Photo: Flickr: Isid0r0s

Πριν από ενάμισι περίπου χρόνο έτυχε να χρειαστεί να αγοράσω φάρμακα στο Λονδίνο. Πήγα στο φημισμένο NHS πήρα τη συνταγή και έτρεξα στο πλησιέστερο Boots, τη μονοπωλιακή αλυσίδα φαρμακείων-σούπερ μάρκετ που βρίσκει κανείς παντού στην βρετανική πρωτεύουσα. Δεν περίμενα ότι θα χρειαζόταν μισή ώρα για να καταφέρω να συνεννοηθώ με τον πωλητή, όχι για το φάρμακο μόνο, αλλά και για δυο τρία παραφαρμακευτικά σκευάσματα που σταθερά αγοράζω για λόγους υγιεινής. Βλέπετε ο φαρμακοποιός είχε σχολάσει κι ο πωλητής δεν ήξερε ούτε τη δραστική ουσία να αναγνωρίσει, ούτε μπορούσε να μου προτείνει κάτι για τα προβλήματα που του ανέφερα. Με παρέπεμπε διαρκώς στον σχετικό διάδρομο και «ό,τι είναι εκεί». Θυμήθηκα το περιστατικό, καθώς άκουγα τον Άδωνι Γεωργιάδη να περιγράφει την μεταρρύθμιση στα φαρμακεία που θα επιτρέψει το «άνοιγμα του επαγγέλματος» και θα τονώσει τον ανταγωνισμό.

Θα μου πείτε από τη χθεσινή παρωδία συζήτησης στο κοινοβούλιο για ένα πολυνομοσχέδιο περισσοτέρων των 250 σελίδων που απορρυθμίζει μια σειρά από επαγγελματικές σχέσεις που έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε ως καθημερινότητα στην Ελλάδα, αυτό σε πείραξε;

Στ’ αλήθεια η ουσία δεν είναι ότι σε αυτές τις 250 σελίδες ρυθμίζονται μεγάλα ή μικρότερα ζητήματα. Το Έθνος κατέγραψε 39 αλλαγές, όμως στην πραγματικότητα φέρνει μόνο μία: Όλες περίπου οι σχέσεις που διέπουν την κοινωνία μας στη μετα-μνημονιακή εποχή θα καθορίζονται από τη θέση κάποιου στην οικονομική πυραμίδα, σε σημαντικά μεγαλύτερο βαθμό από ότι στο παρελθόν.

Κοιτάξτε τη ρύθμιση για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Δεν είναι μόνο ότι επιτρέπει την επανιδιωτικοποίηση τους για πολύ μικρότερο ποσό των 39 δις ευρώ (ή δείτε εδώ) που το Δημόσιο δανείστηκε για τη διάσωση τους, μετατρέποντας το σε δημοσιο χρόνο που θα κληθούμε να πληρώσουμε όλοι. Ή ακόμα ότι αμνηστεύει προκαταβολικά, όσους μπορεί στο μέλλον να διωχθούν για απιστία κατά του Δημοσίου, εξαιτίας αυτού του ξεπουλήματος. Είναι ότι δια της ιδιωτικοποίησης θέτει τις βάσεις για τον δραστικό περιορισμό της μικρής ιδιοκτησίας, μέσω των κατασχέσεων λόγω αδυναμίας αποπληρωμής δανείων. Είναι τόσο σκανδαλώδες, ώστε το καταψήφισε ακόμα και ο άνθρωπος που άνοιξε την πόρτα για να συμβούν όλα αυτά, ο Γιώργος Παπανδρέου.

Το αστείο της υπόθεσης είναι πως ακόμα και συνεπείς συντηρητικοί πολιτικοί, συμφωνούν πως πρόκειται για πόλεμο κατά της κοινωνίας, όταν έχεις καταστρέψει το ασφαλιστικό σύστημα, έχεις ακυρώσει το εργατικό δίκαιο στο σύνολο του (μόνο η εθνική συλλογική σύμβαση εργασίας ισχύει πια), όταν οδηγείς στη συρρίκνωση την δημόσια υγεία και παιδεία και τελικά καταστρέφεις όποια νομική προστασία έχουν τα μεσαία στρώματα. Μιλώντας πρόσφατα σε ημερίδα του Ευρωπαικού Οργανισμού Δημοσίου Δικαίου, ο πρώην υπουργός Προκόπης Παυλόπουλος, τόνισε ότι παραβιάζονται σήμερα το κοινωνικό κεκτημένο και η Συνταγματική τάξη.

Ας μη γελιόμαστε. Δεν πρόκειται για άνοιγμα στην ελεύθερη αγορά, κάτι που στα μυαλά των περισσοτέρων μεταφράζεται σε ίσες ευκαιρίες να αναπτυχθείς οικονομικά, αν το αξίζεις (ψέμα, αλλά το πιστεύουν). Αντίθετα πρόκειται για συσσώρευση πλούτου, ιδιοκτησίας και εξουσίας στο σύστημα διαπλοκής και τα χέρια αυτών που έφεραν τα πράγματα ως εδώ. Με άλλα λόγια, σημαίνει αποκλεισμό από τις προϋποθέσεις για προσωπική, κοινωνική ή οικονομική ανάπτυξη για τους πολλούς και εγκαθίδρυση της ολιγαρχίας.

Και παρότι αυτό γίνεται στο πεδίο της οικονομίας, το πολιτικό περιεχόμενο της λέξης, εν προκειμένω δεν είναι λανθασμένο. Τα σημαντικότερα νομοθετήματα της κρίσης, αυτά που κουρέλιασαν το Σύνταγμα (όπως περίτρανα αποδεικνύει η κατοχυρωμένη μονιμότητα στο Δημόσιο), δεν διαβάστηκαν ποτέ από τους βουλευτές. Πήγαν στη Βουλή από την Τρόικα με αγγελιοφόρο τον υπουργό Οικονομικών και απλώς επικυρώθηκαν από τις εκάστοτε πλειοψηφίες με διαδικασίες εξπρές και πράξεις νομοθετικού περιεχομένου. Αυτή είναι και η λογική της πρότασης μομφής που κατέθεσε χθές, ο ΣΥΡΙΖΑ κατά του προέδρου του κοινοβουλίου, άλλωστε.

Και πάλι θα ήταν λάθος να πούμε ότι δεν υπάρχει δημοκρατία στην Ελλάδα. Κάποιοι συντηρητικοί δεν σταμάτησαν ποτέ να κρύβονται πίσω από έναν κοινωνικό δαρβινισμό που είναι στην πραγματικότητα καλυμμένος κοινωνικός ρατσισμός. Απλά το εκφράζουν διαφορετικά σε συνθήκες κρίσης. Όχι οι άξιοι τα καταφέρνουν κι οι ανάξιοι αποτυγχάνουν, αλλά το ελληνικό δαιμόνιο από τη μια και οι τεμπέληδες Έλληνες από την άλλη. Γι’ αυτό και το μνημόνιο είναι ευλογία, αφού μας αναγκάζει να αλλάξουμε συμπεριφορές. Αυτό εξυπηρετεί η υποβάθμιση του κοινοβουλίου. Με απλά λόγια δεν είναι μόνο οι ξένοι οικονομικοί αποικιοκράτες. Είναι μαζί τους οι Έλληνες επαρχιώτες καπιταλιστές.

Και φυσικά τίποτα δεν έχει τελειώσει. Το επόμενο βήμα ειναι η σταδιακή υφαρπαγή περιουσιών, η αλλαγή του αστικού τοπίου με το διαχωρισμό των ενταγμένων από τους έκπτωτους που θα ακολουθήσει τον κοινωνικό κατακερματισμό και πάει λέγοντας…

Ως τότε επιστρέφω στο παράδειγμα του φαρμακείου της γειτονιάς που είναι σημείο αναφοράς για τους συνταξιούχους της περιοχής, λειτουργεί με προσωπική φροντίδα για κάθε έναν από αυτούς και δέχεται πίστωση, όταν δεν μπορούν να πληρώσουν. Αυτή η κοινωνική σχέση πρέπει να αλλάξει χάριν της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και να αντικατασταθεί με μια που θα μοιάζει με την απρόσωπη συναλλαγή που σας αφηγήθηκα από το Λονδίνο. Αυτή η φαινομενικά μικρή αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί καίρια για πολλούς, κουβαλάει μέσα της όλη την προηγούμενη συζήτηση και συμπυκνώνει την ουσία των αλλαγών που έρχονται.