Το «Αλκατράζ» του Μεξικού Είναι Ένα All-Inclusive Resort και το Επισκεφτήκαμε

Εδώ και περισσότερα από εκατό χρόνια, η απομονωμένη σοφρωνιστική αποικία Islas Marias υπήρξε σκηνικό τολμηρών αποδράσεων και ταραχών, όπου ζούσαν μερικοί από τους πιο διαβόητους μαζικούς δολοφόνους του Μεξικού. Στις έρημες ακτές της γυρίστηκαν ταινίες φυλακής της Χρυσής Εποχής, ενώ στέγασε μια σειρά από διαβόητους κρατούμενους, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών αντιφρονούντων και εγκληματιών παλαιστών της Lucha Libre.

Στο μεγαλύτερο από ένα σχεδόν έρημο αρχιπέλαγος νησιών που βρίσκεται σε απόσταση πέντε ωρών ακτοπλοϊκώς από την παράκτια πόλη Mazatlán του Ειρηνικού, η φυλακή Islas Marias έχει κλείσει από το 2019. Σχεδόν τρία χρόνια αργότερα άνοιξε ξανά ως καταφύγιο βιόσφαιρας και all inclusive resort, και το τελευταίο από τα αμφιλεγόμενα πρότζεκτ του Μεξικανού προέδρου Andrés Manuel López Obrador. Το πρότζεκτ Islas Marias είναι τεράστιο σε σύγκριση με τη διάσημη τουριστική παγίδα Αλκατράζ (των ΗΠΑ) και μοιάζει περισσότερο με το Jurassic Park παρά με φυλακή λόγω των εκτεταμένων ακτών και των καταπράσινων ανέγγιχτων δασών του.

Το πολιτικό προσωπικό του Πολεμικού Ναυτικού διαχειρίζεται κάθε πτυχή της εμπειρίας στο Islas Marias: σερβιτόροι, υπάλληλοι καταστημάτων δώρων και ξεναγοί, οι οποίοι λέγονται «προστάτες της βιόσφαιρας». Ένα βίντεο  περιέγραφε ένα σφιχτό στρατιωτικό πρόγραμμα για το Σαββατοκύριακο: Δείπνο, Ξενάγηση, Ύπνος, Πεζοπορία στις 5.30 το πρωί, Πρωινό, Παραλία, Μεσημεριανό, Περιήγηση, κ.λπ. και μια ξενάγηση στην εγκαταλελειμμένη φυλακή ύψιστης ασφαλείας, στα αλατωρυχεία όπου οι κρατούμενοι υποχρεώνονταν να μοχθούν κάτω από τον σκληρό ήλιο του νησιού και την καμινάδα που απέβαλλε τις τοξικές αναθυμιάσεις από τις πυρκαγιές, επανδρωμένη από τους κρατούμενους, που έκαιγε στους 900 βαθμούς Κελσίου.

Οι 40 περίπου τουρίστες που αποφάσισαν να δεχτούν την προσφορά του προέδρου -μια προσιτή διήμερη all-inclusive απόδραση  σε έναν απομονωμένο παράδεισο γεμάτο φύση και ιστορία- έφτασαν στην κύρια αποικία φυλακών: το Puerto Balleto. Είναι ως ένα είδος ωραιοποιημένης κατασκήνωσης, όπου τουρίστες κοιμούνται σε ανακαινισμένα μίνι διαμερίσματα σε στυλ στρατώνα, όπου ζούσαν μερικοί από τους πιο φρόνιμους κρατούμενους.

Το Islas Marias ανακαλύφθηκε από Ισπανούς κατακτητές, αλλά παρέμεινε ακατοίκητο για χρόνια μετά, καθώς το Μεξικό και διάφορα έθνη βρίσκονταν σε διαμάχη για τον έλεγχο. Ιδρύθηκε το 1905, και ήταν η τελευταία νησιωτική σοφρωνιστική αποικία στην Αμερική μέχρι το κλείσιμό της το 2019. Η απομόνωση της περιοχής δημιούργησε μοναδική βιοποικιλότητα στο νησί, με πολλά ενδημικά είδη και ορίστηκε ως καταφύγιο βιόσφαιρας από την UNESCO το 2010, ενώ η φυλακή λειτουργούσε ακόμα.

Μπορεί τώρα να μοιάζει με φυσικό παράδεισος αλλά τα εναπομείναντα λείψανα του σοφρωνιστικού συστήματος χρησιμεύουν ως υπενθύμιση στους επισκέπτες σήμερα ότι πολλοί κρατούμενοι υπέστησαν εδώ άσχημα πράγματα. Ενώ οι μεταρρυθμίσεις στο μεξικανικό σοφρωνιστικό σύστημα έδωσαν τέλος σε πολλά βασανιστήρια και μερικά από τα σκληρά καταναγκαστικά έργα, το νησί ήταν κάθε άλλο παρά παράδεισος για τους κρατούμενους. Πολλοί προσπάθησαν να δραπετεύσουν μέσα από τα γεμάτα καρχαρίες νερά που περιβάλλουν το Islas Marias. Ο FernandoRivera, ένας από τους προστάτες της βιόσφαιρας, είπε στο VICE World News ότι είναι άγνωστο πόσοι απέδρασαν ή πέθαναν.

«Όταν πήραν τους αιχμαλώτους, είχαν μια λίστα με 16 άτομα που δεν βρέθηκαν στο νησί. Όχι όμως όλα εκείνη την εποχή. Ήταν από πολλά χρόνια πίσω», είπε ο Rivera.

Μια αξιοσημείωτη απόδραση έγινε το 1989, όταν ένας καταδικασμένος δολοφόνος, ο Carlos Miralrio Mujica, έγινε γνωστός στο νησί ως ταλαντούχος μουσικός. Φέρεται να δραπέτευσε αφού προσκλήθηκε να παίξει κιθάρα σε ένα πάρτι του προσωπικού. Όταν οι φρουροί και οι άλλοι υπάλληλοι της φυλακής έγιναν «λιώμα», εκείνος το έσκασε από το κεντρικό νησί κολυμπώντας στο κοντινό Isla Magdalena, όπου έφτιαξε μια σχεδία και πέρασε 13 ημέρες στον ωκεανό πριν φτάσει στο ηπειρωτικό Μεξικό. Όμως συνελήφθη οκτώ μήνες αργότερα για ληστεία εκκλησίας και επέστρεψε στη φυλακή.

Πολλοί ακτιβιστές και επικριτές της κυβέρνησης φυλακίστηκαν στο Islas Marias ειδικά στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, συμπεριλαμβανομένου του Μεξικανού λογοτεχνικού ειδώλου José Revueltas που πέρασε δυο φορές από το νησί πριν από την ηλικία των 21 ετών. Έγραψε ένα από τα πιο διάσημα βιβλία του για την εμπειρία του με τίτλο Los Muros de Agua (Οι Τοίχοι του Νερού) που είναι το όνομα του πολιτιστικού κέντρου του νησιού.

Το νησί είναι ένα μνημείο αριστερών μορφών, με τον Revueltas να βρίσκεται δίπλα-δίπλα με τον πρώην πρόεδρο της Νότιας Αφρικής, Nelson Mandela, ο οποίος πέρασε δεκαετίες πίσω από τα κάγκελα, ενώ αγωνιζόταν για τον τερματισμό του απαρτχάιντ. Ο Πρόεδρος López Obrador, που συχνά αναφέρεται ως AMLO, είναι γνωστό ότι θεωρεί τον εαυτό του επαναστάτη ηγέτη στην πολιτική του Μεξικού και σε όλο το νησί υπάρχει διαρκώς ένα κλείσιμο του ματιού στην κληρονομιά του.

Ο ΑΜLO υπήρξε καθοριστική δύναμη, τον λατρεύει η μεσαία τάξη, ενώ μεγάλα τμήματα του πληθυσμού του υπόλοιπου Μεξικού τον διαβάλλουν.

Άλλα δημόσια πρότζεκτ της κυβέρνησης της AMLO, όπως το ανακαινισμένο δεύτερο αεροδρόμιο της Πόλης του Μεξικού και το “Maya Train” του νότιου Μεξικού, έχουν τύχει σκληρού ελέγχου απ' όλο το πολιτικό φάσμα, από πολιτικούς της αντιπολίτευσης και συντηρητικούς, έως οικολόγους και γηγενείς ακτιβιστές.

«Όλοι κάνουμε λάθη. Ο Πρόεδρος δεν είναι αλάνθαστος», είπε ο César Meza, ένας 49χρονος οδοντίατρος από την Πόλη του Μεξικού ενώ καθόταν σε μια παραλία όπου οι οικογένειες έπαιζαν βόλεϊ σε απόσταση αναπνοής από συρματοπλέγματα υψηλής ασφάλειας.

Ο Meza πιστεύει ότι ο AMLO «παλεύει κόντρα στο ρεύμα» και παραδέχτηκε ότι ανησυχεί ότι το προτζεκτ δεν θα γίνει αποδεκτό «όπως πολλά άλλα που έχει επιδιώξει, από ένα τμήμα του πληθυσμού που μόνο τον προσβάλλει».

Ο Meza είπε ανερυθρίαστα ότι αυτός και η σύζυγός του ήταν υποστηρικτές του AMLO επειδή είναι «η πρώτη κυβέρνηση που μπόρεσε να βρει έναν τρόπο να διανείμει λίγο καλύτερα τον πλούτο αυτής της χώρας. Αυτή η χώρα είναι πολύ πλούσια από κάθε άποψη. Και δυστυχώς αυτόν τον πλούτο τον έχουν συσσωρεύσει κάποιοι».

Αναμφίβολα ο πρόεδρος ελπίζει ότι η λετιουργία του Islas Marias ως καταφύγιο της βιόσφαιρας θα είναι μια νίκη για τη διοίκησή του. Ο σχεδιασμός και η γλώσσα της εμπειρίας του Islas Marias χαρακτηρίζεται από μια αμυντική στάση για το πρότζεκτ και μια περιφρόνηση για τους προκατόχους του AMLO, στοχεύοντας ιδιαίτερα στη μακροχρόνια νέμεσή του και πρώην πρόεδρο, Felipe Calderón.

Το μουσείο και η ξενάγηση βασικά προσομοιώνει μια φυλακή υψίστης ασφαλείας στο νησί που χτίστηκε από την κυβέρνηση του Calderón το 2009 και έκλεισε μόλις τέσσερα χρόνια αργότερα το 2013, «λόγω της έλλειψης νερού, της σάπιας τροφής και των καταχρήσεων των δεσμοφυλάκων που προκάλεσαν ταραχή», σύμφωνα με μια ταμπέλα.

Παραμένουν επίσης τα φαντάσματα των παλιών κρατουμένων, οι οποίοι λέγεται ότι έχτισαν σχεδόν κάθε κτήριο στο νησί, ειδικά γύρω από το νεκροταφείο της φυλακής, στο οποίο είναι θαμμένοι πολλοί από αυτούς.

Αναμφισβήτητα ο πιο διαβόητος κρατούμενος ήταν ο José Ortiz Muñoz, γνωστός και ως El Sapo ή The Toad, ο οποίος υποτίθεται ότι σκότωσε πάνω από 100 ανθρώπους.

«Από πολύ μικρή ηλικία, εννέα ετών, άρχισε να δολοφονεί», είπε ο προστάτης της βιόσφαιρας Francis Ávalos,, όρθιος πάνω από τους τάφους τους. «Ο πρώτος του φόνος ήταν ένας συμμαθητής του απλώς επειδή ζήλευε ή επειδή ήταν ο αγαπημένος του δασκάλου», είπε, υποστηρίζοντας ότι ο El Sapo δολοφόνησε το άλλο παιδί με μια πυξίδα που βρήκε στην τάξη.

Αφού έφυγε από το αναμορφωτήριο στα 17 του, πήγε στον στρατό και στη συνέχεια δολοφόνησε έναν συνταγματάρχη.

«Αλλά το περίεργο είναι ότι δεν τον έβαλαν στη φυλακή, δεν τον απέλυσαν, δεν του έκαναν τίποτα εκείνη την ώρα, γιατί ο στρατός τον θεώρησε όπλο», είπε ο Ávalos.. Χρησιμοποιήθηκε ως πληρωμένος δολοφόνος για την κυβέρνηση και παραδέχτηκε ότι δολοφόνησε περισσότερους από 100 διαδηλωτές με ένα υποπολυβόλο σε μια διαδήλωση το 1946.

Ο El Sapo τελικά καταδικάστηκε για τα εγκλήματά του και οδηγήθηκε στη φυλακή, όπου διέπραξε πολλά άλλα πίσω από τα κάγκελα στην ηπειρωτική χώρα, προτού τελικά σταλεί στο Islas Marias.

Εκεί ο El Sapo γνώρισε τον ιερέα του νησιού, Juan Manuel Martínez, γνωστό ως Padre Trampitas - μια slang λέξη που σημαίνει απάτη. Ο Padre Trampitas φέρεται να κέρδισε το παρατσούκλι όταν ήταν παιδί, πριν αφήσει πίσω του τη ζωή στο δρόμο και ενταχθεί στην εκκλησία. Τελικά προσυλήτισε τον El Sapo στον Χριστιανισμό, ο οποίος μετάνιωσε για τα χρόνια που ήταν δολοφόνος. Αλλά ο El Sapo δολοφονήθηκε από άλλους κρατούμενους και θάφτηκε στο νησί, και χρόνια αργότερα ο Padre Trampitas δήλωσε πως η τελευταία επιθυμία του ήταν να επιστρέψει το σώμα του στο Islas Marias και να ταφεί δίπλα του.

Η Hotencia Bejar, μια τουρίστρια 78 ετών από την πολιτεία Michoacán, γελούσε με την αναφορά του Padre Trampitas σε όλη τη διάρκεια της ξενάγησης, του αυστηρού πάστορα που θυμόταν από την παιδική της ηλικία καθώς μεγάλωνε ως κόρη ενός φρουρού Islas Marias.

Έζησε στο νησί από την ηλικία των έξι ετών και έμεινε μέχρι τα 13α γενέθλιά της.

«Έχω μια φωτογραφία μου στην προβλήτα όταν έγινα 13 χρονών. Φορούσα ένα φόρεμα με χάντρες που μου έφτιαξε η μαμά μου», θυμήθηκε η Bejar με δάκρυα στα μάτια. Πρόσφατα, ένας γιατρός τής έκανε μια αποθαρρυντική διάγνωση για την υγεία της, οπότε αποφάσισε ότι ήταν ώρα «να επιστρέψει στο παρελθόν».

Με το άνοιγμα του νησιού στο κοινό ένιωσε χαρά, έτσι η ηλικιωμένη γυναίκα ταξίδεψε στο Ιslas Marias με την κόρη, τον γαμπρό της και τα δύο εγγόνια της, για να επισκεφτούν το νησί.

Ενώ το θυμόταν ως έναν ξένοιαστο παράδεισο όπου τα παιδιά των φρουρών και των κρατουμένων συναναστρέφονταν κανονικά μεταξύ τους και πήγαιναν σχολείο, η ιστορία του νησιού είναι ξεκάθαρη. Ήταν κι εκείνη υποστηρίκτρια του AMLO και είπε ότι «κάνει κάτι για τη χώρα, για τον λαό».

Το Σαββατοκύριακο έγινε σαφές ότι σχεδόν όλοι στην εκδρομή ήταν μέρος της ένθερμης υποστηρικτικής βάσης της AMLO. Παρέες που γέμιζαν το εστιατόριο κατά τη διάρκεια των γευμάτων επαινούσαν τον πρόεδρο και εξέφραζαν την περιφρόνηση τους για τα πρόσωπα της αντιπολίτευσης σε ένα νησί στη μέση του πουθενά. Αλλά αν το τελευταίο δημόσιο έργο του AMLO θα είναι πραγματικά βιώσιμο και κερδοφόρο, θα εξαρτηθεί από το αν οι Μεξικανοί εκτός των υποστηρικτών του αποφασίσουν να επισκεφθούν το νησί και να περπατήσουν στα στοιχειωμένα μονοπάτια του.

Περισσότερα από το VICE

Βάλαμε τα Μέσα Μεταφοράς της Πόλης στη Σειρά: Από το Χειρότερο στο Λιγότερο Κακό

Υπάρχει Λόγος που Καταναλώνουμε Τόσο Πολύ Μπισμπίκη;

Ρωτήσαμε Έναν Ταξιτζή, Έναν Βενζινά κι Έναν Ηλεκτρολόγο Πώς θα την Παλέψουμε το 2023

Ακολουθήστε το VICE σε Facebook, Instagram και Twitter.