Απομεινάρι μιας άλλης εποχής, η γνωστή Αγορά Μοδιάνο που σηματοδότησε την οικονομική ανάπτυξη των αρχών του περασμένου αιώνα, η κλειστή αγορά τροφίμων της Θεσσαλονίκης, κατέβασε κεπέγκια – ρολά, αν προτιμάτε. Μετά την πώλησή της ως ένα από τα ασημικά του χρεωμένου σύγχρονου ελληνικού κράτους αντί του ποσού των 1,9 εκ. ευρώ, περιμένει την ανακαίνιση των χώρων της από τον νέο ιδιοκτήτη, τον όμιλο του Σάμι Φάις.
Στις κλειστές πλέον στοές των 147 παλιών καταστημάτων -που είχαν γίνει από συνενώσεις 127-, έχει μείνει η μυρωδιά των ψαριών, των κρεάτων και των πουλερικών που κρέμονταν επί χρόνια στους γάντζους, οι οποίοι πλέον περιμένουν μόνοι τους να πεταχτούν για σκραπ, καθώς δεν θα έχουν θέση στην επόμενη μέρα της αγοράς. Περπατώντας στις έρημες στοές της Αγοράς Μοδιάνο, εκεί που μέχρι και πριν από λίγο καιρό τα πρωινά άκουγες τους καταστηματάρχες να διαφημίζουν σαν τελάληδες τα προϊόντα τους και τα μεσημέρια μουσικούς να παίζουν το «Θεσσαλονίκη μου, μεγάλη φτωχομάνα» ως τουριστική ατραξιόν στα ουζερί, συναντήσαμε τον Δημήτρη Δέλε. «Πάω να δω αν ξέχασα στο μαγαζί κανέναν γάντζο», λέει στον φύλακα της αγοράς, μόλις τον βλέπει να ανοίγει τα στόρια της εισόδου που βρίσκεται στην οδό Ερμού, για να μπούμε στην έρημη αγορά.
«Εδώ μέσα μεγάλωσα, εδώ μέσα γέρασα», λέει ο 65χρονος συνταξιούχος υπάλληλος καταστημάτων της αγοράς. Κάθεται μπροστά στο κρεοπωλείο όπου ήταν η τελευταία του δουλειά και αναπολεί τον «καλό παλιό καιρό, τότε που είχαμε τα πανηγύρια». Περιγράφει εκείνες τις μέρες, όταν έτρεχε στις στοές της αγοράς από τα 11-12 του χρόνια και λίγο αργότερα, όταν έπιασε και αυτός δουλειά εκεί. «Ξεκίνησα από κοτάδικο», θυμάται δείχνοντας το κατάστημα που πουλούσε κοτόπουλα. «Πάει η Αγορά», λέει και αναστενάζει. «Αυτό κάποτε ήταν ένα στολίδι. Έμπαινες μέσα από την κεντρική είσοδο και έπρεπε να σπρώξεις για να φτάσεις μέσα, είχε τόσο πολύ κόσμο, ειδικά στις γιορτές. Αυτοί οι γάντζοι που βλέπεις λέγαμε ότι σημαιοστολιζόταν, επειδή κρεμούσαμε τα κοτόπουλα, τις γαλοπούλες, τα χοιρινά, τα πάντα. Για να δούμε τώρα τι θα γίνει».
Το ερώτημά του έρχεται να απαντήσει ο εκπρόσωπος του επιχειρηματικού ομίλου που αρχικά απέκτησε από το ΤΑΙΠΕΔ το 43,63% της Αγοράς που ανήκε στο δημόσιο και πρόσθεσε ακόμη 11% που ανήκε σε μικροϊδιοκτήτες. Το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας «Στοά Μοδιάνο», πρώην αντιδήμαρχος Θεσσαλονίκης, Χασδάι Καπόν, βεβαιώνει ότι η Αγορά θα ανανεωθεί πλήρως, διατηρώντας, όμως, τον χαρακτήρα που είχε, αλλά και την αρχιτεκτονική μορφή, όπως άλλωστε επιβάλει ο νόμος.
«Αυτό κάποτε ήταν ένα στολίδι. Έμπαινες μέσα από την κεντρική είσοδο και έπρεπε να σπρώξεις για να φτάσεις μέσα, είχε τόσο πολύ κόσμο».
Σε λιγότερο από επτά χρόνια, το συγκρότημα της «Κεντρικής Στοάς Τροφίμων», όπως ακριβώς περιγράφεται στην επιβλητική είσοδό της, συμπληρώνει έναν αιώνα ζωής. Η δημιουργία της ξεκίνησε το 1922, όμως ξεκίνησε να λειτουργεί το 1925. Γρήγορα επικράτησε η ονομασία «Αγορά Μοδιάνο», από το όνομα μιας από τις μεγαλύτερες εβραϊκές οικογένειες της εποχής και ειδικά του μηχανικού και επικεφαλής του έργου Ελί Μοδιάνο. Η αγορά τροφίμων περιλήφθηκε την περίοδο εκείνη σε ένα από τα «bazaar» του κέντρου της Θεσσαλονίκης, όπως τα είχε σχεδιάσει ο Γάλλος αρχιτέκτων Ernest Hébrard, που ανέλαβε το σχεδιασμό της νέας πόλης μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 1917. Απλώνεται σε 2.681 τετραγωνικά μέτρα και το υψηλότερο σημείο της φτάνει τα 12,4 μέτρα.
Τέσσερις μήνες πριν από τον Αύγουστο του 2017, όταν ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση, κλιμάκιο πολιτικών μηχανικών είχε διαπιστώσει προβλήματα στατικότητας στο εσωτερικό της, κυρίως από την εγκατάλειψη πολλών ετών. Οι κολώνες στήριξης είχαν ξεγυμνωθεί και ο οπλισμός τους είχε βγει από το τσιμέντο. Το Δημόσιο είχε αδιαφορήσει για τη συντήρηση και οι 62 ιδιώτες ιδιοκτήτες δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να υποστηρίξουν την ανακαίνισή της, ενώ οι εργαζόμενοι προειδοποιούσαν για την ασφάλειά τους, όπως και των καταναλωτών. Τα τελευταία χρόνια, καθώς οι συμβάσεις των ενοικίων είχαν λήξει, το ένα μετά το άλλο τα μαγαζιά έκλειναν. Έμειναν κυρίως οι ιδιοκτήτες και τα ουζερί.
VICE VIDEO: Το Πείραμα της ΒΙΟΜΕ στη Θεσσαλονίκη
Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook.
Ο επιχειρηματικός Όμιλος Φάις, που στη Θεσσαλονίκη έχει επίσης το εκπτωτικό εμπορικό κέντρο One Salonika, «αποφάσισε να επενδύσει στην παραδοσιακή αγορά τροφίμων Στοά Μοδιάνο και να τη μεταμορφώσει σε μια σύγχρονη αγορά, στα πρότυπα των αγορών της Μαδρίτης, της Βαρκελώνης και άλλων ευρωπαϊκών πόλεων, με σκοπό να προσφέρει προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας σε όλους τους παλιούς και νέους αγοραστές και να την καταστήσει τουριστικό προορισμό για τις χιλιάδες των τουριστών που με αυξανόμενους ρυθμούς επισκέπτονται τη Θεσσαλονίκη», εξηγεί ο κ. Καπόν.
Ο φάκελος με τα σχέδια για την ανακαίνιση της αγοράς βρίσκεται στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, για να εγκριθούν οι αλλαγές που έχουν σχεδιαστεί. Οι νέοι ιδιοκτήτες ευελπιστούν πως από την ώρα που θα ξεκινήσουν οι εργασίες ανακαίνισης, η αγορά θα λειτουργήσει σε διάστημα ενός χρόνου, ενώ ο σχεδιασμός είναι να επενδυθούν τεσσεράμισι έως πέντε εκατομμύρια ευρώ. Διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει περίπτωση να αλλάξει ο χαρακτήρας της σημερινής κλειστής αγοράς τροφίμων: «Έχει αυστηρές προδιαγραφές - ως κτίσμα είναι διατηρητέο και ως διαρρύθμιση και ως λειτουργία είναι προστατευμένο από τον νόμο. Δεν μπορεί να αλλάξει τίποτε, απλώς θα ανακαινιστεί και θα αποκτήσει σύγχρονες υποδομές λειτουργίας για τα σκουπίδια, την ψύξη και τη θέρμανση, θα έχει σεκιούριτι», υπογράμμισε ο εκπρόσωπος της εταιρείας. Πρόσθεσε, μάλιστα, πως στο προεδρικό διάταγμα με σαφήνεια αναφέρονται ακόμη και οι χώροι που πρέπει να λειτουργούν: «Εκεί προβλέπεται ότι από τα 127 σημερινά μαγαζιά επιτρέπεται να γίνονται συνενώσεις ανά δύο και επίσης στο ισόγειο επιτρέπεται η λειτουργία επτά έως οκτώ καταστημάτων αμιγώς υγειονομικού ενδιαφέροντος» - δηλαδή ταβέρνες, καφέ και μπαρ.
Αυτοί που σχεδόν έχουν απομονωθεί, περιμένοντας με τη σειρά τους την επόμενη μέρα της Αγοράς, είναι οι μικροϊδιοκτήτες. Μετά τη μεταβίβαση του 11%, έχουν μείνει λιγότεροι από 40, όμως οι περισσότεροι είναι μέλη των ίδιων οικογενειών και μεταξύ τους έχουν ξεκινήσει τις πωλήσεις, προκειμένου ορισμένοι να ισχυροποιηθούν και να αυξήσουν το ποσοστό τους από το 1% στο 2% - άντε στο 3%. «Υπάρχει ένα 45% μικροϊδιοκτητών. Θα παραμείνουν συνιδιοκτήτες μαζί μας εξ αδιαιρέτου και θα ανακαινίσουμε παρέα τη Στοά», αναφέρει ο κ. Καπόν. Οι ανεξάρτητοι ιδιοκτήτες, όμως, είναι επιφυλακτικοί. «Δεν μας είπαν τίποτε ακόμη, περιμένουμε να μας ειδοποιήσουν. Η τελευταία επαφή που είχαμε ήταν ένα εξώδικο να αδειάσουν τα μαγαζιά», λέει ένας εξ αυτών. «Περιμένουμε τη γενική συνέλευση, για να μάθουμε και εμείς που θέλουμε να μπούμε ξανά με τα μαγαζιά μας στη Στοά».
Για τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μας.
Περισσότερα από το VICE
Ο ΖΕΠ Κισσός στη Θεσσαλονίκη Μοιάζει με Έρημο Πάρκο Απόρρητων Πυρηνικών Δοκιμών