Όσα Είδε Μία Ελληνίδα στον Καταυλισμό που Περιβάλλεται Από Ναρκοπέδιο στη Βοσνία

Το VICE Greece δίνει βήμα σε ανθρωπιστικές οργανώσεις, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άτομα, με τη δημιουργία της στήλης «Ρισπέκτ», στην οποία κάθε Δευτέρα δημοσιεύονται προσωπικές ιστορίες, άρθρα άποψης, φωτογραφίες, ρεπορτάζ ή άλλες υποθέσεις που ενδιαφέρουν την ελληνική κοινωνία. Στόχος μας είναι να ενημερώσουμε το κοινό και να ανοίξουμε διάλογο για ζητήματα με τα οποία καταπιάνονται και αξίζουν την προσοχή όλων.

Το συγκεκριμένο άρθρο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, υπογράφει η Άννα Παντελιά, Υπεύθυνη Επικοινωνίας Πεδίου των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, η οποία βρέθηκε στα μέσα Νοεμβρίου στη Βοσνία και κατέγραψε μαρτυρίες προσφύγων που ζουν εκεί. Τις τελευταίες ημέρες ο καταυλισμός Vucjak άδειασε και οι πρόσφυγες μεταφέρθηκαν σε άλλους καταυλισμούς.

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα προσφέρουν ιατρική βοήθεια και υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε συνεργασία με τις βοσνιακές υγειονομικές αρχές στους μετακινούμενους πληθυσμούς που ζουν εκτός των βοσνιακών κέντρων υποδοχής και στον καταυλισμό Vucjak. Στους τέσσερις μήνες δραστηριοτήτων της οργάνωσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, μέσω δυο κλινικών, μια στην Velika Kladusa και μια κοντά στον καταυλισμό Vucjak, πραγματοποιήσαμε πάνω από 1.700 ιατρικές συνεδρίες.

«Πριν δυο βδομάδες πήγα στο "παιχνίδι" - αυτό λέμε όταν αναφερόμαστε στην κάθε απόπειρα να περάσουμε τα σύνορα. Όταν πέρασα στην Κροατία μαζί με μία ομάδα ανθρώπων, οι συνοριακές Αρχές μάς σταμάτησαν, μας έδειραν, μας πήραν τις τσάντες, τα κινητά, τα λεφτά, τα μπουφάν μέχρι και τα παπούτσια και μας έστειλαν πίσω στη Βοσνία. Μας έδειραν όλους, ακόμη και κάτι παιδιά που είχαμε στην ομάδα - το ένα μάλιστα ήταν 12 χρονών».

Η μαρτυρία του Χααν και των άλλων ασθενών μας σε μια απο τις κλινικές μας στην Βοσνία, μου επιβεβαιώνει για ακόμη μια φορά ότι το ταξίδι για το ευρωπαϊκό όνειρο είναι ένα απάνθρωπο και επίπονο «παιχνίδι». Φτάνοντας στην κλινική περίπου 30 άνθρωποι περιμένουν υπομονετικά την άφιξή μας. Πολλοί από αυτούς έχουν έρθει με σαγιονάρες και χωρίς μπουφάν, τρέμουν από το κρύο μιας και η θερμοκρασία κυμαίνεται κοντά στους 0 βαθμούς Κελσίου, ενώ άλλοι κυκλοφορούν μόνιμα τυλιγμένοι μέσα σε μια κουβέρτα.

Η ομάδα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα ξεκινάει να δέχεται έναν έναν τους ασθενείς και εγώ παίρνω την άδεια να καταγράψω με την κάμερά μου μερικές από τις ιατρικές συνεδρίες. Οι δερματοπάθειες και οι λοιμώξεις του αναπνευστικού επικρατούν μιας και οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν άλλη επιλογή πάρα είτε να κοιμηθούν στον δρόμο, ή σε κάποιο εγκαταλελειμμένο κτίριο, είτε στον καταυλισμό Vucjak. Ο καταυλισμός αυτός περιβάλλεται από ένα ναρκοπέδιο, ξεχασμένο από τον βοσνιακό πόλεμο του '90. Το έδαφος είναι μολυσμένο με μεθάνιο (ένα ιδιαίτερα εύφλεκτο αέριο) και οι άνθρωποι αναγκάζονται να ζουν σε σκηνές. Τα 800-1.000 άτομα που μένουν εκεί, ανάβουν φωτιές από το πρωί ως το βράδυ, είτε για να ζεσταθούν -η θερμοκρασία το βράδυ πέφτει υπό το μηδέν- είτε για να μαγειρέψουν.

Εκεί συναντάω τον Μουχαλίλ. «Όταν τελειώσετε, ελάτε λίγο να σας πω», μου λέει στα ελληνικά ακούγοντάς με να μιλάω στο τηλέφωνο. Αφού πιάνουμε την κουβέντα για την ζωή στο Vucjak και την κατάσταση στα σύνορα με την Κροατία, η συζήτηση φτάνει στην Ελλάδα. «Ήμουν στην Ελλάδα για 3,5 χρόνια, είχα κάνει διάφορες δουλειές, δούλεψα σε φωτογραφείο, σε φούρνο, σε μαγαζί με κινητά, αλλά οι επιλογές όλο και μειώνονταν. Μάθαινα παράλληλα και ελληνικά, αλλά το μέλλον δεν φαινόταν καλό για εμάς στην Ελλάδα. Έτσι, πήρα τον 16χρονο αδελφό μου και φύγαμε για την κεντρική Ευρώπη,» εκμυστηρεύεται ο Μουχαλίλ χωρίς να φαίνεται να έχει χάσει την ελπίδα του. «Ποτέ στη ζωή μου δεν είχε χρειαστεί να μείνω σε σκηνή», μου λέει ενώ μερικοί άντρες παραδίπλα προετοιμάζουν το αραβικό παραδοσιακό ψωμί που ψήνουν κάθε μέρα πάνω σε ένα γυάλινο παράθυρο. Το ψωμί το ψήνουν πάνω σε μια σκουριασμένη μεταλλική πλάκα, μιας και δεν υπάρχει κάποιος χώρος προετοιμασίας φαγητού.

VICE Meets: Ηρώ

Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook.

Λίγο αργότερα, ο Μουχαλίλ με συνοδεύει μέσα στον καταυλισμό. Προχωράμε προς τα ντουζ, τα οποία στην ουσία ήταν σωλήνες με κρύο νερό τοποθετημένοι σε ανοιχτό χώρο ενώ λίγο πιο δίπλα είναι οι τουαλέτες που φαίνεται να μην έχουν καθαριστεί για μήνες. Ο καταυλισμός αυτός ήταν μια προσωρινή λύση που είχε σκοπό να καλύψει την έλλειψη χώρου στους επίσημους καταυλισμούς μετα τις αυξημένες ροές μεταναστών και αιτούντων άσυλο τον περασμένο Ιούλιο στην χώρα Παρ’όλα αυτά, μέχρι σήμερα ο καταυλισμός είναι σε λειτουργία θέτοντας την υγεία εκατοντάδων ανθρώπων σε κίνδυνο.

Αποχαιρετώ τον Μουχαλίλ και φεύγω με την ομάδα μας προς μια άλλη κοντινή πόλη, την Velika Kladusa, όπου εκατοντάδες άνθρωποι βρίσκουν καταφύγιο σε εγκαταλελειμμένα κτίρια. Τα επίσημα κέντρα υποδοχής έχουν γεμίσει, η παροχή βασικών υπηρεσιών εκεί είναι περιορισμένη και οι εντάσεις συχνές. Γι’αυτόν τον λόγο πολλοί νιώθουν μεγάλη ανασφάλεια και αποφασίζουν να βρουν άλλες εναλλακτικές για τη διαβίωσή τους. Το σκηνικό σε ένα από τα εγκαταλελειμμένα κτίρια είναι λες και έχει βγει απο ταινία. Απο το κτίριο, που μοιάζει σαν παλιά αποθήκη, το μόνο που είχε απομείνει είναι ο σκελετός του και το κρύο μπαίνει από παντού, ομάδες μεταναστών και αιτούντων άσυλο έχουν ανάψει φωτιές για να ζεσταθούν. Το σκηνικό δεν διαφέρει πολύ από το Vucjak - και εδώ οι περισσότεροι δεν έχουν καν μπουφάν να φορέσουν και κοιμούνται σε σκηνές. Με όσους μίλησα όλοι μου είπαν για τη βία και τον εξευτελισμό που δέχτηκαν στα σύνορα με την Κροατία. «Έχω προσπαθήσει να περάσω τα σύνορα πολλές φορές, αλλά κάθε φορά γίνεται το ίδιο πράγμα. Μας δέρνουν, μας παίρνουν όλα τα πράγματα - και λεφτά και κινητά και όλα. Μερικούς, τους αφήνουν μόνο με το εσώρουχο να περπατάνε για χιλιόμετρα», αναφέρει ένας νεαρός που μένει στο κτίριο. Πολλοί από αυτούς έχουν έρθει στην μικρή κλινική που λειτουργούμε σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας μέσα στο τοπικό νοσοκομείο. Παρ'όλα αυτά, ακόμη και η αναζήτηση ιατρικής φροντίδας τους φοβίζει, μιας και η βία δεν περιορίζεται μόνο στα σύνορα άλλα είναι μέρος της καθημερινότητάς τους.

Εδώ και μερικές μέρες χιονίζει. Φοβάμαι ότι οι άνθρωποι που μένουν στις σκηνές και στα εγκαταλελειμμένα κτίρια μπορεί να μη βγουν νικητές σε αυτό το «παιχνίδι». Κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να ζει έτσι.

Περισσότερα από το VICE

Το Sea Diamond Είναι μια Τοξική «Βόμβα» και Μοναδική Λύση Είναι η Ανέλκυσή του

Τα Social Media στις Γιορτές Είναι η Κόλαση που Δεν Μπορούμε να Αποφύγουμε

Μέσα στα Γερμανικά Καταφύγια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου της Θεσσαλονίκης