Σινεμά

Οι Καλύτερες Ποδοσφαιρικές Ταινίες που θα Δεις Ανάμεσα στο Μουντιάλ

Για να γεμίσεις τις νεκρές ώρες.
20 Ιούνιος 2018, 5:00am

Οι άνθρωποι χωρίζονται σε δυο κατηγορίες: Σε αυτούς που είναι πωρωμένοι με το ποδόσφαιρο και σε εκείνους που βαριούνται την μπάλα. Σε αυτούς που θεωρούν πως η ζωή δεν είναι 11 τύποι που κυνηγάνε μια μπάλα φορώντας σορτσάκια. Δεν θα τους σχολιάσουμε, ούτε θα προσπαθήσουμε να τους καταλάβουμε. Διανύουμε μήνα Μουντιάλ και αυτό που πρέπει να δούμε είναι τι θα κάνουμε εμείς οι μύστες του Μουντιάλ. Σε μέρες τόσο μεγάλου εθισμού με την μπάλα, πώς μπορείς να διαχειριστείς εκείνες τις ώρες που δεν έχει κάποιο παιχνίδι; Πόσες φορές να δεις τα στιγμιότυπα των άλλων ματς; Πόσα ρεπορτάζ να παρακολουθήσεις; Όπως και να το κάνουμε, η ανάγκη είναι τεράστια: χρειαζόμαστε ένα υποκατάστατο για εκείνες τις ώρες που δεν βλέπουμε μπάλα.

Θα μπορούσε κάποιος να προτείνει τον κινηματογράφο ως ένα καλό υποκατάστατο, αλλά το ζήτημα είναι να διατηρείται ζωντανό και το ποδοσφαιρικό κλίμα των ημερών, όχι απλά να περνάει η ώρα. Γι’ αυτό και πρέπει να εξειδικεύσουμε ακόμη περισσότερο: η λύση βρίσκεται στις λεγόμενες «ποδοσφαιρικές» ταινίες.

Δες τις αυτήν την περίοδο και είναι δεδομένο πως θα τις δεις με άλλο μάτι, θα τις εκτιμήσεις μέχρι εκεί που δεν πάει. Όμως για να μη λέμε λόγια του αέρα, ακολουθεί μια πολύ δυνατή πεντάδα από ταινίες αφιερωμένες στο ποδόσφαιρο, που δεν παίζει να μην τις αγαπήσεις.

«Μάικ Μπάσετ: Απατεώνας ή Ιδιοφυΐα;» (2001)

Tου Steve Barron

Ο Mike Bassett είναι ένας Άγγλος προπονητής που μόλις έχει κάνει την έκπληξη της χρονιάς παίρνοντας το Κύπελλο Αγγλίας με τη Νόριτς. Για την ακρίβεια, ο Mike Bassett είναι ένας αξιολάτρευτα στερεοτυπικός Άγγλος προπονητής: μεσήλικας, παχουλός, με χωρίστρα και μουστάκι, πιστός οπαδός του 4-4-2, καθώς δεν βρίσκει νόημα σε κανένα άλλο ποδοσφαιρικό σύστημα, γράφει την 11άδα στο πακέτο με τα τσιγάρα του και τσακώνεται διαρκώς με τους αθλητικούς ρεπόρτερ που τον κριτικάρουν για τις επιλογές του. Αυτή η μορφάρα, λοιπόν, θα αναλάβει την Εθνική Αγγλίας λίγο πριν από το τέλος των προκριματικών για το Μουντιάλ και αυτά που έχει να ζήσει στον πάγκο της είναι ευχή και κατάρα.

Τι συμβαίνει, όταν συνδυάζεις την αγγλική ποδοσφαιρική γραφικότητα με το καυστικό αγγλικό χιούμορ; Αυτή η ταινιάρα συμβαίνει. Το Μάικ Μπάσετ: Απατεώνας ή Ιδιοφυΐα; ( Mike Bassett: England Manager, o αγγλικός τίτλος), οι περιπέτειες, δηλαδή, ενός ξεροκέφαλου και λίγο αποτυχημένου προπονητή στον πάγκο της παραδοσιακά looser Εθνικής Αγγλίας, είναι γνήσιο τέκνο της αγγλικής σχολής χιούμορ και ταυτόχρονα μια σπουδή πάνω στον μαγικό κόσμο του αγγλικού ποδοσφαίρου.

Σκηνές αληθινής κωμικής ανθολογίας, διάλογοι και ερμηνείες που θα έκαναν τους Monty Python να ζηλεύουν, αλλά πάνω από όλα γνήσια, ανόθευτη και πολύ βαθιά αγάπη για το αγγλικό ποδόσφαιρο -κάτι που γίνεται έκδηλο κάθε δευτερόλεπτο, παρά την ταυτόχρονη διακωμώδηση-, το «Mike Bassett: England Manager» είναι must see για κάθε ποδοσφαιρόφιλο.

«Η Μεγάλη Απόδραση των 11» (1981)

Tου John Huston

1943: Σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στη ναζιστική Γερμανία, μια ομάδα φυλακισμένων δέχεται να αντιμετωπίσει σε ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι μια ομάδα από επίλεκτους Ναζί. Πρόκειται φυσικά, για κάτι παραπάνω από έναν απλό ποδοσφαιρικό αγώνα: μια νίκη των φυλακισμένων έναντι των Ναζί θα είναι ένα αποτέλεσμα με πολύ έντονο συμβολισμό. Ωστόσο στο μυαλό των φυλακισμένων υπάρχει και ένας άλλος στόχος: το παιχνίδι αυτό είναι η τέλεια αφορμή, για να αποδράσουν από τη φυλακή τους.

Ο θρυλικός John Huston, στα 75 του και μόλις έξι χρόνια προτού πεθάνει, προλαβαίνει να δημιουργήσει μια από τις πιο εμβληματικές ποδοσφαιρικές ταινίες όλων των εποχών, έναν αληθινό κινηματογραφικό θρίαμβο σε μια εποχή που το λεγόμενο «New Hollywood» βρίσκεται ακόμη στη χρυσή του εποχή και οι μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές δεν είναι κατασταλτικός παράγοντας για τη δημιουργική ελευθερία, αλλά το ακριβώς αντίθετο.


VICE Video: Ο Τάκης Σπυριδάκης Κόντεψε να Πάει Φυλακή για μια Ταινία

Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook.


Γυρισμένη με την παρουσία πολλών αληθινών ποδοσφαιριστών με πιο χαρακτηριστική περίπτωση αυτήν του Pelé, που βάζει και μια γκολάρα με ψαλιδάκι στο επίμαχο ματς και μόλις δυο αληθινών ηθοποιών από την πλευρά των «11» (του Michael Caine και του Sylvester Stallone προτού το γυρίσει στο action σινεμά), το Η Μεγάλη Απόδραση των 11 (ή απλώς Victory, στα αγγλικά) αντλεί έμπνευση από την αληθινή ιστορία του αγώνα ανάμεσα σε μια ομάδα Ρώσων και Ουκρανών κρατουμένων και σε μια ομάδα Ναζί αξιωματικών, το 1943. Βέβαια, εδώ μιλάμε για αμερικάνικο σινεμά, οπότε η ιστορική σύνδεση είναι σχετικά χαλαρή και το κλίμα πιο στρογγυλοποιημένο, αλλά όπως και να έχει, πρόκειται για τον ορισμό του «δεν τις φτιάχνουν πια όπως παλιά».

«Zidane, Ένα Πορτρέτο του 21ου Αιώνα» (2006)

Tων Douglas Gordon και Philippe Parreno

Στις 23 Απριλίου του 2006, το Σαντιάγκο Μπερναμπέου ήταν κατάμεστο και είχε φορέσει τα γιορτινά του. Ήταν η τελευταία αγωνιστική του πρωταθλήματος και η Ρεάλ Μαδρίτης δεν διεκδικούσε τίποτα. Η Μπαρτσελόνα είχε στεφθεί πανεύκολα πρωταθλήτρια, η Ρεάλ είχε κερδίσει σχετικά άνετα τη δεύτερη θέση που οδηγούσε απευθείας στους ομίλους του Champions League και το παιχνίδι με τη Βιγιαρεάλ ήταν απόλυτα αδιάφορο βαθμολογικά. Ωστόσο, το γήπεδο ήταν κατάμεστο. Γιατί; Επειδή αυτό ήταν το τελευταίο ματς με τη φανέλα της Ρεάλ Μαδρίτης για έναν ποδοσφαιριστή που είχε αφήσει εποχή ως παίκτης της «Βασίλισσας» (και στο μέλλον θα άφηνε εποχή και ως προπονητής της). Ήταν το τελευταίο ματς για τον Zinedine Zidane ως παίκτη της Ρεάλ.

Το Zidane, Ένα Πορτρέτο του 21ου Αιώνα είναι ένα πρωτοποριακό ντοκιμαντέρ που ακολουθεί τον θρυλικό Γάλλο ποδοσφαιριστή σε κάθε στιγμή του στο εν λόγω παιχνίδι. Η κάμερα είναι μονίμως στραμμένη πάνω του και ουσιαστικά βιώνουμε μαζί του την εξέλιξη του ματς. Παρατηρούμε κάθε έκφρασή του και βλέπουμε ακόμη και την παραμικρή επαφή του με την μπάλα. Αν δεν είσαι θαυμαστής του Zidane, καλύτερα να μην δεις αυτό το ιδιαίτερο ντοκιμαντέρ. Αλλά αν αυτή η παικτούρα σε έχει σημαδέψει στα χρόνια που παρακολουθείς μπάλα, αν πιστεύεις και εσύ πως αυτός ο θαυματουργός αριστοκράτης Γάλλος είναι ό,τι καλύτερο έχουν δει τα μάτια μας στα παγκόσμια γήπεδα, μάλλον θα λατρέψεις αυτό το πορτρέτο, θα απολαύσεις όσο δεν πάει αυτήν την ταινία.

Για την ιστορία, το συγκεκριμένο ματς ήταν πραγματικά εντυπωσιακό, καθώς οι δυο ομάδες μπήκαν χωρίς κανένα άγχος μέσα στο γήπεδο, για να χαρούν το παιχνίδι. Ο Zidane κάνει παπάδες, χαίρεται κάθε επαφή του με την μπάλα και το ασύλληπτο επίπεδο δημιουργικότητάς του παντρεύεται με τη χαλαρότητά του, για να προκύψει ένα αριστουργηματικό αποτέλεσμα. Το τελικό 3-3 έρχεται, επειδή αντίστοιχο ρεσιτάλ δίνει και από τη μεριά της Βιγιαρεάλ ο Riquelme, ο οποίος φανeρ;a επηρεασμένος από την ατμόσφαιρα του αγώνα, ανταγωνίζεται ευθέως τον Zidane σε αυτήν την εμφάνιση. Ή τέλος πάντων, όσο μπορεί να ανταγωνιστεί κανείς τον Zidane...

«Οι Παρίες της Πράσινης Οδού» (2005)

Tου Lexi Alexander

Βία και χουλιγκανιλίκι στους δρόμους του Λονδίνου: Αυτός θα μπορούσε να είναι ο εναλλακτικός ελληνικός τίτλος του Green Street Hooligans, όπως είναι ο original τίτλος της ταινίας, που αποτυπώνει την καθημερινότητα και τους ρυθμούς ζωής των φανατικών οπαδών της Γουέστ Χαμ, μέσα από τα μάτια ενός Αμερικάνου που μόλις έχει μετακομίσει στην Αγγλία και έχει γοητευτεί από τη συγκεκριμένη φάση. Χαρακτηριστικό δείγμα του ιδιαίτερου υποείδους ταινιών που αναφέρονται στον χουλιγκανισμό και μάλλον η πιο ώριμη δημιουργία αναφορικά με αυτή τη θεματική, το Οι Παρίες της Πράσινης Οδού καταφέρνει να μιλήσει για τις αντιφάσεις των ποδοσφαιρικών πετάλων, χωρίς να τα εξιδανικεύσει ή να τα ρομαντικοποιήσει, αλλά και χωρίς να τα κατακρίνει για αυτό που είναι.

Θα μπορούσε κάποιος να κάνει ένσταση και να πει ότι μια ταινία που ασχολείται σε πρώτο βαθμό με τις συγκρούσεις αντίπαλων οπαδών και δευτερευόντως με το ίδιο το ποδόσφαιρο, δεν είναι μια ποδοσφαιρική ταινία. Φυσικά, θα έκανε λάθος: δεν θα μπορέσει κανείς ποτέ να κατανοήσει το ποδόσφαιρο ως κοινωνικό φαινόμενο, χωρίς πρώτα να κατανοήσει το πώς λειτουργούν οι κερκίδες του και οι πιο πιστοί θαμώνες τους, ποιοι είναι οι κώδικές τους, πώς ορίζεται η ηθική τους και τελικά, τι είναι αυτό που νιώθουν, όταν βλέπουν τη φανέλα της ομάδας τους, όταν φωνάζουν για αυτή στο γήπεδο.

Συν τοις άλλοις πάντως, το Παρίες της Πράσινης Οδού υπήρξε η αιτία που για ένα διάστημα είχαμε γεμίσει με συμπαθούντες της Γουέστ Χαμ.

Βρώμικο Ίνδαλμα (2001)

Tου Barry Skolnick

Ένας ποδοσφαιριστής που είναι μεγάλος παλιοχαρακτήρας, καταδικάζεται σε φυλάκιση για επίθεση. Μέσα στη φυλακή, θα εξαναγκαστεί από τον τζογαδόρο διευθυντή να αναλάβει να προπονήσει την ομάδα των κρατούμενων, ενόψει του αγώνα με την ομάδα των σωφρονιστικών υπαλλήλων. Ο ίδιος δέχεται απρόθυμα, αλλά όπως εύκολα μπορεί να καταλάβει όποιος έχει δει πάνω από δέκα ταινίες στη ζωή του, πολύ σύντομα το επερχόμενο παιχνίδι με τους αντιπαθητικούς φύλακες αποκτά μεγάλη σημασία.

Από τις πιο υποτιμημένες, αλλά ταυτόχρονα και από τις πιο απολαυστικές ποδοσφαιρικές ταινίες, το Βρώμικο Ίνδαλμα (Mean Machine, ο αγγλικός τίτλος) αγκαλιάζει ολόψυχα και απενοχοποιημένα τη γραφικότητά του και γι’ αυτόν τον λόγο δεν γίνεται να μη διασκεδάσεις βλέποντάς το. Ο Vinnie Jones, ένας από τους πιο σκληρούς ποδοσφαιριστές που πέρασαν ποτέ από τα αγγλικά γήπεδα, είχε παρατήσει την μπάλα μόλις δυο χρόνια προτού γυρίσει αυτήν την ταινία, είχε μόλις ξεκινήσει τα πρώτα του βήματα στον κινηματογράφο (αργότερα θα εδραιωνόταν) και ουσιαστικά εδώ παίζει τον εαυτό του - και είναι ξεκάθαρο πως γουστάρει πολύ.

Συνδυάζοντας το παράδοξο (;) σχήμα «φυλακές - ποδόσφαιρο» και διασκευάζοντας χαλαρά το 11 Υπέροχα Καθάρματα ( The Longest Yard), ταινία του 1974 με παρόμοια υπόθεση, αλλά με άθλημα της πλοκής το αμερικάνικο ποδόσφαιρο και όχι το κανονικό, ο Skolnick εμφανίζεται από το πουθενά, γράφει και σκηνοθετεί την πρώτη και τελευταία του ταινία και αποδίδει φόρο τιμής στο ποδόσφαιρο όλων εκείνων που έχοντας ως αξίωμά τους το «περνάει ή η μπάλα ή ο παίκτης, ποτέ και τα δυο μαζί» και είναι καταδικασμένοι να μισιούνται ως τα κακά παιδιά των γηπέδων, αλλά να είναι χρήσιμοι για κάθε προπονητή. Ε, κάποιος έπρεπε να πει κάποτε και δυο κουβέντες για αυτούς τους παρεξηγημένους τύπους.

Για τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μας

Περισσότερα από το VICE

Ποιoς θα Πάρει Φέτος το Mundial, Χρήστο Σωτηρακόπουλε;

Ο Ράπερ XXXTentacion Είναι Νεκρός, Μετά από Πυροβολισμούς στο Μαϊάμι

«Είμαστε Τρελοί κι Ευτυχισμένοι»: Μια Γερή Φωτογραφική Βουτιά στα Εξάρχεια του 1980

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.