Νέα

Τα Θύματα του Αρχαίου Βεζούβιου Εξατμίστηκαν και οι Εγκέφαλοί τους Έγιναν Γυαλί

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα εντελώς νέο κεφάλαιο στη φρικιαστική ιστορία της έκρηξης του Βεζούβιου το 79 μ.Χ, γραμμένη σε αρχαίο κάρβουνο.
Becky Ferreira
Κείμενο Becky Ferreira
GettyImages-1375409226
Image: Getty Images

Η καταστροφική έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. αφάνισε τους ανθρώπους που ζούσαν σε κοντινές ρωμαϊκές πόλεις, συμπεριλαμβανομένης της Πομπηίας και του Ερκουλάνεουμ, κερδίζοντας τη φήμη ως μια από τις πιο φρικιαστικές ιστορίες όλων των εποχών.

Τώρα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν νέες και τρομακτικές λεπτομέρειες για εκείνη την ημέρα που θα μπορούσαν να έχουν πραγματικές επιπτώσεις για τους εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που εξακολουθούν να ζουν στη ζώνη έκρηξης αυτού του θυελλώδους ηφαιστείου, το οποίο θα μπορούσε να προκαλέσει μια άλλη καταστροφική έκρηξη ξανά κάποια μέρα, σύμφωνα με νέα μελέτη.

Η μελέτη αποκαλύπτει προηγουμένως άγνωστα στοιχεία ότι ένα σύννεφο θερμού αερίου, με θερμοκρασίες άνω των 555°C, σάρωσε αρχικά το Ερκουλάνεουμ, εξατμίζοντας ουσιαστικά αμέτρητα θύματα, προτού η περιοχή κατακλυστεί από ρεύματα από παχύτερη τέφρα. Αυτό το πρώτο κύμα θερμού αερίου, γνωστό ως πυροκλαστικό ρεύμα πυκνότητας (PDC), θα μπορούσε να εξηγήσει ορισμένα από τα ανατριχιαστικά ευρήματα στο Ερκουλάνεουμ, συμπεριλαμβανομένου ενός κομματιού εγκεφάλου που μετατράπηκε σε γυαλί από το σοκ της θερμότητας.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ερευνητές με επικεφαλής την Alessandra Pensa, γεωλόγο στο Πανεπιστήμιο Roma Tre, ανακατασκεύασαν αυτό το νέο χρονοδιάγραμμα της καταστροφής εξετάζοντας τα κοιτάσματα κάρβουνου στα ερείπια του Ερκουλάνεουμ. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν την πρώτη άμεση αξιολόγηση της «επίδρασης της εξαιρετικά υψηλής θερμοκρασίας του πρώτου νέφους τέφρας, που σκότωσε ανθρώπους και επηρέασε τις υποδομές», σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports.

«Παρά το γεγονός ότι το 79 μ.Χ. είναι μια από τις πιο μελετημένες εκρήξεις, ο ακριβής χρόνος και τα αίτια θανάτου στην Πομπηία και το Ερκουλάνεουμ εξακολουθούν να είναι υπό συζήτηση, με μεγάλη σημασία για τις ηφαιστειολογικές, αρχαιολογικές και εγκληματολογικές ανθρωπολογικές σπουδές», ανέφεραν η Pensa και οι συνεργάτες της στη μελέτη.

«Το κάρβουνο αποδείχθηκε ότι είναι το μόνο μέσο ικανό να καταγράφει πολλαπλά, εφήμερα ακραία θερμικά γεγονότα, αποκαλύπτοντας έτσι για πρώτη φορά την πραγματική θερμική επίδραση της έκρηξης του 79 μ.Χ», σημείωσαν οι ερευνητές. «Οι θανατηφόρες συνέπειες που έχουν καταγραφεί από το αραιωμένο PDC που παράχθηκε κατά τη διάρκεια αρχαίων και πρόσφατων ηφαιστειακών εκρήξεων υποδηλώνουν ότι αυτός ο κίνδυνος αξίζει μεγαλύτερη προσοχή στον Βεζούβιο και αλλού, ειδικά ο υποτιμημένος κίνδυνος που σχετίζεται με τα νέφη θερμής αποκολλημένης τέφρας, τα οποία, αν και βραχύβια, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές στα κτίρια με τη θερμότητα και να προκαλέσουν θανάτους».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η Πομπηία είναι ο πιο διάσημος οικισμός που καταστράφηκε από αυτή την αρχαία έκρηξη, εν μέρει επειδή στρώματα στάχτης έθαψαν την πόλη και τους κατοίκους της, διατηρώντας τους τρομακτικά για σχεδόν 2.000 χρόνια. Ωστόσο, οι ερευνητές που εργάζονται στην κοντινή παραθαλάσσια πόλη Ερκουλάνεουμ ανακάλυψαν πολλά παράξενα πράγματα στα ερείπια, συμπεριλαμβανομένου ενός κομματιού ανθρώπινου εγκεφάλου που φαίνεται να έχει έγινε γυαλί κατά τη διάρκεια της έκρηξης. Αυτά τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι άνθρωποι του Ερκουλάνεουμ είχαν ίσως ακόμη πιο φρικτή μοίρα από εκείνους της Πομπηίας.

«Οι επιπτώσεις από τη θερμότητα που υπέστησαν τα θύματα, ιδίως η έκρηξη και η απανθράκωση των κρανίων, η εξάτμιση του εγκεφάλου, τα ραγισμένα και απανθρακωμένα οστά, τα ραγισμένα δόντια, η σύσπαση των άκρων και η θερμική αποδόμηση των αιμοπρωτεϊνών υποδηλώνουν την εμφάνιση ενός πρώτου εξαιρετικά υψηλού θερμικού συμβάντος, ακόμα υψηλότερου από την προηγούμενη εκτίμηση θερμοκρασίας περίπου στους 500°C», εξήγησαν η Pensa και οι συνεργάτες της.

«Σε αντίθεση με την Πομπηία, όπου πολλά σώματα έχουν την τυπική μεταθανάτια στάση γνωστή ως πυγμαχική στάση, η απουσία της στο Ερκουλάνεουμ μαρτυρεί την ταχεία εξαφάνιση των μαλακών ιστών, καθώς η πυγμαχική στάση οφείλεται στην αφυδάτωση και τη βράχυνση των μυών που προκαλείται από έντονη θερμότητα», συνέχισαν οι ερευνητές. «Ωστόσο, μέχρι τώρα, δεν έγιναν άμεσες μετρήσεις μιας τόσο υψηλής θερμοκρασίας πρώιμου γεγονότος πυροκλαστικού ρεύματος στο Ερκουλάνεουμ».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Αναλύοντας τα αποθέματα άνθρακα, η ομάδα μπόρεσε να υπολογίσει τη θερμοκρασία του αρχικού αραιωμένου ρεύματος που αποδεκάτισε το Ερκουλάνεουμ. Αυτή η πρώιμη έκρηξη αερίου ήταν τουλάχιστον 550°C, δηλαδή 100°C θερμότερη από τα ακόλουθα σύννεφα τέφρας που κάλυψαν στην συνέχεια τον τόπο και καταβρόχθισαν κτίρια και κοινότητες. Τα αποτελέσματα εξηγούν μερικά από τα τρομακτικά ευρήματα στο Ερκουλάνεουμ, συμπεριλαμβανομένου του κομματιού του υαλώδους εγκεφάλου.

«Η εμφάνιση ενός πρώιμου βραχύβιου γεγονότος αραιωμένου PDC > 550 °C που άφησε μόνο ένα λεπτό στρώμα τέφρας στο έδαφος και ακολουθήθηκε από πυροκλαστικές αποθέσεις χαμηλότερης θερμοκρασίας αλλά παχύτερες, επιτρέπει την κατανόηση των συνθηκών για το σχηματισμό και τη διατήρηση του υαλοποιημένου εγκέφαλου που ανακαλύφθηκε πρόσφατα μέσα στο κρανίο ενός θύματος στο Collegium Augustalium», είπε η ομάδα. «Η μετατροπή σε γυαλί φρέσκου εγκεφαλικού ιστού σε ζεστό περιβάλλον είναι δυνατή μόνο εάν πληρούνται δύο προϋποθέσεις: (1) το γεγονός θέρμανσης είναι βραχύβιο, έτσι ώστε ο ιστός να μην εξατμίζεται πλήρως και (2) μόλις το αραιωμένο PDC έχει εξαφανιστεί, το σώμα δεν είναι πλήρως σκεπασμένο σε μια θερμή απόθεση, προϋπόθεση απαραίτητη για να επιτραπεί η πολύ γρήγορη ψύξη που απαιτείται για να επιτευχθεί η υαλοποίηση», σημείωσαν οι ερευνητές. «Αυτό μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το πρώτο PDC ήταν ένα εφήμερο, εξαιρετικά ζεστό συμβάν και ότι υπήρξε επαρκές χρονικό διάστημα για τη γρήγορη ψύξη του σώματος που ήταν ακόμα εν μέρει εκτεθειμένο στον αέρα πριν εισέλθουν προοδευτικά τα ακόλουθα πυροκλαστικά ρεύματα που κάλυψαν την πόλη».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Είναι αρκετά τρομακτικό να φανταστούμε αυτό το σύννεφο θερμού αερίου να αποτεφρώνει τους πληθυσμούς της ρωμαϊκής εποχής που περιβάλλουν τον Βεζούβιο, αλλά οι ερευνητές κρούουν επίσης τον κώδωνα του κινδύνου για το «παραμελημένο» θέμα των PDC σε ένα σύγχρονο πλαίσιο.

Η μελέτη σημειώνει ότι παρόμοια ακολουθία θανατηφόρων γεγονότων έχει παρατηρηθεί σε πρόσφατες εκρήξεις, όπως το κύμα τέφρας του 1902 που κατέστρεψε το Saint-Pierre της Μαρτινίκας, σκοτώνοντας δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους. Η ομάδα προειδοποιεί ότι οι κοινότητες που περιβάλλουν τον Βεζούβιο, συμπεριλαμβανομένης της πολυσύχναστης πόλης της Νάπολης, μπορεί να μην είναι προετοιμασμένες για ένα αντίστοιχο γεγονός σαν αυτό που ανακάλυψαν σε άνθρακα χιλιετιών.

«Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έχουν πρωτοφανή σημασία για τον περιορισμό του ηφαιστειακού κινδύνου στον Βεζούβιο και πιθανώς αλλού», ανέφεραν η Pensa και οι συνεργάτες της. «Η κόκκινη ζώνη στον Βεζούβιο, όπου σχεδιάζεται η πλήρης εκκένωση περίπου 700.000 ανθρώπων σε περίπτωση μελλοντικής έκρηξης, σχεδιάστηκε με βάση την πιθανότητα εισβολής πυροκλαστικού ρεύματος που προέρχεται από το γεωλογικά αρχεία. Αν και αυτός είναι σίγουρα ο στόχος που πρέπει να επιτευχθεί, παραμένει αβέβαιο εάν η εξέλιξη της ηφαιστειακής αναταραχής θα αφήσει αρκετό χρόνο για να επιτευχθεί η αναμενόμενη πλήρης εκκένωση πριν από την έκρηξη».

«Δεδομένων αυτών των υποθέσεων, προτείνουμε τα κτίρια εντός της κόκκινης ζώνης, ανεξάρτητα από την ανάγκη εκκένωσης όλων των ανθρώπων πριν από την έκρηξη, να ενισχυθούν ώστε να μπορούν να προστατεύουν τους ανθρώπους από τις θερμικές επιπτώσεις των κυμάτων νέφους τέφρας σε περίπτωση που δεν υπάρξει πλήρης εκκένωση εγκαίρως», κατέληξε η ομάδα. «Αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει σε ανθρώπους που μπορεί να μην είχαν την ευκαιρία να εκκενώσουν νωρίτερα να επιβιώσουν και να περιμένουν τη διάσωση ή να μπορέσουν να φύγουν πριν άλλα πυροκλαστικά ρεύματα επηρεάσουν την περιοχή».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Κάνε subscribe στο YouTube – VICE Greece.

Περισσότερα από το VICE

Bάλαμε στη Σειρά τα Νησιά του Αιγαίου: Από το Λιγότερο Καλό στο Καλύτερο

Μια Μέρα στον «Παράδεισο» των Τετράποδων Φίλων μας στη Θεσσαλονίκη

Τα Νεοκλασικά της Αθήνας: Πότε Γκρεμίστηκαν και «Καταστράφηκε» η Πρωτεύουσα

Ακολουθήστε το VICE σε FacebookInstagram και Twitter.