Illustration: Nick Gazin
Την περασμένη εβδομάδα ο Vybz Kartel, dj του dancehall είδους, μπήκε σε μία δικαστική αίθουσα στο Κίνγκστον της Τζαμάικα, φορώντας ένα λευκοπράσινο ζέρσεϊ του Calabar High School κάτω από το κοστούμι του. Το Calabar είναι το γυμνάσιο αρρένων όπου φοίτησε ο Vybz και βρίσκεται στο Κίνγκστον. Ο Vybz είναι από τους τύπους που πάντα λένε από πού προέρχονται -τόσο πολύ μάλιστα που έκανε τη γενέτειρα του το Πόρτμορ, το διαβόητο γκέτο δυτικά του Κίνγκστον, παγκοσμίως γνωστό μέσω της μουσικής του με το παρατσούκλι ‘Gaza City’ (‘Πόλη της Γάζας’). Η δύναμη αυτού του είδους κινήσεων δεν πήγε χαμένη, μιας και εκατοντάδες άνθρωποι διαδήλωναν υπέρ του έξω από το δικαστήριο, την ώρα που ο δικαστής Lennox Campell τον καταδίκαζε σε ισόβια κάθειρξη.
Σε αντίθεση με μία γυναίκα από το περιβάλλον του που ξέσπασε σε κλάματα όταν αναγνώστηκε η ετυμηγορία, το βλέμμα του 38χρονου παρέμεινε κενό ακούγοντας την 10 προς 1 καταδικαστική απόφαση των ενόρκων, οι οποίοι τον έκριναν ένοχο για το θάνατο του Clive “Lizard” Williams. Αρνούμενοι να αποδεχθούν την απόφαση, μαθητές φορώντας τις σχολικές στολές τραγουδούσαν έξω από το δικαστήριο το “No teacha, no school!” (το “Adi Di Teacha” είναι ένα από τα πολλά ψευδώνυμα του Vybz).
Η δίκη του Vybz ήταν ένα από πιο πολυσυζητημένα θέματα στη Τζαμάικα, ενέπνευσε εκατοντάδες πρωτοσέλιδα και editorial στον έντυπο Τύπο, την τηλεόραση και το διαδίκτυο. Διήρκεσε 65 μέρες και ήταν η μεγαλύτερη σε διάρκεια δίκη στην ποινική ιστορία του Κίνγκστον. Η είδηση ότι ο Vybz -που σχεδιάζει να ασκήσει έφεση- ίσως μείνει στη φυλακή μέχρι το θάνατο του ή έστω μέχρι 73 ετών, διέλυσε συναισθηματικά του λάτρεις της dancehall μουσικής στη Τζαμάικα, μία χώρα όπου θεωρείται ασύγκριτος. Ο καλλιτέχνης, του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Adidja Palmer, ακολουθείται φανατικά από θαυμαστές της μουσικής του, που καλύπτει από ιστορίες της ζωής στο δρόμο και πρόστυχου σεξ μέχρι σκληρές επικρίσεις για την κυβέρνηση και τη θρησκεία. Οι νέοι αγαπούν τον Vybz τόσο πολύ, που αγοράζουν προφυλακτικά, αλκοόλ και λευκαντική κρέμα προσώπου μάρκας Vybz. Και στην Πόλη της Γάζας, τον συνδετικό κρίκο στην «Αυτοκρατορία της Γάζας» του, βρίσκει κανείς τεράστιες τοιχογραφίες με το πρόσωπο του να διακοσμούν αμέτρητους τοίχους.
Το πρόσφατο μπλέξιμο του Vybz με το νόμο έρχεται σε μια περίοδο που στη Τζαμάικα η αστυνομία έχει ομολογουμένως βάλει στο στόχαστρο τους περφόρμερ της dancehall. Αρχικά, όταν απαγγέλθηκε η κατηγορία στον Vybz, στις 30 Σεπτεμβρίου του 2011, ο ταξίαρχος της αστυνομίας Ealan Powel είχε πει ότι η σύλληψη έγινε στο πλαίσιο αστυνομικής επιχείρησης σε καλλιτεχνικούς κύκλους. «Ενδιαφερόμαστε για τουλάχιστον ακόμα δέκα μέλη της βιομηχανίας της ψυχαγωγίας, κάποια από τα οποία έχουν εμπλακεί σε μια σειρά φόνων και ανταλλαγής πυροβολισμών». Αργότερα, ο υπουργός Ασφαλείας Peter Bunting είχε χαρακτηρίσει τους στίχους του Vybz ως «προπαγάνδα» που προωθεί το έγκλημα. Όταν ο Bunting πρόσθεσε μια διάταξη σε ένα νόμο κατά των συμμοριών που στοχοποιούσε συγκεκριμένα τη μουσική του Vybz, οι λάτρεις της dancehall είχαν μόλις βρει ένα σημείο διένεξης με την κυβέρνηση. Η διάταξη μετέτρεπε σε παρανομία τη χρήση οποιουδήποτε είδους συμβολισμού που προωθεί ό,τι ο Bunting θεωρεί εγκληματική οργάνωση. Η “Gaza” του Vybz θα ποινικοποιούνταν. Ο Damian Crawford, υφυπουργός Τουρισμού και Ψυχαγωγίας, είχε χαρακτηρίσει το νόμο επίθεση σε στίχους. «Εάν η Γάζα είναι πράγματι μια συμμορία, τόσο εγώ όσο και ο Γιουσέιν Μπολτ θα έπρεπε να κατηγορηθούμε» είχε πει. [Ο χρυσός ολυμπιονίκης Γιουσέιν Μπολτ είχε κάνει το σήμα της ‘Gaza City’ στους Ολυμπιακούς του 2012.] Η διάταξη τελικά αποσύρθηκε. Παρόλα αυτά, πολλοί πιστεύουν ότι δεν είναι ο Vybz Kartel που δικάζεται στη Τζαμάικα αλλά η dancehall.
Όταν η μονάδα Flying Squad του Κίνγκστον περικύκλωσε το δωμάτιο του Vybz στο ξενοδοχείο New Kingston το 2011 -δεν συνελήφθη για φόνο- τον τσίμπησαν για ένα μπάφο. Αφού τον έκλεισαν μέσα για τρεις μέρες με την κατηγορία της χρήσης μαριχουάνας κατάσχοντας και το κινητό του, η αστυνομία του φόρτωσε κατηγορίες για φόνο. Στην αρχή, η αστυνομία είπε ότι πυροβόλησε τον διοργανωτή μουσικών εκδηλώσεων Barrington “Bossie” Burton στο St. Catherine. Πέρυσι, το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για αυτό. Αλλά η δεύτερη κατηγορία για τον φόνο του Clive “Lizard” Williams (μόλις τρεις εβδομάδες μετά τη σύλληψη του για την κατοχή μαριχουάνας) ‘κόλλησε’.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της οικογένειας του Lizard, ο 27χρονος ήταν λάτρης της dancehall, ο οποίος «δελεάστηκε για να μπει στην ομάδα» της Gaza Empire του Vybz. Το υποτιθέμενο κίνητρο του τελευταίου για να δολοφονήσει τον Lizard περιστρέφεται γύρω από δύο χαμένα όπλα. Στις 16 Αυγούστου του 2011, η κοπέλα του Lizard πήρε μηνύματα από τον αγαπημένο της την ώρα που πιστεύεται ότι κινούνταν προς το σπίτι του Vybz στο Havendale με τον φίλο του Lenard Chow για να ομολογήσουν ότι ήταν υπεύθυνοι για την απώλεια των όπλων. Ισχυρίστηκε ότι της είπε πως ήταν τόσο φοβισμένος, πως έτρεμε. Σύμφωνα με τον Chow, συνάντησαν τον Vybz στο σαλόνι του σπιτιού του και του είπαν πως θα τον αποζημίωναν. Ενώ τον παρακαλούσαν να δεχθεί τη συγγνώμη τους, ένας dj με το όνομα Kahira Jones άρπαξε τον Lizard. Ο Chow έτρεξε σε ένα άλλο δωμάτιο. Όταν επέστρεψε είπε ότι είδε το άψυχο σώμα του Lizard να κείτεται στο πάτωμα, με τον κουρέα του Vybz, τον André “Mad Suss” St.John να βρίσκεται δίπλα του κρατώντας ένα τούβλο στο χέρι.
Το σώμα του Lizard ακόμα αγνοείται και η οικογένεια του δεν έχει τάφο για να πάει να θρηνήσει. Ο Vybz και οι συνεργοί του φέρονται να τον έκοψαν μικρά-μικρά κομματάκια. Σύμφωνα με την αστυνομία, μήνυμα που εστάλη από το κινητό του Vybz έλεγε ότι τον έκοψαν σε τόσα μικρά κομματάκια που «όσο ζούμε κανείς δεν πρόκειται να τον βρει».
Η τελική καταδίκη του Vybz βασίστηκε σε ενοχοποιητικές δηλώσεις, όπως εκείνη που σύμφωνα με τις αρχές ανακαλύφθηκε στο τηλέφωνό του. Σε ηχογραφημένα αποσπάσματα που διέρρευσαν στην τζαμαϊκανή εφημερίδα Nationwide News πριν από περίπου δέκα μέρες περιείχαν τη χαρακτηριστική χροιά του Worl’ Boss. Στην κασέτα, η φωνή λέει «Αυτοί δεν μπορούν να βρουν που έχουν δύο από τα παπούτσια μου (η φράση αυτή σημαίνει όπλα στην αργκό της Τζαμάικας). Σκότωσα τον έναν από αυτούς». Επίσης έχουν ηχογραφημένο τον Vybz την ώρα που υποτίθεται διατάζει τον Shawn “Storm” Campbell -έναν ακόμα dj- να τον βοηθήσει να ξεφορτωθεί τον Lizard.
Η απόφαση του Vybz να ασκήσει έφεση δεν αποτελεί έκπληξη. Οι άνθρωποι που βρίσκονται δίπλα στον Vybz υποστηρίζουν ότι ο λόγος που η κατηγορούσα αρχή δεν μπορεί να εντοπίσει τον Lizard είναι επειδή δεν είναι νεκρός αλλά επειδή έχει φύγει από τη Τζαμάικα με ψεύτικο διαβατήριο. Ωστόσο την ίδια στιγμή, η Vanessa “Bling” Saddler μια άλλη dj της Gaza ισχυρίζεται ότι ο Lizard την λήστεψε μετά τη σύλληψη του Vybz για την δολοφονία του. Τώρα αντιμετωπίζει κατηγορίες παρεμπόδισης του έργου της δικαιοσύνης.
Οι συνήγοροι του Vybz έχουν επίσης κατηγορήσει την αστυνομία για χειραγώγηση των μαρτύρων και των αποδεικτικών στοιχείων. Ισχυρίζονται ότι τα ενοχοποιητικά μηνύματα στάλθηκαν μετά την κατάσχεση του κινητού του. Επίσης υποστηρίζουν ότι ο Chow εξαναγκάστηκε να πει όσα κατέθεσε, δείχνοντας μια χειρόγραφη επιστολή που έστειλε η θεία του στην υπεράσπιση ομολογώντας ότι ψεύδεται. Είχαν επίσης ειδικό γραφολόγο που έλεγξε την αυθεντικότητα της επιστολής στο δικαστήριο.
Ένας από τους παραγωγούς του Vybz, ο Dre Skull, που έχει έδρα το Brooklyn, είπε ότι ο Vyb του μίλησε ιδιαιτέρως για τη διαφθορά στην Τζαμάικα πριν από την σύλληψή του. «Είναι περίπλοκο να παρακολουθείς την εξέλιξη της δίκης και να προσπαθείς να συνδέσεις τα στοιχεία και τις κατηγορίες» είπε. «Υπάρχουν πτυχές γύρω από τη διαχείριση των στοιχείων σε αυτή την υπόθεση που είναι ξεκάθαρο ότι δεν θα έστεκαν στο αμερικανικό δικαστικό σύστημα».
Ο Vybz είναι στη φυλακή για περισσότερο από δυόμιση χρόνια, αλλά προς απογοήτευση των επικριτών του, ακόμα κάνει μουσική και την κυκλοφορεί. «Υποτίθεται ότι κρατείται σχεδόν δύο χρόνια. Οπότε φανταστείτε τη σύγχυση μου όταν ακούω έναν dj να ανακοινώνει ότι θα παίξει για πρώτη φορά ένα νέο τραγούδι του 'Teacha'!», έγραψε ένας θυμωμένος πολίτης σε ανοιχτή επιστολή σε συντάκτη του Gleaner. Ο Vybz αρνείται πεισματικά ότι έχει ηχογραφήσει οποιοδήποτε νέο τραγούδι πίσω από τα κάγκελα της φυλακής και επιμένει ότι ηχογράφησε τα τελευταία του κομμάτια πριν από τη σύλληψή του. Αλλά αυτό δεν έχει σταματήσει την φημολογία. Όταν ερευνήθηκε το κελί του Vybz τον περασμένο Σεπτέμβριο -σχετικά με έναν άλλο φόνο για τον οποίο ποτέ δεν κατηγορήθηκε- η αστυνομία κατάσχεσε δύο κινητά τηλέφωνα και ένα flash drive.
Μετά την καταδίκη του, οι συνήγοροί του αρνήθηκαν εκ νέου τους ισχυρισμούς ότι ο Vybz θα μπορεί να ηχογραφεί ενώ είναι στη φυλακή. Εάν πράγματι έκανε ηχογράφηση στη φυλακή, δεν θα ήταν ο πρώτος. Μέσα στο σωφρονιστικό κατάστημα του Tower Street Prison υπάρχει στούντιο και ραδιοφωνικός σταθμός χαμηλής συχνότητας του λέγεται FREE FM.