FYI.

This story is over 5 years old.

News

Τα Social Media δεν Απειλούν την Τουρκική Κυβέρνηση

Αν οι πολίτες δεν μπορούν να εκτονώνονται μέσω των social media, υπάρχει ο κίνδυνος να βγάλουν τις απογοητεύσεις τους στο δρόμο.
BG
Κείμενο Boran Guney
26.3.14

Ο Τούρκος Πρωθυπουργός Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν στην τηλεόραση. Photo by Ekin Özbiçer

Ήταν 11μμ την περασμένη Πέμπτη το βράδυ, στο Yeniköy,  μια γειτονιά στο βόρειο τμήμα της Κωνσταντινούπολης. Η σύζυγός μου και εγώ καθίσαμε στην τραπεζαρία μας, να παρακολουθήσουμε τον Τούρκο πρωθυπουργό Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν να μιλάει στους ψηφοφόρους του σε προεκλογικό συλλαλητήριο στην πόλη της Προύσας. Το παραλήρημα αφορούσε το Twitter. «Twitter, shwitter» (σημ. λογοπαίγνιο με την αγγλική λέξη ‘shit’) φώναξε προς το εκστασιασμένο πλήθος. «Εμείς θα το ξεριζώσουμε! Δεν με νοιάζει τι λέει η διεθνής κοινότητα. Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια διεθνή συνωμοσία!».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Άλλαξα κανάλι και ήταν κι εκεί-το πρόσωπο του Ερντογάν παραμορφωμένο και θυμωμένο. Σε άλλο κανάλι, το ίδιο πρόσωπο-το όμορφα καλοκουρεμένο και εγκεκριμένο από το Ισλάμ μουστάκι ανεβοκατέβαινε καθώς συνέχισε να φωνάζει διάφορα για τα κακά των social media, απειλώντας να κλείσει το Twitter και άλλες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης.

Ούτε όμως και ο αποδιοπομπαίος τράγος ήταν κάτι ιδιαιτέρως νέο-απλώς έχει αλλάξει ο στόχος. Παλιότερα, είχε κατηγορήσει ένα δυσδιάκριτο «λόμπι επιτοκίου», τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, «τους άθεους» ακόμα και τους τόπλες άνδρες που φοράνε δερμάτινα για τη βία και τις οικονομικές απώλειες που ακολούθησαν τις μαζικές διαδηλώσεις στο πάρκο Γκεζί, το προηγούμενο καλοκαίρι. Τώρα το Twitter είναι ο ένοχος. « Το Twitter και όλα τα άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης-κανένα από αυτά δεν είναι μεγαλύτερο από το έθνος μας» διακήρυξε. Την επόμενη μέρα, οι αρχές μπλοκάρισαν την πρόσβαση στο Twitter-μια κίνηση που καταγγέλθηκε από τον πρόεδρο Αμπντουλάχ Γκιούλ.

Δεδομένου ότι καθημερινά στο Twitter, εδώ και ένα μήνα, κυκλοφορεί σε αποσπάσματα το περιεχόμενο υποκλεμμένων συνομιλιών που αποκαλύπτουν τα παράνομα πεπραγμένα της κυβέρνησης του, η διαμάχη του Ερντογάν με την ιστοσελίδα των μικρομηνυμάτων δεν αποτελεί ακριβώς έκπληξη. Η κυβέρνηση αποδίδει αυτές τις διαρροές σε ένα μυστηριώδες «παράλληλο κράτος» (ένας πρώην ύποπτος ήταν το ‘λόμπι ρομπότ’), υπονοώντας ότι υπεύθυνος είναι ο μυστικοπαθής Φετουλάχ Γκιουλέν-παλιός σύμμαχος του Ερντογάν, αλλά τώρα αντίπαλος Ισλαμιστής ηγέτης που ζει εξόριστος στην Πενσυλβάνια.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οι διαρροές άρχισαν να έρχονται στο φως μετά τη μετάθεση περίπου 1.700 αστυνομικών και σχεδόν 120 δικαστών και εισαγγελέων, που εμπλέκονται με την ‘Επιχείρηση 17 Δεκέμβρη’-μια ποινική έρευνα για τη διαφθορά στους κόλπους της κυβέρνησης. Μια σειρά από υψηλού προφίλ προσωπικότητες (συμπεριλαμβανομένων των γιων ορισμένων εκ των πιο στενών συνεργατών του Ερντογάν) έχουν ήδη συλληφθεί με κατηγορίες για υπεξαίρεση, δωροδοκία, λαθρεμπόριο και διεθνές ξέπλυμα χρήματος, ενώ οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη.

Η πηγή των διαρροών είναι δυο λογαριασμοί του Twitter με ονόματα που υποδηλώνουν κάτι- Haramzadeler, δηλαδή ‘Γιοι των αμαρτωλών’ και Baş Çalan, δηλαδή ‘Βασικός Κλέφτης’ – και μέσω των οποίων έχουν βγει στη φόρα οι ιδιωτικές συνομιλίες του Ερντογάν με τα πιο κοντινά τσιράκια του.

Οι (αναπόδεικτες) διαρροές υπονοούν ότι δεν υπάρχουν όρια στις παρεμβάσεις του πρωθυπουργού. Υποτίθεται ότι μόνος του μικροδιαχειρίστηκε τη μοίρα αμφιλεγόμενων πρότζεκτ έργων ανάπτυξης ακινήτων και διάλεξε πρυτάνεις πανεπιστημίων (ρόλο που έχει ο πρόεδρος), δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου (ρόλο που έχει η Ύπατη Αρμοστεία Δικαστών και Εισαγγελέων, υποτίθεται ένας ανεξάρτητος φορέας), ακόμα και δημοφιλείς προέδρους ποδοσφαιρικών σωματείων.

Το κοινό πίστεψε ότι επρόκειτο για περίπτωση αυτολογοκρισίας, όταν ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί αποφάσισαν να μεταδώσουν εκπομπές μαγειρικής και ντοκιμαντέρ για πιγκουΐνους κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων στο Γκετζί, αλλά σχεδόν το σύνολο των αποφάσεων φαίνεται να είχε προέλθει από τον Ερντογάν. Φέρεται να παρακολούθησε κάθε τηλεοπτική εκπομπή-ακόμα και τους τίτλους των ειδήσεων που περνάνε στο κάτω μέρος της οθόνης- και να διάβασε κάθε είδηση που μπορούσε.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Φέρεται να έδωσε εντολή στους συμμάχους του στις επιτροπές σύνταξης επιτροπές να παρέμβουν στο περιεχόμενο που δεν του άρεσε, να εξαφάνισε παρουσιαστές ειδήσεων από τον τηλεοπτικό αέρα και απέλυσε φωνές πολύ επικριτικές για το γούστο του.

Οι παράνομες- και ακόμη αναπόδεικτες- διαρροές δίνουν την εντύπωση ενός συστήματος μέσων ενημέρωσης όπου όλοι οι βασικοί παίκτες, χάρη στο ενδιαφέρον τους να διατηρήσουν τα κρατικά συμβόλαια, όχι μόνο συμμορφώνονται, αλλά συνεργάζονται ενεργά με την κυβέρνηση και τις απαιτήσεις της.

Φωτογραφία: Çağlar Kanzık

Ας πάμε πίσω σε εκείνο τη συνηθισμένο βράδυ της Πέμπτης: λίγες ώρες μετά το παραλήρημα του Ερντογάν για το Twitter, αλλάξαμε στο κανάλι CNN Türk. Στην οθόνη βρισκόταν ο δημοσιογράφος Abdulkadir Selvi, γνωστός υπέρμαχος της κυβέρνησης, ο οποίος σχολίαζε την ομιλία που μόλις είχαμε παρακολουθήσει:

«[Δυνάμεις] προσπαθούν να επανασχεδιάσουν την Τουρκία μέσω της δημοσίευσης παράνομων ηχογραφήσεων σε αυτό το διαδίκτυο[sic]. Σε αντίθεση με το τι θα γινόταν στις ΗΠΑ, τη Βρετανία ή τη Γαλλία, οι δικαστικές αποφάσεις δεν εκδίδονται με βάση το Twitter ή το Facebook. Εάν κάποιος άκουγε τις συνομιλίες του προέδρου Ομπάμα παράνομα και τις διέρρεε στο Twitter, ξέρουμε ότι θα τον έστελναν στο Γκουαντάναμο. Όταν όμως πρόκειται για την Τουρκία, κανείς δεν ενδιαφέρεται για τις δικαστικές αποφάσεις ή την προστασία της ιδιωτικής ζωής των πολιτών της. Πρέπει να έρθουν να ανοίξουν τα γραφεία τους εδώ και να σεβαστούν την τουρκική νομοθεσία-αυτό εννοούσε ο πρωθυπουργός, με άλλα λόγια δεν έχει τη θέληση ούτε και τη δύναμη να κλείσει το Twitter και θα ήμουν ο πρώτος που θα αντιδρούσε εάν το έκανε» είπε.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Φάνηκε ότι ο Selviαγνοούσε εντελώς τα γεγονότα που ακολούθησαν την άνοδο του WikiLeaks και την τεράστια εκστρατεία κατά των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων και της κυβέρνησης, και πως όλες οι κλητεύσεις, οι προειδοποιήσεις για κλείσιμο και τα αιτήματα για την ταυτότητα των διαχειριστών που εστάλησαν στο Twitter δεν πέτυχαν απολύτως τίποτα.

Στην πραγματικότητα, ο Ερντογάν και οι συν-συνωμότες του είναι πολύ πιο τυχεροί από τους δυτικούς ομολόγους τους με πολλούς τρόπους. Όπως δείχνουν οι διαρροές, έχουν κατά κύριο λόγο τοπικό ενδιαφέρον ή το πολύ περιφερειακό- ένα παράνομο φορτίο χρυσού προς το Ιράν εδώ, μια δωροδοκία από το Ντουμπάι εκεί, λίγη επίδειξη εξουσίας και διαφθορά παραπέρα. Αυτά τα πράγματα δεν είναι με τίποτα τόσο αμφιλεγόμενα όσο οι διαρροές του Έντουαρντ Σνόουντεν για  NSA/ GCHQ/ PRISM(σημ. υπηρεσίες εθνικής ασφάλειας) που αποκάλυψαν εξωφρενικά παραπτώματα σε παγκόσμια κλίμακα.

Και τι συνέβη εκεί; Λοιπόν, ο Σνόουντεν δεν επιστρέφει στη Βιρτζίνια σύντομα αλλά ούτε και είναι και έγκλειστος στο Γκουαντάναμο. Και παρά το σάλο, φαίνεται ότι οι επιχειρήσεις στις μυστικές υπηρεσίες της Βρετανίας και της Αμερικής συνεχίζονται κανονικά.

Ο Ερντογάν και οι σύμμαχοι του πρέπει να καταλάβουν αυτό που οι δυτικοί ομόλογοί τους έχουν ήδη αντιληφθεί-ότι αν οι πολίτες δεν μπορούν να εκτονώνονται μέσω των social media, υπάρχει ο κίνδυνος να βγάλουν τις απογοητεύσεις τους στο δρόμο. Και όπως είδαν οι κυβερνήσεις στις γύρω από την Τουρκία χώρες στη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης, οι μολότωφ και οι φωνές του όχλου είναι πολύ πιο αποτελεσματικά στην ανατροπή των καθεστώτων από ότι τα θυμωμένα τουιταρίσματα και οι αναρτήσεις στο Facebook.

Αντί να στρεφόμαστε στη βία, περνάμε την κάθε μέρα περιμένοντας για την επόμενη διαρροή, όπως οι γονείς περνούσαν κάθε εβδομάδα περιμένοντας ένα νέο επεισόδιο του Ντάλας. Και όπως ο Τζέι Αρ, ο Ερντογάν έχει γίνει κάτι σαν τον κακό σε ελαφρύ ψυχαγωγικό πρόγραμμα- κάποιος που αγαπάμε να μισούμε, απλώς ακόμα ένας παίκτης σε μια κοινωνία εμμονική με το θέαμα.

Για αυτό όλες οι διαρροές στον κόσμο, τελικά δεν θα κάνουν καμία διαφορά για τον Ερντογάν ή την κυβέρνηση του. Η αποδοχή της αντίδρασης των social media σε ένα κυβερνητικό σκάνδαλο έχει τη δύναμη να εμποδίσει την νόμιμη «φυσική» δράση-μετατρέπει την οργή σε ακόμα μία ιστορία ενός μεγάλου θεάματος, μεταμορφώνοντας τον Ερντογάν από τύραννο σε κακό της τηλεόρασης. Αυτός είναι κι ο λόγος που χρειάζεται να σταματήσει την επίθεση στο Twitter, μια και στο τέλος, ο λαός φυσιολογικά θα χάσει το ενδιαφέρον του για την ιστορία. Όπως και στις περιπτώσεις των Μπερλουσκόνι, Μπους και Σαρκοζί, τα ποσοστά ενδιαφέροντος θα μειωθούν και ο Ερντογάν θα ξεθωριάσει στην αφάνεια.