Ο Κρητικός Δικηγόρος που Μήνυσε τη Χούντα Μάχεται μαζί με τον Γιο του Ενάντια στους Πραξικοπηματίες του Μπουρούντι

Κείμενο: Λευτέρης Μπιντέλας

«Ανδρέας Αναγνωστάκης: ο δικηγόρος που μήνυσε τη Χούντα», έγραφαν τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων. Τον Νοέμβριο του 1974, ο διαπρεπής ποινικολόγος είχε πρωτοστατήσει στη δίωξη των πρωταίτιων του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου. Εξαιτίας της μήνυσης που είχε υποβάλει τότε, είχε στείλει στο εδώλιο 50 κατηγορούμενους. Ο δικηγόρος είχε θέσει τον εαυτό του σε μεγάλο κίνδυνο υποβάλλοντας και μόνο τη μήνυση, δεδομένου ότι οι μηχανισμοί της Χούντας ήταν ακόμη ενεργοί. «Έπρεπε να υποβληθεί. Η Εισαγγελία, που είχε υποχρέωση αυτεπάγγελτης δίωξης, δεν έπαιρνε πρωτοβουλίες. Δεν τολμούσε», λέει σήμερα στο VICE.

Σαράντα ένα χρόνια μετά, η ιστορία επαναλήφθηκε, αρχικά ως τραγωδία, αλλά επ' ουδενί σαν φάρσα. Ο γιος του Ανδρέα Αναγνωστάκη, Αλέξης, ήταν ο δικηγόρος που τα «έβαλε» με τον πραξικοπηματία του Μπουρούντι, όταν φυλάκισαν τον πρώην συμφοιτητή του από τη Νομική Αθηνών, Σπύρο-Ρίτσαρντ Χαγκαμπιμάνα. Ανέλαβε την υπεράσπιση του φίλου του και με σειρά διαβημάτων στις αρμόδιες ελληνικές και ευρωπαϊκές υπηρεσίες, αλλά και σε διεθνείς οργανισμούς, «επιτέθηκε» με το νομικό οπλοστάσιο που διέθετε στο καθεστώς του Μπουρούντι.

Τον Αύγουστο του 2015, η υπόθεση γίνεται γνωστή στην Ελλάδα, όταν ο Σπύρος έστειλε στο Έθνος χειρόγραφη επιστολή, μέσα από τις φυλακές Μουραμούγια της Αφρικής. «Ονομάζομαι Χαγκαμπιμάνα Σπύρος, είμαι Έλληνας πολίτης, κάτοικος Μπουζουμπούρας, Μπουρούντι. Βρίσκομαι φυλακισμένος αποκλειστικά και μόνο λόγω της εναντίωσής μου, ως ανώτερος αξιωματικός της αστυνομίας και υπεύθυνος Επιχειρήσεων, στις άνωθεν εντολές της ηγεσίας της Αστυνομίας να κάνω χρήση βίας και να προβώ σε δολοφονίες άμαχων διαδηλωτών. Η ζωή μου βρίσκεται σε άμεσο και αναπότρεπτο κίνδυνο, εντός των φυλακών…»

Οι ταραχές στο Μπουρούντι ξέσπασαν τον Απρίλιο του 2015, όταν ο πρόεδρος Pierre Nkurunziza ανακοίνωσε τα σχέδιά του να διεκδικήσει μια τρίτη θητεία στο αξίωμα. Τον Μάιο επιχειρήθηκε να ανατραπούν τα σχέδια του «δικτάτορα» από αξιωματικούς του στρατού, αλλά η προσπάθεια απέτυχε. Εκατοντάδες άτομα σκοτώθηκαν στα βίαια επεισόδια που ξέσπασαν στην πρωτεύουσα του Μπουρούντι, στο χειρότερο ξέσπασμα βίας στη χώρα τα τελευταία έτη.

Έπειτα από ένα δύσκολο δικαστικό αγώνα ενάντια στο καθεστώς της αφρικανικής χώρας, ο Σπύρος βγήκε από τις φυλακές τον περασμένο Ιανουάριο. Πριν από μερικές ημέρες, οι δύο φίλοι Αλέξης και Σπύρος συναντήθηκαν στο δικηγορικό γραφείο της οικογένειας Αναγνωστάκη. Μπροστά από τις φωτογραφίες που απεικονίζουν τον Ανδρέα Αναγνωστάκη να καταθέτει στο δικαστήριο κατά της απριλιανής δικτατορίας, οι δύο άντρες μίλησαν για το πραξικόπημα στο μακρινό Μπουρούντι.

Στη συζήτηση παρενέβη και ο Ανδρέας Αναγνωστάκης, ο οποίος δεσμεύθηκε στον Σπύρο ότι θα καθίσουν στο εδώλιο και οι πρωταίτιοι του πραξικοπήματος του Μπουρούντι. «Έχουμε ήδη δρομολογήσει ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης τη δίκη της γενοκτονίας στο Μπουρούντι, ενάντια στους πραξικοπηματίες που αφήνουν πίσω τους ανείπωτο πόνο και αίμα. Όπως σταθήκαμε στο πλευρό του Σπύρου, σκοπεύουμε να σταθούμε στο πλευρό των θυμάτων της σκληρής δικτατορίας. Όπως το 1974, όταν ως νέος δικηγόρος και εκπρόσωπος της Ένωσης Δημοκρατικών Δικηγόρων πρωτοστάτησα στην κατάθεση της μήνυσης κατά της ξενοκίνητης και λαομίσητης απριλιανής δικτατορίας, δρομολογώντας τη δίωξη και τιμωρία των πρωταίτιων της τότε τυραννίας, έτσι θα πράξουμε και τώρα. Οι τυραννίες δεν γνωρίζουν χώρες, χρώμα δέρματος ή άλλο διαχωρισμό. Η αδικία οπουδήποτε στον κόσμο είναι έγκλημα διαρκές. Η αδιαφορία όσων γνωρίζουν και μπορούν να ενεργήσουν είναι ασυγχώρητο αμάρτημα», δηλώνει στο VICE ο γνωστός ποινικολόγος, που έλκει την καταγωγή του από τα Χανιά της Κρήτης.

Από τη μέρα που ο Σπύρος επέστρεψε, με τρόπο που μοιάζει σαν να ξεπήδησε από σελίδες μυθιστορήματος του John Buchan, το καθεστώς στο Μπουρούντι έχει δεχθεί αρκετές κυρώσεις από διεθνείς οργανισμούς.

Δεν «συγχώρησε» ποτέ την επιστροφή του στην Ελλάδα, την οποία ο Σπύρος δεν επιθυμούσε, καθώς ήθελε να πολεμήσει το καθεστώς. Μετά την αθώωσή του, την οποία πέτυχε ο Αλέξης Αναγνωστάκης, όταν κανένας άλλος δικηγόρος δεν ήθελε να τον αναλάβει από φόβο, το καθεστώς έστελνε καθημερινά παρακρατικές ομάδες για να τον «βγάλουν από τη μέση».

Πριν από μερικές ημέρες, η αθωωτική ετυμηγορία του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Gitega επιχειρήθηκε να ανατραπεί. Ο Σπύρος δικάζεται ξανά από το καθεστώς του Μπουρούντι, αυτήν τη φορά ερήμην. Ουδέποτε κλήθηκε επίσημα να παραστεί στη δίκη, ούτε έλαβε γνώση αυτής.

Στις 10 Μαΐου 2016, το δικαστήριο, απόντος του Σπύρου, με συνοπτικές διαδικασίες, τον καταδίκασε σε ισόβια κάθειρξη, με τη δήθεν κατηγορία της «συμμετοχής σε πραξικόπημα» και διατάζει τη σύλληψή του για την άμεση εκτέλεση της ποινής. Ο εφιάλτης μοιάζει να ξεκινά από την αρχή για τον Σπύρο, παρά τον αγώνα και τις προσπάθειες που έγιναν επί έναν ολόκληρο χρόνο, οι οποίες είχαν οδηγήσει στην απελευθέρωσή του.

Όμως, η προσφυγή των μάχιμων δικηγόρων του Σπύρου, Ανδρέα και Αλέξη Αναγνωστάκη, οδήγησε στην καταδίκη του μπουρουντιανού καθεστώτος από τον ΟΗΕ! Στις 10/6/2016, η Ειδική Επιτροπή του ΟΗΕ για τις Αυθαίρετες Κρατήσεις εξέδωσε Απόφαση (No 8/2016 Burundi) επί της υπόθεσης του Σπύρου. Όχι μόνο έκανε πλήρως δεκτούς τους ισχυρισμούς των δικηγόρων, αλλά η απόφαση ήταν καταπέλτης, κηρύσσοντας αυθαίρετη και παράνομη όλη την ποινική διαδικασία σε βάρος του Σπύρου, από τη σύλληψη και τους βασανισμούς μέχρι και τη δίκη-παρωδία.

Διέγνωσε ότι μοναδικός σκοπός της δίωξης σε βάρος του ήταν η γενναία άρνησή του ως συνταγματάρχη της μπουρουντιανής αστυνομίας να υπακούσει στις εντολές του καθεστώτος να ανοίξει πυρ κατά άμαχων διαδηλωτών. Η απόφαση (την οποία δημοσιεύει το VICE) φτάνει στο σημείο να συγχαρεί τον Σπύρο για την ηρωική αυτή του πράξη, σε άκρως αντίξοες γι' αυτόν συνθήκες.

Επίσης, κατά πρωτοφανή τρόπο, καλεί το δικτατορικό καθεστώς να καταβάλει και αποζημίωση στον Σπύρο, για τις φρικτές παραβιάσεις της ελευθερίας, της ακεραιότητας και των δικαιωμάτων τις οποίες υπέστη. Η απόφαση αναμένεται να μεταβιβαστεί στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, για πλήρη συμμόρφωση όλων προς αυτήν.

Οι δικηγόροι του Σπύρου, Ανδρέας και Αλέξης Αναγνωστάκης, δηλώνουν στο VICE ικανοποιημένοι με την έκβαση αυτή και πιστεύουν ότι μ' αυτό τον τρόπο οι μεθοδεύσεις του καθεστώτος και η ισόβια καταδίκη που επιβλήθηκε ανατρέπονται εκ των πραγμάτων. «Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός ότι με ελληνική παρέμβαση δίνεται παράθυρο ελπίδας στον βασανισμένο λαό στο Μπουρούντι, που καιρό τώρα στενάζει κάτω από ανελέητη δικτατορία. Ο εφιάλτης φτάνει στο τέλος», αναφέρουν.

Περισσότερα από το VICE

Είδαμε σε Ένα Καφενείο της Θεσσαλονίκης με Αλβανούς Μετανάστες τον Πρώτο Αγώνα της Εθνικής τους στο Euro

Η Κρίση Οδηγεί Περισσότερους Έλληνες στην Απόφαση να «Χτυπήσουν» Ηρωίνη

Συνέντευξη με Έναν Gay Ρώσο Νεοναζί