Φωτογραφίες: Ορέστης Σεφέρογλου

Δύο φοιτήτριες παίζουν με τις φωτογραφικές μηχανές και φωτογραφίζουν η μια την άλλη. Λίγο πιο πέρα, μια άλλη φοιτήτρια κοιτάζει τις ρυθμίσεις στον φακό της, ενώ ένας φοιτητής έχει περασμένη στον λαιμό του μια κάμερα μεγάλης αξίας. Τους προσπερνούν δεκάδες φοιτητές που ανά παρέες κατευθύνονται είτε προς το κυλικείο είτε προς τις αίθουσες για μάθημα είτε προς την έξοδο. Μέχρι σήμερα, το ΤΕΙ Αθηνών είναι το μοναδικό πανεπιστήμιο που έχω βρεθεί και είναι τόσο εξοικειωμένο στη θέα μιας επαγγελματικής φωτογραφικής μηχανής. Αυτό είναι το δεύτερο πράγμα που μου κάνει εντύπωση. Το πρώτο είναι οι φοβερές κτιριακές εγκαταστάσεις. Αν έχεις βγάλει Πάντειο, ο τεράστιος διάδρομος στο ισόγειο του ΤΕΙ Αθηνών μοιάζει με Πανεπιστήμιο στο εξωτερικό, ακόμα κι αν εμείς έχουμε να λέμε ότι έχουμε ωραίο κήπο με σιντριβάνι. Περπατάμε κατά μήκος του διαδρόμου που σφύζει από ζωή, αφού είναι οι πρώτες ημέρες μαθημάτων και τουλάχιστον ακόμα οι ψαρωμένοι πρωτοετείς δεν έχουν «κάψει» τις πρωινές παραδόσεις.

Σε κανέναν δεν κάνει εντύπωση ότι ο Ορέστης έχει περασμένη μια επαγγελματική κάμερα στον λαιμό του και σκέφτομαι ότι αν ήμασταν σε κάποιο άλλο πανεπιστημιακό ίδρυμα θα είχαμε ήδη δεχτεί την ανάλογη γκρίνια και καχυποψία για το ποιοι είμαστε και τι κάνουμε εκεί. Οι φοιτητές συζητούν για το ποια μαθήματα είναι υποχρεωτικά να παρακολουθήσουν και ποια όχι, διασταυρώνουν τα βλέμματά τους με τη φλόγα του 18χρονου που επιτέλους είναι ελεύθερος από το σχολικό κουδούνι και τις πανελλαδικές και δεν μας δίνουν καμία απολύτως σημασία, πιστεύοντας λογικά ότι είμαστε κι εμείς φοιτητές στο τμήμα Φωτογραφίας του ΤΕΙ, που φέτος έγινε ο στόχος για τους περισσότερους υποψήφιους στις πανελλαδικές.

Το τμήμα Φωτογραφίας και Οπτικοακουστικών Μέσων του ΤΕΙ Αθηνών ήρθε πρώτο στις περισσότερες προτιμήσεις, ανεξαρτήτως σειράς, αφού 15.840 υποψήφιοι το επέλεξαν στο μηχανογραφικό τους. Με μεγάλη διαφορά, δεύτερο ήρθε το τμήμα Κινηματογράφου του ΑΠΘ, με 11.475 υποψηφίους να το επιλέγουν, αναδεικνύοντας μια καλλιτεχνική στροφή στις επιλογές των μαθητών. Η βάση εισαγωγής διαμορφώθηκε στις 12.412 μόρια, ενώ το 2015 η βάση είχε διαμορφωθεί στις 10.675 μόρια.

Kατά τη διάρκεια των τετραετών σπουδών μπορεί κανείς να λάβει θεωρητική, εικαστική και τεχνολογική εκπαίδευση στους τομείς της φωτογραφίας και του βίντεο. Το πρόγραμμα σπουδών, διάρκειας επτά εξαμήνων και ενός εξαμήνου πρακτικής άσκησης, άρχισε να εφαρμόζεται από τον Οκτώβριο του 1985, με την εισαγωγή των πρώτων σπουδαστών του τμήματος Φωτογραφίας. Ο πρόεδρος του τμήματος Φωτογραφίας και Οπτικοακουστικών Μέσων, Χάρης Πρέσσας, πιστεύει ότι αυτή η αύξηση του ενδιαφέροντος για το συγκεκριμένο τμήμα, με αποκορύφωμα τη φετινή ξεκάθαρη στροφή του ενδιαφέροντος των μαθητών για σπουδές φωτογραφίας, είναι συνδυασμός αιτιών. Οι λόγοι που σχετίζονται με την ακαδημαϊκή κοινότητα του τμήματος, σύμφωνα με τον κ. Πρέσσα, συνοψίζονται στους εξής: «Κατ' αρχάς υπήρξε μεγαλύτερη προβολή του τμήματος τα τελευταία χρόνια, γιατί συμμετέχουμε σε διεθνείς οργανώσεις, εκθέσεις, φεστιβάλ κ.λπ. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και μεγάλη απήχηση στο πρόγραμμα Erasmus. Αυτό σε πρώτο πλάνο μπορεί να επηρεάσει την επιλογή των 17χρονων ή 18χρονων, ακόμα κι αν ακούγεται υπερβολικά διεθνές για να έχει επηρεάσει την ελληνική επιλογή».

«Ακόμα ένας λόγος που μπορεί να έπαιξε ρόλο είναι η δημιουργία μεταπτυχιακού προγράμματος, καθώς όταν ένα τμήμα έχει αυτόνομο δικό του μεταπτυχιακό πρόγραμμα και μάλιστα διετές, δίνοντας στους αποφοίτους 120 ECTS που οδηγούν κατευθείαν σε διδακτορικό, μπορεί και αυτό να επηρεάζει. Επίσης, το τμήμα απέκτησε μια αρκετά γενναία υλικοτεχνική υποδομή και η τωρινή και η απελθούσα διοίκηση του ιδρύματος μας βοηθούν να εκσυγχρονίσουμε τον τεχνολογικό εξοπλισμό, αφού εξαρτόμαστε από αυτόν. Πρέπει πάντα ο εξοπλισμός να είναι αιχμής – δεν μπορούμε να διδάσκουμε τα παιδιά με προγενέστερα μηχανήματα. Τέλος, έπαιξαν ρόλο πολλοί απόφοιτοί μας που ακολουθούν μια καριέρα όχι τόσο περιορισμένη στα ελληνικά δεδομένα, αλλά και με σοβαρές διεθνείς διακρίσεις», λέει ο κ. Πρέσσας.

Οι παραπάνω λόγοι είναι σημαντικοί για όσους κάνουν διεξοδική έρευνα πριν συμπληρώσουν το μηχανογραφικό. Τι είναι όμως αυτό που πραγματικά γοητεύει τους σημερινούς 17χρονους να περάσουν στον λαιμό τους μια φωτογραφική μηχανή και να βγουν στην αγορά εργασίας μ' αυτήν για όπλο; Από την εμπειρία του με τους πρωτοετείς τα τελευταία χρόνια, ο κ. Πρέσσας πιστεύει πως «οι τωρινές γενιές που έρχονται στο πανεπιστήμιο είναι γενιές παιδιών που μεγάλωσαν με ένα μέσο στο χέρι και το μέσο αυτό λέγεται κινητό τηλέφωνο. Με το κινητό τηλέφωνο επικοινωνούν για τα πάντα μεταξύ τους: για μια πληροφορία, να παίξουν, να στείλουν μια φωτογραφία. Το smartphone είναι ό,τι ήταν για εμάς το μολύβι και το χαρτί. Το τμήμα στο δημόσιο πανεπιστήμιο σε όλη την Ελλάδα που είναι πιο κοντινό στο να πραγματεύεται, να διδάσκει, να μαθαίνει την ορθογραφία αυτής της νέας επικοινωνιακής γλώσσας που λέγεται εικόνα είναι το δικό μας».

Αναρωτιέμαι αν οι 17χρονοι που είναι γαλουχημένοι στο instagram και το facebook θεωρούν ότι είναι εύκολο να βγάζεις μια όμορφη φωτογραφία και κατ' επέκταση αν επιλέγουν να γίνουν φωτογράφοι επειδή θεωρούν ότι είναι εύκολο. «Πιθανόν να μην είναι θέμα τόσο ευκολίας», λέει ο κ. Πρέσσας και συνεχίζει: «Απλώς, μπορεί να πουν ότι κατέχουν ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι. Μπορεί να λένε ότι επειδή μπορούν να βγάλουν μια καλή φωτογραφία θα έχουν εύκολες σπουδές. Υπάρχει όμως και μια άλλη ερμηνεία. Πιθανώς, επειδή αυτά τα παιδιά μεγάλωσαν από τρυφερή ηλικία διαχειριζόμενα ηλεκτρονικές εικόνες, υπάρχει το ενδεχόμενο αυτό τον τρόπο επικοινωνίας να τον αγάπησαν κιόλας και να λένε "γιατί να μην πάω να σπουδάσω κάτι που αγαπάω; Κάτι που θεωρώ οικείο, δικό μου;" Και παράλληλα μπορεί να σκέφτονται ότι "έτσι και αλλιώς, από τα βαριά επαγγέλματα που θέλουν οι γονείς, κι εκεί ακούω ότι έχουν μείνει άνεργοι, όποτε αφού θα αφιερώσω τέσσερα χρόνια από τη ζωή μου ας κάνω κάτι που αγαπάω"».

Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, οι φωτορεπόρτερ κατέγραψαν ιστορικές στιγμές από τις αντιδράσεις της νεολαίας και των ανθρώπων που αντιστάθηκαν στα μνημονιακά μέτρα ή το προσφυγικό δράμα. Μάλιστα, δεν ήταν λίγοι αυτοί που θέλησαν να γίνουν φωτογράφοι προκειμένου να γίνουν αυτοί που καταγράφουν ειδησεογραφικά με τη δική τους ματιά τις ιστορικές αυτές συγκυρίες, ενώ δεν ήταν λίγοι οι Έλληνες φωτορεπόρτερ που διακρίθηκαν με διεθνή βραβεία, με κορυφαίο το Πούλιτζερ στην ελληνική ομάδα του Reuters που κάλυψε την προσφυγική κρίση την περασμένη χρονιά. Όπως λέει ο κ. Πρέσσας, αυτό φαίνεται να επηρέασε και κάποιους από τους φοιτητές του: «Η Ελλάδα έγινε το επίκεντρο για πολύ καιρό όχι μόνο της Ευρώπης, αλλά και όλου του κόσμου. Για να ικανοποιηθεί αυτή η δίψα, πρέπει να υπάρχει μεγάλη ροή πληροφορίας. Ποιος διαχειρίζεται αυτή την πληροφορία; Ο ρεπόρτερ και ο φωτορεπόρτερ, που τώρα ανέβηκε ιεραρχικά σε πολύ ψηλή θέση, και αυτό οπωσδήποτε επηρέασε αυτά τα παιδιά».

Αφοπλιστικές είναι οι απαντήσεις των ίδιων των πρωτοετών για τους λόγους που επέλεξαν σπουδές φωτογραφίας, αλλά και για τους λόγους που πιστεύουν ότι οι συμμαθητές τους επέλεξαν το κουτάκι του τμήματος Φωτογραφίας στο μηχανογραφικό τους.

Το ΤΕΙ Φωτογραφίας ήταν η πρώτη μου επιλογή. Το διάλεξα γιατί ο μπαμπάς μου είναι φωτογράφος και από μικρή επηρεαζόμουν από αυτό. Όταν ξεκίνησα να πηγαίνω μαζί του σε δουλειές, κυρίως σε γάμους, ήταν κάτι που έβλεπα και μου άρεσε πάρα πολύ. Όσο μεγάλωνα ήταν κάτι που μπορούσα να φανταστώ ότι θα κάνω ως επάγγελμα στην υπόλοιπη ζωή μου. Θέλω να γίνω φωτογράφος γάμων. Πιστεύω ότι πολλά παιδιά θέλουν να γίνουν φωτογράφοι γιατί είναι καλλιτεχνικό επάγγελμα. Θεωρώ ότι έχει αρχίσει να ξεπερνιέται η λογική ότι αν δεν είσαι γιατρός ή δικηγόρος δεν θα βρεις δουλειά ή ότι μόνο αυτές είναι οι σχολές που αξίζουν και μόνο αυτές θα είναι οι δουλειές που θα έχεις αποκατάσταση. Έχει γίνει κατανοητό πλέον πως οτιδήποτε κι αν επιλέξεις, αν το αγαπάς μπορείς να το εξελίξεις και να το κάνεις επάγγελμα. Οπότε, από τη στιγμή που πολλά παιδιά είναι λίγο πιο καλλιτεχνικοί τύποι, δεν έχουν ταμπού να δηλώσουν μια τέτοια σχολή.

Το ΤΕΙ Φωτογραφίας ήταν η πρώτη μου επιλογή. Γενικότερα μου αρέσει πολύ σαν τομέας και δεν μπορώ να σκεφτώ ότι θα έκανα κάτι άλλο, για παράδειγμα σε ένα γραφείο. Την πρώτη μου μηχανή την αγόρασα το 2011. Ασχολούμαι με τη φωτογραφία και θέλω να κάνω κάτι σχετικό: να δουλέψω είτε ως φωτογράφος είτε σε περιοδικό είτε ως creative director. Τα social media επηρέασαν κάπως την επιλογή μου. Ασχολούμαι με το instagram και βγάζω φωτογραφίες αποκλειστικά για να τις βάλω εκεί, αφού είναι σαν μια γκαλερί του καθενός. Οπότε ναι, με επηρέασε και το instagram.

Το ΤΕΙ Φωτογραφίας ήταν η δεύτερη επιλογή μου στο μηχανογραφικό. Πρώτη ήταν η αγγλική φιλολογία, γιατί το ήθελαν πολύ οι γονείς μου. Εντάξει, κι εμένα μου άρεσε, δεν το ήθελαν μόνο εκείνοι. Ήξερα όμως ότι αν περνούσα θα έπρεπε να γίνω φιλόλογος και αυτό δεν μου άρεσε. Το ΤΕΙ Φωτογραφίας ήταν δική μου επιλογή. Ήθελα να ασχοληθώ με κάτι καλλιτεχνικό και να ψαχτώ γενικά με τη φωτογραφία και δεν είχα την ευκαιρία μέχρι τότε, οπότε χάρηκα πολύ που τελικά πέρασα. Δεν έχω αποφασίσει με ποιο είδος φωτογραφίας θα ασχοληθώ, ίσως με τη φωτογραφία φύσης ή με τη φωτογραφία μόδας, αλλά δεν ξέρω ακόμα.

Αρχικά εγώ θα επέλεγα την αγγλική φιλολογία επειδή μου αρέσουν τα αγγλικά, όμως δυστυχώς δεν έβγαλα τα μόρια και στην αρχή έλεγα να ξαναδώσω, καθώς όμως συμπλήρωνα το μηχανογραφικό είδα εντελώς τυχαία το ΤΕΙ Φωτογραφίας και σκέφτηκα ότι θα ήταν μια πολύ καλή σχολή και έτσι την επέλεξα σαν πρώτη στο μηχανογραφικό. Μου αρέσει η φωτογραφία αλλά με ενδιαφέρει η σκηνοθεσία, κυρίως επειδή είμαι φανατικός του κινηματογράφου. Επίσης, με ενδιαφέρει η ψυχολογία της εικόνας και αυτό είναι το μεγάλο ενδιαφέρον μου σε αυτό τον τομέα. Ο λόγος που πιστεύω ότι τόσα παιδιά επέλεξαν το συγκεκριμένο τμήμα είναι κυρίως ότι ήταν εύκολο να μπούνε επειδή η βάση ήταν χαμηλή και επειδή σε πολλούς αρέσει η φωτογραφία και τη βλέπουν σαν κερδοφόρο επάγγελμα.

Ασχολούμαι με τη φωτογραφία σαν χόμπι εδώ και τρία χρόνια, από το λύκειο, γιατί ήμουν σε ένα περιοδικό και βοηθούσα ως φωτογράφος. Οι γονείς μου ήταν αρνητικοί, αλλά σιγά σιγά τους πείθω. Μου αρέσει η φωτογραφία και θέλω να ασχοληθώ με εικόνες ζώων και τέτοιου είδους projects.

Η πρώτη μου επιλογή στο μηχανογραφικό ήταν κοινωνική λειτουργός. Όταν είδα ότι πέρασα στη δεύτερή μου επιλογή που ήταν το ΤΕΙ, φοβόμουν στην αρχή για την επαγγελματική αποκατάσταση. Μετά το ξεπέρασα και είδα ότι είναι κάτι που μου αρέσει. Άλλωστε ασχολούμουν από το γυμνάσιο με αυτό και μου άρεσε πολύ να τραβάω φωτογραφίες, κυρίως ανθρώπων, και να τις ανεβάζω στα social media. Μάλιστα, θα ήθελα να ασχοληθώ με πορτρέτα ανθρώπων. Μου είχαν προτείνει κάποια άτομα να ανοίξω μια σελίδα στο facebook ως φωτογράφος και έτσι είπα να το συνεχίσω πιο επαγγελματικά. Πιστεύω ότι τη σχολή θα την επέλεγαν και περισσότερα παιδιά. Έχουν πήξει οι νομικές. Αν τα παιδιά δεν φοβούνταν ότι δεν θα είναι εύκολο να βγάλουν λεφτά, θα την επέλεγαν περισσότεροι.

Το ΤΕΙ Φωτογραφίας ήταν η έκτη μου επιλογή στο μηχανογραφικό. Τελικά χαίρομαι που βρέθηκα εδώ γιατί μ' αρέσει η φωτογραφία αλλά ως χόμπι, όχι ότι ήθελα να σπουδάσω ή να κάνω επάγγελμα κάτι τέτοιο. Ήθελα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών και είχα βάλει μέσα και τη Δημοσιογραφία, γι' αυτό είπα να δηλώσω και τη Φωτογραφία, αλλά περισσότερο για να σπουδάσω κάτι. Εντάξει, χαίρομαι που πέρασα, δεν μπορώ να πω ότι δεν χαίρομαι και καθόλου. Έχω αρχίσει να βλέπω ενδιαφέρον σ' αυτά εδώ που μαθαίνουμε, οπότε γιατί όχι; Θα με ενδιέφερε να ασχοληθώ με το φωτορεπορτάζ, με πιο σοβαρά θέματα, με την οικονομική κρίση και θέματα που αφορούν την κοινωνία. Ειδικά στο προσφυγικό πιστεύω πως η εικόνα έχει μεγάλο αντίκτυπο, και κυρίως σε κάποιον που του αρέσει η φωτογραφία και θέλει να ασχοληθεί με αυτό το θέμα.

Περισσότερα από το VICE

Μια Ιερόδουλη Εξηγεί πώς να Έχεις Μεγαλύτερη Αυτοπεποίθηση στο Κρεβάτι

Οι Ριζικές Αλλαγές στην Ιαπωνία του 70'-80' Μέσα από Σκληρές Φωτογραφίες του Δρόμου

Ένας Διαπραγματευτής Ομηρίας σού Λέει τι Πρέπει να Κάνεις αν Πέσεις Θύμα Απαγωγής