FYI.

This story is over 5 years old.

Η Επέκταση της Διώρυγας του Σουέζ στην Αίγυπτο Μπορεί να Καταστρέψει τη Μεσόγειο Θάλασσα

Και οι επιστήμονες τονίζουν ότι η οικολογική καταστροφή θα είναι τεράστια.
SO
Κείμενο Samuel Oakford
14.10.14

Photo via Flickr user Official U.S. Navy Page

Το σχέδιο της αιγυπτιακής κυβέρνησης να διευρύνει και να εμβαθύνει σε μεγάλο βαθμό τη Διώρυγα του Σουέζ χαίρει ευρείας υποστήριξης στο εσωτερικό της χώρας αλλά έχει αυξήσει την ανησυχία και την οργή των επιστημόνων, που λένε ότι το πρότζεκτ των 8,5 δις δολάρια θα μπορούσε να έχει καταστροφικές οικολογικές συνέπειες στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Το βασικό κομμάτι του σχεδίου περιλαμβάνει μια διώρυγα 45 μιλίων και αξίας 4 δις δολαρίων που θα σκαφθεί κατά μήκος της υπάρχουσας διώρυγας, μήκους 101 μιλιών, διευκολύνοντας την αμφίδρομη κυκλοφορία στα σημεία όπου ο δίαυλος είναι πολύ στενός. Οι εργασίες του υπό στρατιωτική επίβλεψη έργου ξεκίνησαν στις 5 Αυγούστου.

Η διώρυγα έχει διευρυνθεί αρκετές φορές τον τελευταίο αιώνα, πιο πρόσφατα το 2010, αλλά ποτέ τόσο ριζικά. Τα σημερινά σχέδια υπάρχουν εδώ και δεκαετίες και βρίσκονταν στο γραφείο και των δυο πρώην προέδρων Χόσνι Μουμπάρακ και Μοχάμεντ Μόρσι. Ο τελευταίος φέρεται να τα μελετούσε όταν καθαιρέθηκε από τον στρατό τον Ιούλιο του 2013.

Η διώρυγα, από όπου περνούν πλοία από την Ασία για να παρακάμψουν τη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, εδώ και καιρό αποτελεί σημείο της υπερηφάνειας για τους Αιγυπτίους. Τα νέα για την επέκτασή του έχουν πυροδοτήσει την εθνικιστική διάθεση των υποστηρικτών του σχεδίου.

Αξιωματούχοι της Κεντρικής Τράπεζας της Αιγύπτου λένε ότι συγκέντρωσαν τα 8,5 δις δολάρια που απαιτούνται για τη μεγάλη διάνοιξη εξ’ ολοκλήρου από ντόπιους επενδυτές μέσα σε μόλις 11 ημέρες - και ότι το 82% των ομολόγων της Διώρυγας αγοράστηκαν από Αιγύπτιους ατομικά, όχι εταιρίες ή οίκους επενδύσεων. Οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες συνέκριναν τον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι με τον Γκαμάλ Νάσερ, τον σεβαστό πρώην ηγέτη της Αιγύπτου που εθνικοποίησε τη Διώρυγα το 1956. Ανακοινώνοντας την διεύρυνση, ο Σίσι έθεσε το φιλόδοξο στόχο να ολοκληρωθούν οι εργασίες τον επόμενο χρόνο.

Photo via Flickr user Wihelm Joys Andersen

«Σίγουρα υπάρχει πολύ ρητορική και πολιτικές οπτικές όσο αφορά στο θέμα» είπε στο VICE News ο καθηγητής Μεσανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οκλαχόμα και ειδικός στα αιγυπτιακά θέματα, Samer S. Shehata. «Έχει προσελκύσει την προσοχή πολλών εκατομμυρίων Αιγυπτίων».

«Όπως τόσα πολλά πράγματα στην Αίγυπτο, η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από τη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα και εάν υπάρχουν δημόσιες εγγραφές» είπε ο Shehata.

Οι σχεδιαστές λένε ότι η διεύρυνση θα μειώσει τις ώρες αναμονής για τα πλοία που θέλουν να περάσουν τη Διώρυγα από 11 ώρες μόνο σε τρεις. Ταχύτερη και πιο άνετη πρόσβαση μεταξύ Ερυθράς Θάλασσας και Μεσογείου σημαίνει ότι ο αριθμός των πλοίων που μπορούν να περάσουν από τη διώρυγα σε ημερήσια βάση σχεδόν θα διπλασιαστεί κι από 49 (το μέγιστο) που είναι σήμερα θα γίνει 97. Η κυβέρνηση  προβλέπει ότι τα έσοδα από την αυξημένη ναυσιπλοΐα θα μπορούσαν να αυξηθούν από 5,1 δις δολάρια σήμερα σε 13.2 δις δολάρια μέχρι το 2023.

Οι επιστήμονες, ωστόσο, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την περαιτέρω σύνδεση των δυο βιολογικά διαφορετικών σωμάτων νερών. Τον περασμένο μήνα, σε μια εφημερίδα με τον τίτλο «Διπλό Πρόβλημα» που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Biological Invasions, μια ομάδα θαλάσσιων βιολόγων χαρακτήρισε το αιγυπτιακό σχέδιο «δυσοίωνο».

«Υπάρχουν περισσότερα από 100 χρόνια επιστημονικών μελετών για την εισβολή οργανισμών από την Ερυθρά Θάλασσα στη Μεσόγειο - δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο» είπε στο VICE News, η ανώτερη επιστήμονας του Εθνικού Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του Ισραήλ, Bella S. Galil.

Ακόμα και πριν τη διάνοιξη της διώρυγας, σημείωσε η Galil, το διηπειρωτικό εμπόριο έφερνε ξένα με το περιβάλλον είδη όπως τα καβούρια μαζί με το εκάστοτε φορτίο. Ωστόσο η πραγματική εισβολή ξεκίνησε, μετά την κατασκευή της αρχικής διώρυγας -ολοκληρώθηκε το 1869, μετά το θάνατο χιλιάδων εργαζομένων.

Η Galil και οι συνάδελφοί της εκτιμούν ότι περίπου τα μισά από τα σχεδόν 700 μη ιθαγενή είδη που ζουν σήμερα στη Μεσόγειο έχουν φθάσει στη θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Το πέρασμα, έγραψαν οι επιστήμονες «είναι ένας από τους πιο ισχυρούς μηχανισμούς και διαδρόμους για εισβολές από θαλάσσια είδη που είναι γνωστά στον κόσμο».

Ψαρεύοντας μέδουσες στο Ισραήλ τον Ιούνιο του 2012 (Φωτογραφία από Shevy Rothman με ευγενική παραχώρηση από Bella S. Galil)

Το δηλητηριώδες γουρουνόψαρο εντοπίστηκε από το Σουέζ στην Ιταλία. Δηλητηριώδη κοπάδια μεδουσών, γνωστών ως Rhopilema nomadica  έχουν εξαπλωθεί από την Τυνησία και προς τα ανατολικά, όπου έχουν τσιμπήσει λουόμενους, καταστρέψει δίχτυα ψαράδων και το 2011, έφραξαν το σύστημα ψύξης θαλασσινού νερού ενός ισραηλινού εργοστασίου ενέργειας.

Λόγω της αλλαγής του κλίματος, οι επιστήμονες περιμένουν η Μεσόγειος να θερμανθεί τις επόμενες δεκαετίες, γεγονός που θα την κάνει ακόμα πιο φιλόξενη για είδη που προέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα και τον γειτονικό Ωκεανό. Τα Ηνωμένα Έθνη, προβλέπουν επίσης ότι η αυξημένη οξύτητα των θαλασσών που οφείλεται στη ρύπανση θα βλάψει τους οργανισμούς των κοραλλιογενών υφάλων σε όλο τον κόσμο, σκοτώνοντας ψάρια και άλλα είδη, αφήνοντας παράλληλα περισσότερο χώρο για τις μέδουσες. Τα εξαντλημένα αποθέματα της ιθαγενούς θαλάσσιας ζωής θα μπορούσαν να καταστρέψουν τη βιομηχανία της αλιείας της Μεσογείου.

«Στην πραγματικότητα δεν γνωρίζουμε εκ των προτέρων ποια θα είναι η τελευταία σταγόνα» είπε η Galil. «Κάθε περιβάλλον έχει κάποιο καταφύγιο θηραμάτων, αλλά γνωρίζουμε ότι αυτό το αποθεματικό στην Ανατολική Μεσόγειο είναι σαφώς διαταραγμένο. Δεν γνωρίζουμε ποια είδη θα μπουν ή πότε, αλλά γνωρίζουμε ότι έρχονται».

Αιγύπτιοι παρατηρητές έχουν αντικρουόμενες απόψεις για τη διώρυγα, αλλά όχι λόγω της περιβαλλοντικής επίδρασής του.

Το πρότζεκτ όχι μόνο διευρύνει τη διώρυγα, αλλά προβλέπει και την κατασκευή περίπου 29.000 τετραγωνικών μιλίων γύρω από αυτή. Η Αίγυπτος ελπίζει να μετατρέψει την περιοχή σε ένα διεθνές κέντρο εφοδιασμού, που θα υποκλέπτει τις ναυτιλιακές υπηρεσίες από γιγαντιαία λιμάνια όπως αυτό της Σιγκαπούρης. Η κυβέρνηση προβλέπει ότι μόνο το πρότζεκτ θα δημιουργήσει 1 εκατομμύριο δουλειές.

Αν και οι ειδικοί πιστεύουν ότι υπάρχουν πολλές πιθανότητες το πρότζεκτ για τη Διώρυγα να μπορεί να ωφελήσει την αιγυπτιακή οικονομία μακροπρόθεσμα, θα μπορούσε επίσης να επικυρώσει την προεδρία του Σίσι. Οι εκλογές τον Μάιο που έδωσαν στον πρώην στρατηγό τη νίκη με το 97% των ψήφων, θεωρήθηκαν ευρέως ως στημένες. Η προεδρία του Σίσι έχει αμαυρωθεί από σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων της βίαιης καταστολής των ισλαμιστών και της φυλάκισης μελών του Τύπου.

«Ο Σίσι θέλει να βρει ένα νόμιμο μονοπάτι για την προεδρία του και να μην εμφανίζεται ως ο στρατιωτικός ηγέτης, που είναι» είπε στο VICE News, ο Mohamed Elmenshawy που είναι αρθρογράφος στην αιγυπτιακή εφημερίδα Al Shorouk News.

Photo via Flickr user casillero

Ο Elmenshawy είπε ότι η αιγυπτιακή επιχειρηματική κοινότητα είναι δύσπιστη όσο αφορά στη σταδιακή στρατιωτικοποίηση της οικονομίας.

«Πολλοί άνθρωποι των επιχειρήσεων αντιτίθενται στη διώρυγα επειδή πιστεύουν ότι δεν μπορούν να ανταγωνιστούν με τον στρατό, που δεν χρειάζεται να πληρώνει φόρους ή δασμούς και έχει χαμηλό κόστος εργασίας».

Παρά τις διαφορές πάνω στο πρότζεκτ, η οικολογική επίπτωση του συζητείται πολύ λίγο σε μια χώρα όπου η επίσημη ανεργία είναι πάνω από 13% και το ένα τέταρτο της χώρας ζει στη φτώχεια. Για πολλούς Αιγύπτιους, τα ομόλογα, που καταβάλλουν 12% τόκο -ποσοστό 3% μεγαλύτερο από το μέσο τραπεζικό λογαριασμό- ήταν απλά μια καλή επένδυση.

«Το να μιλάς για το περιβάλλον σχετικά με το πρότζεκτ είναι πολυτέλεια στην Αίγυπτο» είπε ο Elmenshawy. Η διεύρυνση έρχεται εν τω μέσω ενός παγκόσμιου αγώνα δρόμου θαλάσσιων εξοπλισμών. Ένα φιλόδοξο σχέδιο από την κυβέρνηση του Παναμά που έχει στόχο να διπλασιάσει τη χωρητικότητα της Διώρυγας του Παναμά αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί το 2016. Επίσης η Νικαράγουα έχει ανακοινώσει τη δημιουργία ανταγωνιστικής διώρυγας, που χρηματοδοτείται από την Κίνα και η κατασκευή της θα αρχίσει αργότερα φέτος. Σε όλο τον κόσμο, πόλεις εμβαθύνουν τα λιμάνια τους για να φιλοξενήσουν μια τεράστια νέα κατηγορία πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που μπορεί να αντιστοιχούν σε τέσσερα γήπεδα ποδοσφαίρου σε μήκος.

Η Galil λέει ότι κατανοεί την οικονομική πραγματικότητα στην Αίγυπτο, αλλά λέει ότι η κυβέρνηση χρειάζεται να κάνει βήματα για να προβεί στη σωστή εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Αναφέρεται στη Διώρυγα του Παναμά, όπου οι μηχανικοί δημιουργούν ένα σύστημα θυρών τόσο στην είσοδο του Ειρηνικού όσο και του Ατλαντικού, οι οποίες θα εμποδίσουν τα χωροκατακτητικά είδη να εισβάλλουν στην άλλη πλευρά.

«Οι επιστήμονες δεν εναντιώνονται στην πραγματικότητα του ότι υπάρχει παγκοσμιοποίηση του εμπορίου» είπε η Galil. «Αυτό που ζητάμε είναι απολύτως αποδεκτό».

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter Facebook και Instagram.