Ακολουθήσαμε Παιδιά Πρόσφυγες την Πρώτη Ημέρα στο Ελληνικό Σχολείο

Φωτογραφίες: Ορέστης Σεφέρογλου

Ένα-ένα τα πιτσιρίκια κατεβαίνουν τις σκάλες φορώντας τις σχολικές τους τσάντες, που δείχνουν μεγαλύτερες από εκείνα. Μαζεύονται στο κεντρικό σαλόνι του City Plaza, τρώνε πρωινό και παίζουν μεταξύ τους. Στους τοίχους υπάρχουν ζωγραφισμένα χαρτόνια που γράφουν «Αύριο πάμε στο σχολείο» και είναι φανερό ότι η ζωή στην κατάληψη, τόσο για τους πρόσφυγες όσο και για τους αλληλέγγυους, κινείται γύρω από αυτήν τη στιγμή.

Το City Plaza είναι ένα αυτοοργανωμένο εγχείρημα στέγασης προσφύγων στην περιοχή Βικτώριας/Αγ. Παντελεήμονα στο οποίο διαμένουν 400 άτομα, μεταξύ των οποίων περισσότερα από 180 παιδιά. Το επταώροφο ξενοδοχείο παρέμενε κλειστό επί επτά χρόνια μέχρι τις 22 Απριλίου, που η Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στους Οικονομικούς και Πολιτικούς Πρόσφυγες από κοινού με εκατοντάδες πρόσφυγες το κατέλαβαν, προκαλώντας αντιδράσεις εκ μέρους της ιδιοκτήτριας. Οι περίπου 100 οικογένειες που μένουν στην κατάληψη έχουν ξεχωριστά δωμάτια και σκοπός είναι να έχουν μια αξιοπρεπή διαβίωση όσο είναι εγκλωβισμένες στην Ελλάδα μετά το σφράγισμα των συνόρων.

Είναι περασμένες 7.00 πμ και οι αλληλέγγυοι που δραστηριοποιούνται στην κατάληψη έχουν ξεκινήσει την προσπάθεια να οργανώσουν τη διαδικασία. Δεν είναι απλό. Πρέπει να ξεχωρίσουν περίπου 50 παιδάκια που τρέχουν, παίζουν και μετακινούνται συνεχώς σε μικρά γκρουπ, προκειμένου να τα συνοδεύσουν με ασφάλεια στην πρώτη τους μέρα στα δημόσια σχολεία της γειτονιάς. Θαυμάζω την υπομονή και την αφοσίωσή τους. Οι περισσότεροι είναι φοιτητές. Έχουν ξυπνήσει εν μέσω εξεταστικής αρκετά νωρίς για να έρθουν στην κατάληψη, αλλά δείχνουν τόσο χαρούμενοι και περήφανοι γι' αυτήν τη στιγμή σαν να συνοδεύουν τα δικά τους παιδιά την πρώτη μέρα στο σχολείο. Από την ντουντούκα ακούγονται τα ονόματα των παιδιών, τα γκρουπ χωρίζονται και σιγά-σιγά ξεκινάμε για τα σχολεία.

Για τους ανθρώπους του City Plaza, η σημερινή ημέρα είναι ξεχωριστή. Χάρη στον δικό τους αγώνα, καθώς και κάποιων καθηγητών, τα παιδιά από την κατάληψη θα ξεκινήσουν το σχολείο, σε αντίθεση με τα παιδιά στα camps που δεν έχουν ενταχθεί στην εκπαίδευση. Σε πρόσφατη συνέντευξή της, η αναπληρώτρια υπουργός Παιδείας, Σία Αναγνωστοπούλου, είχε δηλώσει ότι «τα παιδιά προσχολικής ηλικίας θα λάβουν εκπαίδευση μέσα στα camps. Τα παιδιά δημοτικού και γυμνασίου-λυκείου θα μεταφερθούν σε κοντινά σχολεία. Στην αρχή, σε τάξεις υποδοχής». Κάτι τέτοιο, όμως, ακόμα δεν έχει γίνει.

Η Ελένη είναι στην κατάληψη από την πρώτη στιγμή. Την ημέρα που τα παιδιά θα ξεκινούσαν σχολείο την περίμενε πώς και πώς. «Για εμάς είναι πολύ σημαντικό και πολιτικά αυτό που συμβαίνει. Γι' αυτό το παλέψαμε πάρα πολύ και θα συνεχίσουμε να το παλεύουμε», εξηγεί. «Το δικό μας πείραμα είναι μια προσπάθεια να ζήσουμε πραγματικά μαζί με τους πρόσφυγες. Το να πηγαίνουν τα παιδιά των προσφύγων στο σχολείο είναι ένα βήμα προς την ένταξη. Ενώ το επίσημο κράτος δεν το πέτυχε αυτό για τα παιδιά που ζουν στα camps, τα παιδιά του City Plaza και των άλλων καταλήψεων που πηγαίνουν σήμερα στο σχολείο δείχνουν ότι όταν θέλεις κάτι πρέπει να το προσπαθείς, να το παλεύεις για να το καταφέρεις. Τίποτα δεν σου χαρίζεται».

«Αυτή είναι μια προσπάθεια που έχει ξεκινήσει από τον Ιούνιο. Υπάρχει μια ομάδα δασκάλων στο City Plaza που σε συνδυασμό με τον σύλλογο Αριστοτέλη έπαιξαν καθοριστικό ρόλο το καλοκαίρι για να γίνουν οι πρώτες εγγραφές και να επιτραπεί στα παιδιά να γραφτούν στα σχολεία. Από εκεί και πέρα, εμείς προσπαθούμε να ανταποκριθούμε στη γραφειοκρατία που χρειάζεται. Ακόμα και στα υλικά και στις τσάντες, είχαμε δωρεά μιας ομάδας αλληλέγγυων από το εξωτερικό», λέει η Ελένη.

Για τα μεγαλύτερα παιδιά δεν είναι η πρώτη επαφή με το σχολικό περιβάλλον, αφού πήγαιναν σχολείο στις χώρες τους. Όμως, για πολλά παιδιά θα είναι η πρώτη τους μέρα στο νηπιαγωγείο. «Οι περισσότεροι από τους γονείς είναι ενθουσιασμένοι. Κάποιοι μάλιστα πήγαν χωρίς τη δική μας βοήθεια και έγραψαν τα παιδιά τους από την άνοιξη στο σχολείο. Το μόνο που τους φοβίζει είναι το θέμα της γλώσσας και το ότι θα μείνουν προσωρινά στη χώρα. Παρ' όλα αυτά, όλοι ξέρουν ότι είναι πολύ σημαντικό για την κοινωνικοποίηση και την ένταξη των παιδιών, ακόμα κι αν φύγουν από εδώ, να έχουν πάει στο σχολείο», προσθέτει.

Η Ελένη εξηγεί ότι έχουν κινηθεί οι διαδικασίες για να γραφτούν όσα από τα 130 παιδιά που ζουν στην κατάληψη είναι σε ηλικία για να πάνε σχολείο. Τόσο στο νηπιαγωγείο, όσο και στο δημοτικό και στο λύκειο. Μονάχα στο γυμνάσιο δεν έχουν γίνει ακόμα δεκτά τα παιδιά. «Έχουμε στείλει πέντε παιδιά αλλά δεν δέχεται η διευθύντρια να τα γράψει, γιατί δεν έχουν τα χαρτιά που αποδεικνύουν ότι έχουν τελειώσει το δημοτικό στις χώρες τους. Υπάρχει μια διαδικασία που παίρνεις μια βεβαίωση, είτε από την Ύπατη Αρμοστεία είτε από το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, ότι ηλικιακά δικαιούσαι να πας σε αυτήν τη βαθμίδα της εκπαίδευσης, αλλά δεν έχουμε προλάβει να την κάνουμε διότι τα παιδιά αυτά ήρθαν πολύ πρόσφατα στην κατάληψη. Στο λύκειο τα δέχτηκε η διευθύντρια. Στα γυμνάσια της περιοχής δεν τα δέχτηκαν, αλλά θα πιέσουμε».

Επικοινωνώ με την Ντίνα Γκαρανέ, από το ΔΣ της Γ΄ ΕΛΜΕ Αθήνας, η οποία ήταν ανάμεσα στους καθηγητές που αγωνίστηκαν για να πάνε τα παιδιά των προσφύγων σχολείο. Η ίδια λέει πως «οι εκπαιδευτικοί, κομμάτι του μεγάλου κινήματος αλληλεγγύης στους πρόσφυγες που ξεδιπλώθηκε ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο, παλεύουμε για να είναι καλοδεχούμενοι οι πρόσφυγες και τα παιδιά τους, να ανοίξουν τα σύνορα και οι πόλεις και ταυτόχρονα αντιστεκόμαστε στις μνημονιακές επιταγές της κυβέρνησης και της ΕΕ, που διαλύουν τη δημόσια παιδεία. Η πρωτοβουλία Αθήνα Ανοιχτή Πόλη Αλληλεγγύης στους Πρόσφυγες έχει κινητοποιηθεί καιρό μαζί με εκπαιδευτικά σωματεία και δυνάμεις του αντιρατσιστικού κινήματος και έτσι ξεκίνησαν τον Ιούνη οι εγγραφές σε δημοτικά και γυμνάσια. Ακολούθησαν η εγκύκλιος του υπουργείου και το ΦΕΚ που δρομολογούν την ένταξη». Η κ. Γκαρανέ υποστηρίζει, όμως, ότι αυτές οι ενέργειες δεν είναι αρκετές. «Χρειάζονται μαζικοί διορισμοί εκπαιδευτικών για να ενταχθούν όλα τα προσφυγόπουλα στα δημόσια σχολεία τώρα. Δεν μπορεί να γίνει μάθημα ούτε μέσα στα camps ούτε με προσωπικό από ΜΚΟ, αλλά πρέπει να ενταχθούν και τα παιδιά του νηπιαγωγείου στην τυπική εκπαίδευση και να δημιουργηθούν τάξεις υποδοχής και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση», καταλήγει.

Ανάμεσα σε όλα τα παιδάκια που βρίσκονται στην κατάληψη, το βλέμμα μου έχει τραβήξει ένα μικρό από το Αφγανιστάν. Πρέπει να είναι το μικρότερο από όσα θα πάνε σήμερα στο νηπιαγωγείο. Μαζί είναι και η μητέρα του και οι δύο μεγαλύτερες αδελφές του. Αποφασίζω λοιπόν να ακολουθήσω το δικό του γκρουπ μέχρι το σχολείο. Είναι οκτώ παιδιά που θα πάνε στο 51ο δημοτικό και 34ο νηπιαγωγείο, που συστεγάζονται. Τους συνοδεύουν κάποιες μητέρες και τρεις αλληλέγγυες: δύο φοιτήτριες και μία Ισπανίδα που έχει έρθει στην Ελλάδα για να βοηθήσει τους πρόσφυγες. Φτάνουμε στο σχολείο με δέκα λεπτά καθυστέρηση και ο αγιασμός έχει ολοκληρωθεί. Τα παιδιά μπαίνουν μέσα στην αυλή, δείχνουν ενθουσιασμένα με το νέο περιβάλλον και, όσο παίζουν, οι αλληλέγγυες παίρνουν οδηγίες από τους εκπαιδευτικούς.

Ρωτώ τον διευθυντή του δημοτικού, Δημήτρη Κρητικό, πώς σχεδιάζει να εντάξει τα παιδιά στο σχολείο. «Είναι σημαντικό να μην είναι μεγάλος ο αριθμός των παιδιών για να μπορέσουμε να τα εντάξουμε. Προς το παρόν θα μπουν σε τμήματα, αλλά θα τα παίρνουμε και ξεχωριστά για να τους κάνουμε ενισχυτική ελληνικών. Θα δημιουργηθεί ένα τμήμα που θα είναι υποστήριξης, με το ήδη υπάρχον προσωπικό που έχουμε στο σχολείο». Τον ρωτώ αν το υπουργείο έχει μεριμνήσει για τμήμα υποδοχής για τα προσφυγόπουλα. «Για την ώρα δεν μας έχουν στείλει κάποιον εκπαιδευτικό. Εθελοντικά οι συνάδελφοι θα προσφέρουν μία-δύο διδακτικές ώρες, όσες μπορεί ο καθένας. Εμείς θα θέλαμε τουλάχιστον έναν ακόμα εκπαιδευτικό», λέει ο διευθυντής. Προτού φύγουμε από το σχολείο, τον ρωτώ αν υπάρχουν αντιδράσεις από άλλους γονείς του σχολείου για την παρουσία των προσφύγων. «Προς το παρόν δεν είχαμε κάτι αρνητικό. Ούτως ή άλλως είναι σχολείο του κέντρου. Τα παιδιά άλλωστε έχουν τα χαρτιά με τα εμβόλια που χρειάζονται και φαίνεται ότι έχουν όρεξη να μπουν στο σχολείο».

Ο Μάριος Στρόφαλης είναι πρόεδρος του συλλόγου γονέων και κηδεμόνων του 51ου δημοτικού σχολείου. Επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν αντιδράσεις για την παρουσία των παιδιών από την κατάληψη στο σχολείο, σε αντίθεση με άλλους συλλόγους. «Το συγκεκριμένο σχολείο είναι πολυπολιτισμικό. Είναι κυρίως ξένα τα παιδάκια. Η αγωνία των γονιών συνολικά, είτε Ελλήνων είτε ξένων, έχει να κάνει με θέματα υγείας. Τίποτα παραπάνω. Αν η θεσμική πολιτεία είναι συνεπής, νομίζω κανείς δεν θα έχει αντίθεση στο να ενταχτούν τα παιδιά στην κοινωνία μας. Σήμερα που πήγα στο σχολείο δέχτηκα ερωτήσεις που έδειχναν ανησυχία κυρίως σε ό,τι αφορά ζητήματα υγείας. Κατά πόσο αυτά τα παιδιά θα τα έχει κοιτάξει κάποιος γιατρός. Από την άλλη, δεν μπορούν να φωνάξουν και πολύ, διότι και οι ίδιοι έχουν περάσει από αυτήν τη θέση. Οι περισσότεροι είναι μετανάστες. Τη στιγμή που θα υπάρχει διαβεβαίωση ότι έχουν γίνει εξετάσεις, όλοι θα είναι ήσυχοι. Σε κάθε περίπτωση, καλό είναι να είμαστε ψύχραιμοι. Εντάξει, παιδιά είναι. Στα παιδιά πρέπει να συμπεριφέρεσαι με αγάπη και να έχεις μια αγκαλιά ανοιχτή».

Ο κ. Στρόφαλης εγείρει ερωτήματα γύρω από το ζήτημα της εκμάθησης των ελληνικών στα προσφυγόπουλα. «Το πρόβλημα το οποίο γενικότερα παρατηρείται σε αυτό το σχολείο και σε αντίστοιχα σχολεία είναι η διαφορά ταχυτήτων όσο αφορά την ελληνική γλώσσα. Όπως καταλαβαίνετε, όταν μπαίνει ένα παιδί στην τάξη και δεν ξέρει ούτε μία λέξη, είναι δεδομένο ότι θα περιθωριοποιηθεί και θα αρχίσουν προβλήματα. Εκεί η πολιτεία τι πρέπει να κάνει; Να έχει τάξεις ένταξης. Να έχει κάποια γκρουπ τα οποία να τρέχουν σε διαφορετική ταχύτητα από το υπόλοιπο σχολείο και να προσπαθούν οι καθηγητές να τα τρέξουν πιο γρήγορα, για να μπορούν τα παιδιά να έχουν επικοινωνία με το υπόλοιπο κοινωνικό περιβάλλον. Δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν υπάρχει. Το πρόβλημά μας δεν είναι τα παιδάκια. Το πρόβλημά μας είναι η θεσμική πολιτεία. Αν δεν στείλουν εκπαιδευτικό, το μόνο που θα έχουν καταφέρει θα είναι μια τρύπα στο νερό».

Επιστρέφοντας στην κατάληψη μετά τον αγιασμό, το κλίμα είναι εορταστικό. Μια μεγάλη μάχη έχει κερδηθεί. Η Αναστασία, τριτοετής φοιτήτρια στο Πολιτικό της Νομικής, με την οποία συνοδεύσαμε τα παιδιά στο σχολείο και βρίσκεται στην κατάληψη από την πρώτη ημέρα, λέει: «Για το City Plaza είναι ίσως το δεύτερο μεγαλύτερο στοίχημα που είχαμε. Το πρώτο ήταν να λειτουργήσει η κατάληψη και το δεύτερο να πάνε τα παιδιά σχολείο. Πόσο μάλλον να γίνει συστηματικό αυτό, να μην το παρατήσουν τα παιδιά και να αρχίσει να λειτουργεί η κατάληψη με ρυθμούς σχολείου. Εκτός του πρακτικού, ήταν ένα πολιτικό στοίχημα για εμάς. Τα παιδιά από τα camps δεν πηγαίνουν σχολείο, οπότε το γεγονός ότι καταφέραμε να γράψουμε τα παιδιά που έχουμε εδώ και αρχίζουμε να τα βάζουμε σε μια καθημερινότητα συνιστά μεγάλη πολιτική νίκη για εμάς. Το ζήτημα πλέον είναι οι γονείς να αρχίσουν να συνηθίζουν την καθημερινότητα του σχολείου και τη διαφορετική κουλτούρα τού τι σημαίνει εκπαίδευση εδώ. Τις πρώτες μέρες θα τα πηγαίνουμε εμείς, αλλά σταδιακά θα σταματήσουμε».

Πλεόν, οι άνθρωποι της κατάληψης έχουν νέες ανάγκες να διαχειριστούν. Η Ελένη λέει: «Χρειάζεται να συγκροτηθούν τα απογεύματα τμήματα που θα βοηθούν τα παιδιά να διαβάσουν για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Από υλικά αγαθά, για τα παιδιά που θα πάνε στο ολοήμερο νηπιαγωγείο, θα χρειαστούμε παγούρια για το νερό τους και πλαστικά τάπερ που μπαίνουν στον φούρνο μικροκυμάτων για το φαγητό τους».

Αν θέλετε να βοηθήσετε, επικοινωνήστε με την κατάληψη, εδώ.

Περισσότερα από το VICE

Οι Αγαπημένοι μας «Καλτ» Ποδοσφαιριστές που Πέρασαν από τα Ελληνικά Γήπεδα

Μάθε πώς να «Χακάρεις» τον Εγκέφαλό σου Ώστε να Κάνεις σεξ Χωρίς να Συνδέεσαι Συναισθηματικά

Έκανα Σεξ με την Καθηγήτριά μου και Ήταν Απαίσιο