτό ρολά. Η επόμενη γενιά γυναικών και gay αντρών ξέχασε τις πρωταγωνίστριες του σίριαλ, αλλά και το λάθος της προηγούμενης να θεοποιήσει την Carrie, παρόλο που την καταχώρησε συνειδησιακά ως ιστορική (πλην ανεπίκαιρη) και την πέταξε στο χρονοντούλαπο. Έτσι, έψαξε να βρει ακούσια μία νέα ηρωίδα για να αντικαταστήσει την προηγούμενη, σε μία εποχή που η λέξη κρίση είναι μία υπαρκτή παγκόσμια κοινωνική πραγματικότητα. Τότε μπήκε θριαμβευτικά η Lena Dunham.
Μία κοπέλα που ξεκίνησε ως προτεζέ του master της εναλλακτικής κωμωδίας, Judd Apatow και δημιούργησε με τη βοήθεια του ήδη πετυχημένου μέντορα της τη σειρά Girls σε ένα κανάλι που έχει αναγάγει την τηλεόραση σε τέχνη (Θου Κύριε, ήρθε η ώρα που το γράψαμε και αυτό) και λέγεται HBO. Η Lena λοιπόν, με ένα, κατ’εμέ, μέτριο και σχετικά βαρετό σεναριακό κείμενο επινόησε χαρακτήρες με τους οποίους μπορεί να ταυτιστεί σχεδόν κάθε σύγχρονο κορίτσι που δεν έχει σώμα με αναλογίες Gisele, έχει ταλανισθεί τόσες φορές από τον έρωτα ώστε να λέει στο τηλέφωνο τρεις φορές την ημέρα «όποιος καεί με το χυλό, φυσάει και το γιαούρτι» και γενικά δε ζει σαν ξεπεσμένη μπουζουξού ή νευρωτική καριερίστρια προηγούμενων γενεών. Και αυτός ο θεωρητικά αντισυμβατικός τρόπος έκφρασης ήταν ο δούρειος ίππος της για να καταφέρει να γίνει μέρος μιας βιομηχανίας που φαινομενικά ατενίζει ως τουρίστας, καθώς δεν πληροί η ίδια (όπως άλλωστε και οι χαρακτήρες της) όλες τις στερεοτυπικές προδιαγραφές για να είναι μέρος της. Όλο αυτό, βέβαια, ισχύει μόνο αν υποθέσουμε, μάλλον λανθασμένα, πως το Hollywood και εν γένει η βιομηχανία του θεάματος επιζητούν και προβάλλουν ακόμη το τέλειο. Γιατί, στην πραγματικότητα, η μεταβολή των καιρών και των ηθών έχουν καταστήσει τη Lena κανονική celebrity, από εκείνες που αγαπάμε να μισούμε, όπως είναι η Sofia Vergara και η Lindsay Lohan.
Γιατί τα λέω αυτά; Είναι ηλίου φαεινότερον. Η Lena, από τότε που μάθαμε το όνομά της και ότι η σειρά της κάνει τρελά νουμεράκια στην Αμερική ή όπου αλλού προβάλλεται, έχει γίνει ένα πετυχημένο brand name με σφραγίδα το coolness της. Η κοπέλα κατάφερε πριν τα 26 της να υπογράψει, μεταξύ άλλων, μία συμφωνία 3,5 εκατομμυρίων δολαρίων για ένα βιβλίο που δίνει συμβουλές επί παντός επιστητού σε νέα κορίτσια και να εμφανιστεί σε κάθε κόκκινο χαλί με την ελπίδα να επιβάλει στο ευρύ κοινό το εναλλακτικό fashion sense της. Mε άλλα λόγια, έπεισε τις γυναίκες ότι η Carrie ξεπεράστηκε και ότι εκείνη είναι το νέο, θηλυκό πρότυπο για κάθε φερέλπιδα που δεν πιστεύει στην παγκόσμια ειρήνη, δεν έχει παρακολουθήσει σεμινάρια αυτοεκτίμησης, αυτοβελτίωσης και αυτοάμυνας και δεν θεωρεί ότι ο πρίγκιπας στο λευκό άτι είναι σίγουρα ο άντρας των ονείρων της. Κάτι ανάλογο προσπάθησε να κάνει και η Zooey Deschanel πριν λίγα χρόνια, αλλά ήταν τόσο γλυκερή στην επιλογή των ρόλων της, επιτηδευμένα παράξενη και άβολα πεντάμορφη που δεν κατάφερε να πείσει τις μάζες και να γίνει το icon μιας γενιάς κάνοντας το επιθυμητό cross over.
Η Lena στο εξώφυλλο της Vogue Φεβρουαρίου
Το γκελ της Lena στο κοινό είναι μάλλον και αυτό που έπεισε τους ιθύνοντες της αμερικανικής Vogue να την κάνουν εξώφυλλο, σε μία απέλπιδα προσπάθεια της έκδοσης να φανεί ακόμα relevant και πρωτοπόρα. Και ας είμαστε ειλικρινείς, η ιστορική έκδοση της μόδας τα κατάφερε περίφημα για δύο λόγους με την επιλογή της αυτή και βγήκε απόλυτα κερδισμένη. Αρχικά, δημιούργησε άθελα της τεράστιο ντόρο στο διαδίκτυο με την αστεία αποκάλυψη ντόμινο του Jezebel ότι το εξώφυλλο και οι φωτογραφίες της Lena είναι φωτοσοπαρισμένες (μία αστεία αποκάλυψη, αν με ρωτάτε, επιπέδου «ο ήλιος λάμπει» καθώς δεν υπάρχει περιοδικό, μικρό ή μεγάλο, εναλλακτικό ή mainstream που να μην κάνει βασικό photoshop στις φωτογραφίες του). Έπειτα, με την απάντηση της, η Vogue φάνηκε cool και ακομπλεξάριστη, ενώ κέρδισε άκοπα χιλιάδες κλικ δωρεάν διαφήμισης. Μπορεί άνετα να καυχιέται ότι είναι η πρώτη παγκόσμια, έκδοση που άλλαξε ξανά τα γυναικεία πρότυπα και τις επιταγές της μόδας, τοποθετώντας στο εξώφυλλο ένα celebrity κορίτσι που δεν ντρέπεται να γδυθεί on camera ακόμα και αν έχει προκοίλι, προγουλάκι και στήθος που δεν θα ζήλευαν πολλές γυναίκες, αλλά έχει γίνει διάσημη για την προσωπικότητα της, το ταλέντο της και το γεγονός ότι είναι μάλλον λιγότερο κομπλεξική με την εμφάνιση της σε σχέση με άλλες γυναίκες που δεν λένε να φτύσουν την τσίχλα της ανασφάλειας.
Είναι όμως σημαντικό για τη μόδα ως βιομηχανία το εξώφυλλο της Lena στη Vogue, άσχετα από το αν είναι φωτοσοπαρισμένο ή συμπαθούμε τη Lena Dunham ως περσόνα ή επαγγελματία, και τελικά τι λέει σε όλους εμάς τους κοινούς θνητούς; Τίποτα καινούργιο και ριζοσπαστικό. Γιατί η αλήθεια είναι πως δεν χρειαζόμασταν την επιβεβαίωση ενός συμβόλου της μιντιακής ελίτ για να συμβιβαστούμε με την κανονικότητα ή τη μετριότητά μας. Αν μη τι άλλο, όμως, αν τα παραπανίσια κιλά , τα μέτρια κείμενα και η δημιουργική καύλα της Lena είναι επαρκή προσόντα για να την βάλουν στο εξώφυλλο της Vogue, τότε μπορούμε και εμείς να ελπίζουμε ότι σε αντίστοιχη κλίμακα θα αναγνωριστεί η αξία μας πριν φτάσουμε στη γενιά των 50άρηδων.
Α και με τόση ανάλυση ξέχασα να σας πω και πώς μου φάνηκε αισθητικά αυτή η αλά Twiggy πρόσεγγιση της Annie Leibobitz στο πορτρέτο της Lena: Μου άρεσε και το ’60s αισθητικής cover και η ειρωνική ματιά της φωτογράφου στο πρόσωπο που απαθανάτιζε, με τη Dunham να φορά designer ρούχα σε καθημερινές στιγμές τύπου «σικάτη στο WC» ή «υπερπαραγωγή στο πεζοδρόμιο» αν και στυλιστικά θα προτιμούσα κάτι λιγότερο προφανές από την κλισέ προσέγγιση «η τρελή αδερφή της βασίλισσας του Brooklyn».
Αντί κατακλείδας, θα τοποθετηθώ σε σχέση με το αξίωμα στην αρχή του κειμένου, και θα πω ότι η μόδα και ιδιαίτερα η υψηλή ραπτική ήταν και θα είναι μία βιομηχανία πολυτέλειας που απευθύνεται σε λίγους. Καμία Lena δεν μπορεί να γίνει φορέας μιας ριζοσπαστικής αλλαγής, πρωτίστως επειδή είναι πλέον μέρος της βιομηχανίας και δευτερευόντως γιατί κανένας celebrity δεν έχει ακτιβιστικές αυταπάτες για κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως μια τέτοια περσόνα σε ένα τέτοιο περιοδικό δεν δύναται να κάνει το ευρύ κοινό νιώσει πιο κοντά στη μόδα προσωρινά, μέχρι η τελευταία να δείξει ξανά το αδυσώπητο και απρόσιτο πρόσωπο της στις μάζες. Θεωρήστε το σαν μία νίκη μιας συγκεκριμένης περιοχής απέναντι στην Capitol στα Hunger Games, αλλά τίποτα παραπάνω, γιατί οι αγώνες θα ξαναγίνουν. Στη version του σύμπαντος όπου γράφτηκε το κείμενο δεν υπάρχει η Jennifer Lawrence οπότε μην ελπίζετε σε κάποια επανάσταση.