FYI.

This story is over 5 years old.

News

Στο Θάλαμο Αποσυμπίεσης με τους Δύτες

Η φουτουριστική μονάδα στο νοσοκομείο «Άγιος Παύλος» Θεσσαλονίκης και η προοπτική επένδυσης στον ιατρικό καταδυτικό τουρισμό.
18.5.14

Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Αβραμίδης

Θυμάται πολύ έντονα εκείνη την ημέρα κι ας έχουν περάσει κοντά 28 χρόνια. Την πρώτη ένδειξη ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με την καταδυτική εξάρτηση στα 40 μέτρα βάθος, την απότομη άνοδο στην επιφάνεια της θάλασσας, την καρδιά του που χτυπούσε δυνατά «σαν να ήθελε να σχίσει τη φόρμα στο στήθος», την απώλεια των αισθήσεων, το ξύπνημα στο νοσοκομείο μετά από 17 μέρες σε κώμα και με ολόκληρο το σώμα του παραλυμένο.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Το ατύχημα συνέβη στο Πόρτο Κουφό Χαλκιδικής τον Αύγουστο του 1986. Ο 18χρονος τότε Φώτης Ζαφείρης σχεδίαζε να ασχοληθεί επαγγελματικά με τις καταδύσεις ως μηχανολόγος σε πετρελαϊκές εξέδρες, όμως στάθηκε άτυχος. Θάλαμος αποσυμπίεσης για την αντιμετώπιση της νόσου των δυτών υπήρχε εκείνη την εποχή μόνο στον ναύσταθμο του Πολεμικού Ναυτικού στη Σαλαμίνα. Μεταφέρθηκε με στρατιωτικό αεροσκάφος στην Αθήνα – θανάσιμο λάθος για αντίστοιχα βαριά περιστατικά, καθώς οι φυσαλίδες αζώτου στο αίμα διογκώνονται – και χρειάστηκε να περάσουν 18 ώρες έως ότου εισαχθεί στην ειδική μονάδα υπερβαρικής ιατρικής. «Ξύπνησα από το κώμα με σπαστική τετραπληγία. Μετά από έντεκα μήνες φυσιοθεραπείας στο ΚΑΤ, η κίνηση αποκαταστάθηκε μόνο στα άνω άκρα. Αν υπήρχε τότε μονάδα καταδυτικής ιατρικής στη Θεσσαλονίκη, σήμερα θα περπατούσα κανονικά» περιγράφει ο Ζαφείρης, παραολυμπιονίκης κολύμβησης στο Σίδνεϊ και την Αθήνα και αθλητής με σημαντικές διακρίσεις τα τελευταία χρόνια σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η Μονάδα Υπερβαρικής-Καταδυτικής Ιατρικής λειτούργησε τελικά στο νοσοκομείο «Άγιος Παύλος» της Θεσσαλονίκης οκτώ χρόνια αργότερα, το 1994, και παραμένει μέχρι σήμερα η μοναδική σε πολιτικό δημόσιο νοσοκομείο στην Ελλάδα. Η δεύτερη αντίστοιχη λειτουργεί στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, ενώ μία ακόμη στην Κάλυμνο αντιμετωπίζει τις παθογένειες του ελληνικού Δημοσίου. Η Μονάδα της Θεσσαλονίκης απέκτησε πρόσφατα τον πιο σύγχρονο εξοπλισμό στα Βαλκάνια. Το έργο προϋπολογισμού 600.000 ευρώ εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ, ενώ υπήρξε και δωρεά ιδιώτη. Είναι πιστοποιημένη από το ΝΑΤΟ και βρίσκεται σε ετοιμότητα κάθε φορά που ο στόλος του ασκείται βόρεια της Εύβοιας.

Το εσωτερικό της νοσοκομειακής Μονάδας φέρνει πολύ σε διαστημικό σταθμό. Ο λευκός υπερβαρικός θάλαμος γερμανικής κατασκευής, το σημείο μηδέν για τη θεραπεία των δυτών, καταλαμβάνει τον μεγαλύτερο χώρο στο κτίριο, που είναι διακοσμημένο με αφίσες του βυθού και δελφινιών. Και μοιάζει με χρονο-κάψουλα που προσγειώθηκε κρυφά στην Ανατολική Θεσσαλονίκη. Κοιτάζουμε από τα φινιστρίνια στο εσωτερικό του. Οι ασθενείς φορούν μάσκες και γαλάζιες ιατρικές φόρμες, όμως κάθονται αναπαυτικά στις δώδεκα αντικριστές θέσεις σαν να βρίσκονται σε αίθουσα αναμονής ιατρείου. Κάποιοι διαβάζουν περιοδικά και περιμένουν να ολοκληρωθεί η δίωρη συνεδρία. Αν χρειαστεί, ακούνε στο σύστημα ενδοσυνεννόησης οδηγίες από τους γιατρούς της βάρδιας, που επιτηρούν το εσωτερικό του θαλάμου από τις κάμερες του κοντρόλ, καθισμένοι πίσω από οθόνες με εκατοντάδες ενδείξεις πίεσης και άλλων δεδομένων.

«Καθημερινά, δεχόμαστε περίπου 25 ασθενείς. Δεν αφορούν βέβαια όλα τα περιστατικά τη νόσο των δυτών. Αντίθετα, πρόκειται κυρίως για θεραπείες και αποκατάσταση οξειών και χρόνιων παθήσεων, όπως αγγειοπάθειες λόγω σακχαρώδους διαβήτη, οστεονεκρώσεις, οξεία κώφωση και οξεία τύφλωση. Ως σήμερα έχουμε ολοκληρώσει 40.000 θεραπευτικές συνεδρίες και έχουμε βοηθήσει σε δύσκολα περιστατικά» περιγράφει ο διευθυντής της Μονάδας Υπερβαρικής-Καταδυτικής Ιατρικής του Νοσοκομείου «Άγιος Παύλος», Θεόδωρος Μεσημέρης.

Δύτης και ο ίδιος από τη δεκαετία του '70, θεωρείται από τις εμβληματικές προσωπικότητες του τομέα της Υπερβαρικής Ιατρικής, με σπουδές σε Ιταλία, Γαλλία και ΗΠΑ, ενώ είναι ο μόνιμος εκπρόσωπος της Ελλάδας στην αρμόδια ευρωπαϊκή επιτροπή (ECHM). Ο Μεσημέρης διέγνωσε την ανάγκη εισαγωγής της καταδυτικής ιατρικής στο ΕΣΥ ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ΄90, όταν στην Ελλάδα αυτό θεωρούταν φανταστικό σενάριο και στην Ιταλία λειτουργούσαν 125 εξειδικευμένες μονάδες.

«Υπάρχουν γιατροί που ακόμη και σήμερα δεν γνωρίζουν ότι στον ΄Άγιο Παύλο΄ λειτουργεί η πιο σύγχρονη μονάδα στα Βαλκάνια. Η Υπερβαρική δεν διδάσκεται ως εξειδίκευση στο Πανεπιστήμιο. Και είναι ακόμη λιγότεροι οι γιατροί που συστήνουν τη θεραπεία στον θάλαμο αποσυμπίεσης για μια σειρά συχνών παθήσεων, πέραν αυτών που αφορούν τους δύτες» περιγράφει.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Όλα αυτά είναι απογοητευτικά, αν αναλογιστεί κανείς την πλούσια καταδυτική παράδοση της χώρας με επίκεντρο τους σφουγγαράδες της Καλύμνου αλλά και τη σημερινή διάδοση δεκάδων επαγγελμάτων του βυθού. Ο Καλύμνιος γιατρός Νικόλας Τρικοίλης έβλεπε από μικρός τους συντοπίτες του να σακατεύονται βουτώντας για σφουγγάρια. Σήμερα ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη.

Με απλά λόγια η λεγόμενη νόσος των δυτών, είναι το αποτέλεσμα της γρήγορης ανάδυσης ενός αυτοδύτη (με μπουκάλες, κομπρεσέρ κλπ) χωρίς στάσεις αποσυμπίεσης κι επομένως δίχως να εκπνεύσει τις αναγκαίες ποσότητες αζώτου, το οποίο εντέλει εμβολίζει τις αρθρώσεις και τα αγγεία, προκαλώντας πόνο ως και παράλυση.

«Θρηνήσαμε χιλιάδες θύματα. Μόνο την περίοδο 1932-37 υπήρξαν στην Κάλυμνο 2.500 νεκροί και παράλυτοι» σημειώνει ο γιατρός, που μιλά με πάθος για την κατάρα θαρρείς των υπηρεσιών υγείας αλλά και των ίδιων των ναυτικών. Πριν από δεκαετίες, αξιωματούχοι της κυβέρνησης πραγματοποίησαν νότια της Κρήτης, κοντά στα διεθνή ύδατα με τη Λιβύη όπου παραδοσιακά βουτούσαν οι Καλύμνιοι σφουγγαράδες, μια εν πλω επίδειξη ενός υπερβαρικού θαλάμου της εποχής. Οι ναυτικοί άκουσαν με προσοχή τα λεγόμενα των ειδικών, όμως όταν ο υπουργός ζήτησε στο τέλος της παρουσίασης έναν εθελοντή για να μπει εικονικά στον θάλαμο, η απάντηση ήταν: «Κύριε υπουργέ, δεν μπαίνεις πρώτα εσύ»…

Αλλά ακόμη και σήμερα, υπάρχουν στις ελληνικές θάλασσες δύτες που επιμένουν να βουτούν με βάση όσα έμαθαν από τους πατεράδες τους και τους παππούδες τους. Το κράτος αδιαφορεί για την εκπαίδευση των νησιωτών επαγγελματιών. Η Δημόσια Σχολή Δυτών Καλύμνου λειτούργησε ξανά φέτος μετά από οκτώ χρόνια, [λόγω αδυναμίας του Υπουργείου Ναυτιλίας να τη χρηματοδοτήσει](http:// http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22768&subid=2&pubid=63932181). Την ίδια ώρα, κινητοποιούνται πλωτά και εναέρια μέσα για τη διακομιδή στην Αθήνα περιστατικών με συμπτώματα της νόσου των δυτών, όταν δέκα τέτοιες επιχειρήσεις μεταφοράς στοιχίζουν περίπου όσο η αγορά ενός σύγχρονου υπερβαρικού θαλάμου.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Στο μεταξύ, στην Μονάδα Υπερβαρικής στον «Άγιο Παύλο» της Θεσσαλονίκης η πρωινή συνεδρία στη λευκή κάψουλα φθάνει προς το τέλος. Ανάλογα με την πάθηση και το στάδιο θεραπείας, στο εσωτερικό του θαλάμου δημιουργείται πίεση στις 2,2-2,8 ατμόσφαιρες. Σταδιακά οι συνθήκες ομαλοποιούνται, η βαριά πόρτα ανοίγει και οι ασθενείς βγαίνουν από τον θάλαμο χαμογελαστοί, σαν να γύρισαν όχι από τον βυθό ή τον χρόνο…, αλλά από την πιο συνηθισμένη ιατρική εξέταση.

Τόσο ο διευθυντής της Μονάδας Θεόδωρος Μεσημέρης όσο και ο διοικητής του Νοσοκομείου Ζήσης Τζηκαλάγιας επισημαίνουν και μια οικονομική διάσταση. Η Μονάδα έχει προσελκύσει το διεθνές ενδιαφέρον της καταδυτικής κοινότητας, με αποτέλεσμα τις επόμενες μέρες εκπρόσωποι της μεγαλύτερης οργάνωσης παγκοσμίως για την εκπαίδευση και ασφάλιση δυτών, της DAN-DiversAlertNetwork με 8 εκατομμύρια μέλη, να επισκεφτούν τη Θεσσαλονίκη.

«Υπάρχει προοπτική ανάπτυξης του ιατρικού καταδυτικού τουρισμού. Μεγάλες εταιρείες που θέλουν να φέρουν δύτες στην Ελλάδα, είτε για τουρισμό είτε για επιστημονικούς και επαγγελματικούς λόγους, το πρώτο πράγμα που ρωτούν είναι αν υπάρχει κάλυψη υπερβαρικού θαλάμου για κάποιο έκτακτο περιστατικό» λένε οι γιατροί.

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.