Το Νησί της Αφρικής που Έγινε η Πρωτεύουσα των Θεωριών Συνωμοσίας για τον Κορονοϊό

Στόουν Τάουν, Ζανζιβάρη. Στο μπαλκόνι ενός τριώροφου ξύλινου σπιτιού με θέα στον Ινδικό Ωκεανό, ο Kalojan Georgiev και ο Ivan Belomorski απαντούν σε email. Η επτάχρονη κόρη του Georgiev τρέχει πίσω από τον Abu, το μικρό της μαϊμουδάκι, που πήρε το όνομά του από τη μαϊμού του Αλαντίν, ενώ σε κοντινή απόσταση γίνονται μαθήματα γιόγκα και Σουαχίλι. Δίπλα τους εργάζονται εξ αποστάσεως μερικοί ξυπόλυτοι ταξιδιώτες χωρίς μπλούζα.

«Αυτό είναι μόνιμο, δεν είναι απλώς μια απόδραση απ’ την πανδημία Covid-19» είπε ο Belomorski, ο οποίος βρίσκεται στη Ζανζιβάρη από τον Μάρτιο του 2020. Οι δύο Βούλγαροι αποτελούν μέρος μιας μεγάλης ομάδας ξένων που είτε ξέμειναν στη Ζανζιβάρη λόγω της πανδημίας, είτε πήγαν εκεί επειδή άκουσαν τον πρώην πρόεδρο της Τανζανίας, John Magufuli, να λέει ότι η χώρα είναι Covid-free. Η συγκεκριμένη δήλωσή έκανε τους αρνητές της Covid-19 να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους και τα αυστηρά μέτρα και να μετεγκατασταθούν στο νησί που αποκαλούν πλέον «γη των ελεύθερων».

«Έχω γνωρίσει πολλούς ξένους που έχουν αυτή την άποψη», δήλωσε ο 46χρονος ταξιδιωτικός πράκτορας και οδηγός Yusef Salim Njama. «Ένας άνδρας από τη Γερμανία μού είπε ότι η Covid-19 είναι δημιούργημα κάποιου για να κερδίσει χρήματα. Έμεινα έκπληκτος».

Η Ζανζιβάρη είναι ένας παγκοσμίου φήμης τουριστικός προορισμός και το ημι-αυτόνομο αρχιπέλαγος της Τανζανίας ξεχωρίζει, τόσο για το Στόουν Τάουν, που αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, όσο και για τις εξωτικές παραλίες του με τη λευκή άμμο. Πριν από την πανδημία, περισσότεροι από 500.000 τουρίστες επισκέπτονταν το νησί κάθε χρόνο. Το 2020, ο αριθμός αυτός μειώθηκε σε 183.000.

Όσο οι χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο επέβαλλαν μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας, ο πρώην πρόεδρος της Τανζανίας, John Magufuli, υιοθέτησε μια διαφορετική προσέγγιση. Αφού δήλωσε ότι η χώρα είχε νικήσει τον ιό μέσω της προσευχής τον Ιούνιο του 2020, άνοιξε τα σύνορα σε ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο. Όταν, όμως, οι τουρίστες άρχισαν να καταφθάνουν στη Ζανζιβάρη για να επωφεληθούν από τους χαλαρούς κανονισμούς, ο έλεγχος στη χώρα χάθηκε. Ο Magufuli συνέχισε να υποβαθμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης και αρνήθηκε να καταγράφει τα κρούσματα στην περιοχή.

Τώρα, η νέα πρόεδρος της χώρας Samia Suluhu Hassan, που ανέλαβε καθήκοντα τον Μάρτιο, μετά τον θάνατο του Magufuli –εικάζεται ότι πέθανε από επιπλοκές Covid-19– διαφοροποιήθηκε από τις απόψεις του προκατόχου της για την πανδημία και δημιούργησε μια ομάδα εργασίας για τον ιό. Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας ελπίζουν ότι η χώρα θα αρχίσει να δίνει στη δημοσιότητα δεδομένα σχετικά με τα κρούσματα και ότι θα προμηθευτεί εμβόλια για τους 58 εκατ. ανθρώπους που ζουν εκεί μέσω της πρωτοβουλίας COVAX του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Στη Ζανζιβάρη όμως κάποιοι συμπεριφέρονται σαν να μην υπήρξε ποτέ η πανδημία. «Οι άνθρωποι βαριούνται να ζουν κλεισμένοι σε ένα δωμάτιο στις χώρες τους», δήλωσε ο Aakash Barmeda, ένας 24χρονος εκπαιδευτής καταδύσεων στο One Ocean Dive Club της Στόουν Τάουν. «Εδώ η άγνοια είναι ευτυχία. Έχω γνωρίσει πολλούς ξένους που δεν έπρεπε να είναι εδώ, γιατρούς για παράδειγμα».

Σε ένα ήσυχο beach bar της Στόουν Τάουν, ο 27χρονος Rok και ο 33χρονος Matteo μοιράζονται τις μπόρες και τα τσιγάρα τους και χαλαρώνουν πριν τις απογευματινές εκδρομές τους. Βρίσκονται στη Ζανζιβάρη εδώ και αρκετούς μήνες. Κατά τη διάρκεια ενός πρωτοχρονιάτικου πάρτι στη Σλοβενία, ο Rok και τέσσερις φίλοι του συζητούσαν πόσο άθλια ήταν η ζωή τους λόγω των περιορισμών και αποφάσισαν να πάνε κάπου στο εξωτερικό και να εργαστούν από απόσταση.

«Όταν ήρθα εδώ, συνειδητοποίησα πόσο χάλια ήμουν [στο σπίτι]», είπε ο Rok χαμογελώντας πίσω από τα γυαλιά ηλίου του. «Χανόμουν στις σκέψεις μου, ζούσα μια μονότονη ζωή και δεν ήμουν ο μόνος – αυτό φαίνεται και από τον αριθμό των ανθρώπων που ζουν εδώ λόγω της Covid-19».

Σύμφωνα με τον Rok, όσοι πήγαν στη Ζανζιβάρη την επέλεξαν αφού έψαξαν στο Google «σε ποια χώρα είναι ανοιχτά τα μπαρ». Μέχρι τις 4 Μαΐου, οι ταξιδιώτες μπορούσαν να πάνε στη Ζανζιβάρη χωρίς αρνητικό μοριακό τεστ ή εμβόλιο. Αυτό σήμαινε ότι το Paje, ένα χωριό στην ανατολική Ζανζιβάρη που είναι γνωστό για τα ξέφρενα πάρτι του, ήταν ένα από τα λίγα μέρη στον κόσμο όπου οι άνθρωποι κυκλοφορούσαν χωρίς μάσκα και χόρευαν ημίγυμνοι υπό τους ήχους της ηλεκτρονικής μουσικής, αψηφώντας την πανδημία.

«Τα πάρτι είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής στο Paje», τονίζει ο Rok. «Έρχονται φοβεροί DJs, όπως ο Ricardo Villalobos, του οποίου η έδρα είναι στο Βερολίνο. Επίσης, υπάρχει πολύ καλής ποιότητας κεταμίνη».

Σύμφωνα με τον Rok, στο νησί βρίσκονται αυτή την περίοδο τρεις τύποι ανθρώπων: Οι συνωμοσιολόγοι, που πιστεύουν ότι ο ιός είναι απλώς μια μέθοδος ελέγχου του πληθυσμού, οι σκεπτικιστές, που πιστεύουν ότι ο ιός υπάρχει, αλλά πίσω από αυτόν κρύβεται «κάτι μεγαλύτερο» που σχετίζεται με το πλάνο επανεκκίνησης του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (ο Rok ανήκει σε αυτήν την ομάδα ανθρώπων) και εκείνοι που πιστεύουν ότι ο ιός υπάρχει, αλλά επειδή είναι νέοι και υγιείς δεν κινδυνεύουν, και γι’ αυτό δεν θέλουν να χάσουν τον χρόνο τους στην καραντίνα. (Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας και οι ειδικοί έχουν καταρρίψει και τις τρεις αυτές θεωρίες. Μπορείτε να δείτε εδώ, εδώ και εδώ).

«Ο κόσμος έρχεται για να ξεδώσει. Εγώ έχω ζήσει εδώ τις καλύτερες στιγμές της ζωής μου», είπε ο Rok. 

Η Michelle Hodgkinson είναι αφηγήτρια πολυμέσων από τη Νότια Αφρική και μετεγκαταστάθηκε στη Ζανζιβάρη τον Απρίλιο του 2020. Πιστεύει ότι το νησί βαδίζει στα χνάρια του Μπαλί και της Τουλούμ. «Στη Νότια Αφρική υπήρχαν πολύ αυστηροί περιορισμοί. Βλέποντας την κατάσταση από εδώ, νιώθεις ότι ο υπόλοιπος κόσμος έχει μείνει πολύ πίσω. Ναι, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, αλλά όχι υπερβολικοί». Ένας μεγάλος αριθμός επισκεπτών που οι δουλειές τους έχουν να κάνουν με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις ψηφιακές δημόσιες σχέσεις, ακόμη και τα κρυπτονομίσματα, έκαναν το νησί σπίτι τους. Τις καθημερινές εργάζονται μέσω των laptops τους στις καφετέριες υπό τους ήχους του Bob Marley και τα Σαββατοκύριακα πηγαίνουν σε πάρτι στην παραλία.

Αφού έζησε έξι μήνες στο Paje, η Hodgkinson νοίκιασε δύο διαμερίσματα στον τελευταίο όροφο ενός κτίσματος στη Στόουν Τάουν. Όπως είπε, η Ζανζιβάρη έχει αρχίσει να προσφέρει πολύ καλές συνθήκες ζωής, καθώς η διαμονή στην Τανζανία προϋποθέτει την ιδιοκτησία γης ή κάποιας επιχείρησης. «Πολλοί άνθρωποι ήρθαν εδώ επειδή δεν είχαν άλλη επιλογή και τώρα είτε σκοπεύουν να επιστρέψουν είτε έχουν αποφασίσει να μείνουν», πρόσθεσε η Hodgkinson.

Έναν χρόνο μετά το ξέσπασμα της πανδημίας, ορισμένοι από τους νέους κατοίκους της Ζανζιβάρης, όπως ο Belomorski και ο Georgiev, αποφάσισαν να ιδρύσουν εκεί τις δικές τους επιχειρήσεις, όπως το παραθαλάσσιο θέρετρο «The Nest», που απευθύνεται στους ταξιδιώτες που φτάνουν στην περιοχή για να ξεφύγουν απ’ τους περιορισμούς της πανδημίας. Ο Georgiev λέει ότι όταν το «The Nest» ολοκληρωθεί, θα προσφέρει αθλητικές, καλλιτεχνικές και επιστημονικές δραστηριότητες στους «ανοιχτόμυαλους πελάτες».

«Θέλουμε να φιλοξενήσουμε ακόμα και ομιλίες TED σχετικά με τις πυρκαγιές στην παραλία», δήλωσε.

Πολλοί ταξιδιώτες επέλεξαν κάποια από τα κοντινά νησιά για να ξεφύγουν από τους περιορισμούς. Τον περασμένο χειμώνα, η υψηλή κοινωνία της Μ. Βρετανίας πήγε στο Λάμου της Κένυας για να «αποδράσει» από την πανδημία, επιλέγοντας κρουαζιέρες στο ηλιοβασίλεμα, φρέσκο ​​ψάρι και κοκτέιλ. Από τη δισεκατομμυριούχο Charlotte Tilbury, ιδιοκτήτρια της ομώνυμης εταιρείας καλλυντικών, μέχρι τη Mary Greenwell, που επιμελούνταν το μακιγιάζ της πριγκίπισσας Diana και τον ηθοποιό Dominic West, πολλοί έκαναν το Λάμου σπίτι τους τον τελευταίο χρόνο, εκμεταλλευόμενοι την έλλειψη περιορισμών στην περιοχή.

Αν και οι νέοι κάτοικοι της Ζανζιβάρης έφτασαν στην περιοχή σε μια δύσκολη περίοδο για την Τανζανία, ο Hodgkinson, όπως και πολλοί άλλοι, πιστεύει ότι η Covid-19 δεν είχε τον ίδιο αντίκτυπο στο νησί. «Υπάρχουν άνθρωποι που νοσούν, αλλά δεν νομίζω ότι η κατάσταση εδώ είναι όπως στον υπόλοιπο κόσμο, παρότι τα κρούσματα δεν καταγράφονται», είπε. «Οι άνθρωποι εδώ είναι πιο νέοι, περνούν πολύ χρόνο σε εξωτερικούς χώρους και ο καιρός είναι μόνιμα ζεστός» (Πολλοί νέοι άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν χάσει τη ζωή τους λόγω της Covid-19. Παρότι έχει αποδειχθεί ότι ο κίνδυνος μετάδοσης είναι μικρότερος στους εξωτερικούς χώρους, ο καιρός δεν σχετίζεται με την εξάπλωση του ιού).

«Μπορεί η Covid-19 να είναι εδώ, όμως το άγχος δεν είναι. Πιστέψτε με, αν κάποιος πεθάνει στο Paje λόγω του κορονοϊού, θα το μάθει όλο το χωριό», είπε ο Belomorski.

Σύμφωνα με έναν γιατρό στο νησί που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος, το πρώτο κρούσμα Covid-19 στη Ζανζιβάρη καταγράφηκε τον Απρίλιο του 2020. Μέχρι τον Ιούλιο, περίπου 200 άνθρωποι είχαν πεθάνει. Αλλά προς το παρόν, τα κρεβάτια στη ΜΕΘ του νοσοκομείου είναι άδεια και τα κρούσματα ελάχιστα. «Κατά τη γνώμη μου, η ισχύς του ιού ήταν χαμηλή στην περιοχή, ενώ βοήθησε πολύ και το γεγονός ότι οι κάτοικοι είναι διάσπαρτοι στο νησί», είπε ο γιατρός. «Τα πράγματα ήταν πολύ χαλαρά εδώ και κάποιοι δεν πίστεψαν ποτέ ότι υπήρξε ο ιός, καθώς η ζωή στη Ζανζιβάρη συνεχίστηκε σαν να μην είχε συμβεί τίποτα».

Τα εστιατόρια και οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη αρχίσει να ανοίγουν, τη στιγμή που ο εμβολιασμός του γενικού πληθυσμού προχωράει με γρήγορους ρυθμούς. Έτσι, ορισμένοι από τους προσωρινούς κατοίκους της Ζανζιβάρης έχουν πλέον φύγει από την περιοχή. Ο διευθυντής του Impact Evaluation Lab του Ιδρύματος Οικονομικής και Κοινωνικής Έρευνας της Τανζανίας, Constantine Manda, ανησυχεί για τις συγκεκριμένες εξελίξεις, καθώς πιστεύει ότι όσο οι πλούσιες χώρες εμβολιάζουν τους πολίτες τους, η Τανζανία μπορεί να υποβαθμιστεί.

«Η ανορθόδοξη προσέγγιση της Τανζανίας την έκανε σίγουρα διάσημη, ήταν μια δωρεάν διαφήμιση», είπε ο Manda. «Αν όμως δεν πραγματοποιηθούν εμβολιασμοί, πολλοί υποψήφιοι επισκέπτες μπορεί να την αποφύγουν». 

Παρότι η νέα κυβέρνηση έχει αρχίσει να λαμβάνει μέτρα ασφαλείας, ο Njama, ένας ταξιδιωτικός πράκτορας, πιστεύει ότι θα χρειαστεί χρόνος για να αλλάξει ο τρόπος που συμπεριφέρονται τόσο οι ντόπιοι όσο και οι επισκέπτες. Και εφόσον στη Ζανζιβάρη έχουν σημειωθεί πολύ λίγοι θάνατοι λόγω της Covid-19, η οικονομία της χώρας αποτελεί προτεραιότητα, τόσο για τον ίδιο, όσο και για τους συναδέλφους του.

«Αντιμετωπίζουμε πολλές άλλες προκλήσεις εδώ, επομένως δεν μπορούμε να επικεντρωθούμε στην Covid-19».

Το συγκεκριμένο άρθρο δημιουργήθηκε με την υποστήριξη του “The Pulitzer Center”.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στα αγγλικά (www.vice.com/en).

Περισσότερα από το VICE

«Δεν Θέλουμε Ένα Πανεπιστημιακό Τμήμα-Φάντασμα» - Έλληνες Κλωστοϋφαντουργοί, Ετών 23

To Ελληνικό Θέατρο στον Καιρό της Πανδημίας: Μιάμιση Χρονιά Χωρίς Διάλειμμα

Πράγματα που Μπορείς να Κάνεις αν ο/η Συνάδελφός σου Θέλει να Μιλάτε Συνέχεια στη Δουλειά

Ακολουθήστε το VICE σε Facebook, Instagram και Twitter.