Στον Τεχνοχώρο Φάμπρικα, από τις 25/9 μέχρι τις 5/10, έλαβε χώρα το 2ο φεστιβάλ Χειροποίητου και Ανακυκλώσιμου θεάτρου. Ναι, καλά διαβάσατε, υπάρχει και τέτοιο θέατρο, handmade. Πηγαίνει και με την εποχή άλλωστε. Στο μικρό υπόγειο θέατρο του Τεχνοχώρου αλλά και στον ισόγειο χώρο που άνοιξε προσφάτως επί της Μεγάλου Αλεξάνδρου, φιλοξενήθηκαν παραστάσεις, σεμινάρια θεάτρου και χορού, εργαστήρια, εκθέσεις, προβολές ταινιών κι άλλα ωραία πράγματα. Εμείς συναντήσαμε τον Φάνη και τη Βάσια, δυο από τα βασικά μέλη της ομάδας Φάμπρικα και μιλήσαμε μαζί τους για το χώρο, το φεστιβάλ και τη φιλοσοφία τους.
VICE: Γιατί «Φάμπρικα»;
Βάσια: «Έτσι αντιλαμβανόμαστε το θέατρο. Σα μια μεγάλη φάμπρικα, στην οποία εμείς είμαστε οι εργάτες».
«Ο άνθρωπος- φάμπρικα επίσης, που μπορεί να κάνει πολλά πράγματα μόνος του» συμπληρώνει ο Φάνης. «Η λέξη έρχεται από την Ιταλία και την Ισπανία..» συνεχίζει, «… άνθρωποι που αναγκάζονταν να δουλεύουν στα εργοστάσια 12 και 15 ώρες τη μέρα, κάτω από αντίξοες συνθήκες και που παρά την κόπωση έβρισκαν τρόπο να ζούνε, να γιορτάζουν, να σκαρώνουν γλέντια με αφορμή το τίποτα».
Βάσια: «Έτσι φτιάξαμε και το χώρο άλλωστε. Με πολύ προσωπική εργασία, παρά τις όποιες άλλες δουλειές κάνουμε παράλληλα. Όταν ξεκινήσαμε και βρήκαμε το χώρο κάτω, το θέατρο δηλαδή (2009), ήταν μια υπόγεια αποθήκη γεμάτη μπάζα. Επί τρεις μήνες ξεμπαζώναμε».
«Εγώ δουλεύω κι ως σιδεράς. Η πρωινή μου δουλειά, βασικά. Τώρα σταμάτησα γιατί είχα ένα εργατικό ατύχημα» λέει ο Φάνης και μου δείχνει το χέρι του. Βλέπω ένα αρκετά μεγάλο κόψιμο και ράμματα σε διαδικασία επούλωσης . «Παιδιά από λαϊκά στρώματα είμαστε εδώ, καλλιτέχνες από λαϊκές συνοικίες».
Βάσια: «Κάποια στιγμή καταλάβαμε ότι έπρεπε ή να σταματήσουμε να κάνουμε θέατρο ή να δραστηριοποιηθούμε αλλιώς. Τα νοίκια για τα θέατρα και οι συνθήκες γενικότερα είχαν -κι έχουν- δυσκολέψει πάρα πολύ κι έπρεπε να πάρουμε μια απόφαση. Έτσι βρήκαμε το χώρο».
VICE: Ηandmade και recycled; Από ανάγκη;
Φάνης: «Από την ανάγκη ξεκινά, φυσικά. Δε μένει όμως εκεί. Εξελίσσεται. Μπορεί αυτά που βλέπεις να ήταν σκουπίδια, αλλά δεν είναι πια».
Βάσια: «Το να φτιάχνεις πράγματα μόνος σου έχει μια άλλη αξία. Ό,τι βλέπεις εδώ είναι φτιαγμένο από εμάς τους ίδιους. Η καρέκλα που κάθεσαι, ο καναπές, όλα είναι handmade. Αυτή είναι η βασική ιδεολογία μας. Οι παραστάσεις που φτιάχνουμε, αλλά και οι παραστάσεις που φιλοξενούμε είναι επίσης χειροποίητες. Τα σκηνικά τα φτιάχνουμε οι ίδιοι, τα κοστούμια το ίδιο, κείμενα κάποιες φορές γράφουμε εμείς, φώτα, επικοινωνία, όλα μόνοι μας ή μόνοι τους, μιλώντας και για τις ομάδες που φιλοξενούμε. Στο φεστιβάλ μας δε είναι όρος απαράβατος για το διαγωνιστικό τμήμα. Σημασία έχει να δοθεί χώρος σε ανθρώπους που δεν έχουν τα μέσα αλλά θέλουν να βάλουν το μυαλό τους να δουλέψει διαφορετικά».
Τα χειροποίητα αντικείμενα, είτε πρόκειται για έπιπλα είτε για ρούχα, κοσμήματα είτε απλά για ένα κασκόλ, έχουν μια άλλη αξία. Συναισθηματική κυρίως. Σήμερα κιόλας αρκετοί από εμάς, χρυσοπληρώνουμε για να τα αποκτήσουμε. Πληρώνουμε το γεγονός ότι δε θα δούμε να φοράει κάποιος άλλος την ίδια μπλούζα με εμάς ή τα ίδια παπούτσια. Μπορεί να υπάρξει μια τέτοια αντιστοιχία σε ένα θεατρικό χώρο; Ο κόσμος το αντιλαμβάνεται έτσι;
Βάσια: «Ναι, ο κόσμος το εκτιμά πολύ. Ειδικά στον πάνω χώρο. Έχουμε πάρει πολλά θετικά σχόλια για τη διαμόρφωσή του. Υπάρχει όμως και μια μερίδα κόσμου που δεν το παίρνει πολύ σοβαρά. Δεν το βλέπει ως επιλογή αυτο-οργάνωσης αλλά σαν “τα παιδία παίζει”».
Φάνης: «Δεν μπορεί να υπάρχει όλη αυτή η φιλοσοφία της ανακύκλωσης κι εμείς σαν καλλιτέχνες, να το αγνοούμε. Υποτίθεται, είμαστε πομποί μηνυμάτων. Στο εξωτερικό πάντως, θαυμάζουν τέτοιου είδους πρωτοβουλίες και μας έχουν καλέσει αρκετές φορές σε διάφορες ακαδημίες να κάνουμε εργαστήρια.
Το μήνυμα που θέλουμε να μεταδώσουμε και γι αυτό κάνουμε κι όλα αυτά τα εργαστήρια για παιδιά- γιατί όταν είσαι μικρός έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία η σωστή εκπαίδευση- είναι ότι μπορείς να φτιάξεις πράγματα και μόνος σου. Δε χρειάζεται να είσαι απλώς ένα καταναλωτής, ούτε να τα αγοράζεις όλα έτοιμος. Λέω στους γονείς: “Αντί να πάρετε ένα φτηνό παιχνίδι μάθετε να φτιάχνετε ένα. Σίγουρα θα το απολαύσετε περισσότερο κι εσείς και το παιδί σας” ή κάντε εσείς τον κλόουν στο πάρτι γενεθλίων του παιδιού σας» λέει, με πάθος.
Οι στίχοι, του Γιώργου Σκούρτη από το τραγούδι «Φάμπρικα», σε μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου
Στον Τεχνοχώρο Φάμπρικα έχουν στενούς δεσμούς με πρακτικές θεάτρου του δρόμου και τεχνικές τσίρκου. Ο Φάνης και η Βάσια είναι άλλωστε, σε μια από τις διαδραστικές παραστάσεις τους για παιδιά (και όχι μόνο) ο Mr and Mrs Bubble. Δυο έκπτωτοι τσιρκολάνοι, ξυλοπόδαροι που αποφασίζουν να αφήσουν για λίγο το τσίρκο και να αναζητήσουν το μεγάλο μυστικό της ευτυχίας.
Φάνης: «Σκοπός μας είναι να ενεργοποιήσουμε τη δημιουργικότητα και την αυτοπεποίθηση του παιδιού. Δε θέλουμε απλά να το ψυχαγωγήσουμε για μια ή δυο ώρες. Θέλουμε να του μεταδώσουμε την εμπειρία του “δεν υπάρχει εμπόδιο”, υπάρχει μόνο η προσπάθεια. Ξέρεις τι είναι για ένα παιδί γύρω στα πέντε να σταθεί πάνω σε ξυλοπόδαρα; Τι αυτοπεποίθηση μπορεί να του δώσει να τα καταφέρει;».
VICE: Πολύ ωραία, σκέφτομαι, όλα αυτά, αλλά από ό,τι κατάλαβα δεν καταφέρνετε ακόμη να ζήσετε από το χώρο. Δε σας απογοητεύει αυτό;
Φάνης: «Όχι δε με απογοητεύει, δύναμη μου δίνει να βρω κι άλλους τρόπους. Αυτό με ανέβασε στα ξυλοπόδαρα και μ’ έβγαλε στις πλατείες».
Βάσια: «Δε ζούμε ακόμα από το χώρο, όχι. Προσπαθούμε να τον κρατήσουμε ζωντανό και να μην μπούμε φυλακή. (γελάει). Ίσως να μπορούσαμε να ζήσουμε αν χρεώναμε υπερβολικά το νοίκι του θεάτρου ή τα εργαστήρια που κάνουμε. Αλλά δεν είμαστε επιχειρηματίες, ούτε σκεφτόμαστε το κέρδος. Μακάρι να μη χρειαζόταν να κάνουμε άλλες δουλειές και να αφιερώναμε όλη την ενέργεια μας εδώ, αλλά μέχρι εκεί».
Φάνης: «Εδώ πιστεύουμε ακόμη στα θαύματα. Η τέχνη άλλωστε, από μόνη της είναι ένα θαύμα. Κι εμάς μας συνέβησαν αρκετά (θαύματα) από τότε που ξεκινήσαμε το χώρο. Μας βοήθησαν και μας στήριξαν άνθρωποι, όταν το είχαμε πολύ ανάγκη. Αυτό δε ξεχνιέται και το ίδιο θέλουμε να κάνουμε κι εμείς».
Η Βάσια σηκώνεται να φτιάξει καφέ για έναν κύριο από τη γειτονιά που μόλις μπήκε και πριν κλείσω το κασετοφωνάκι ρωτάω τον Φάνη τι μοναδικό έχει να προσφέρει ο χώρος τους κι αν αυτό μπορεί να συνοψιστεί σε μια φράση.
Φάνης: «Δε θεωρώ ότι προσφέρουμε κάτι μοναδικό. Μοναδικό δεν είναι τίποτα. Προσφέρουμε απλότητα και αγάπη. Ακόμα και τον καφέ που θα πιεις εδώ και το νεράκι θα είναι με προσοχή και φροντίδα ιδιαίτερη. Με έγνοια. Με τον παλιό, ελληνικό τρόπο που ίσως έχουμε ξεχάσει».