Belarus

«Κανείς Δεν Γλιτώνει» - Γιατί η Λευκορωσία Ρίσκαρε τα Πάντα για να Συλλάβει τον 26χρονο Βlogger

Φίλοι και συνάδελφοι του Roman Protasevich λένε στο VICE World News ότι είναι ακόμα σοκαρισμένοι από το πώς ο αυταρχικός πρόεδρος της Λευκορωσίας τον κατέβασε απ’ τον ουρανό.
MD
Κείμενο Maria Danilova
The 20-Something Blogger Who Got Under the Skin of Belarus’ President
Ο ROMAN PROTASEVICH ΣΤΗΝ ΠΟΛΩΝΙΑ, ΟΠΟΥ ΖΟΥΣΕ ΕΞΟΡΙΣΤΟΣ, ΠΕΡΣΙ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: EKATERINA YERUSALIMSKAYA

Ο εξόριστος Λευκορώσος δημοσιογράφος Roman Protasevich πέρασε χρόνια αποφεύγοντας το μένος της κυβέρνησής της χώρας του, αλλά τελικά η μοίρα του σφραγίστηκε σε μια πτήση επιστροφής μετά τις ηλιόλουστες διακοπές του στην Ελλάδα.

Ο -εδώ και πολλά χρόνια- πρόεδρος Alexander Lukashenko σήκωσε ένα μαχητικό για να αναχαιτίσει ένα επιβατηγό αεροσκάφος όπου επέβαινε ο 26χρονος Protasevich με προορισμό το Βίλνιους, την πρωτεύουσα της Λιθουανίας, επικαλούμενος απειλή για βόμβα. Ο Protasevich και η φίλη του συνελήφθησαν στο αεροδρόμιο και οι Αρχές αργότερα δημοσιοποίησαν ένα βίντεο όπου ένας Protasevich πολύ διαφορετικός ομολογεί ότι ήταν υπεύθυνος για μαζικές ταραχές στη Λευκορωσία. Η οικογένεια του Protasevich και οι φίλοι του απέρριψαν τις ομολογίες λέγοντας ότι εξαναγκάστηκε, και ότι επίσης φαινόταν πως ήταν βαμμένος για να κρυφτούν οι μελανιές από τα χτυπήματα ενώ η μύτη του ήταν ελαφρώς στραβή.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Το βίντεο, που δημοσιεύτηκε σε ένα κυβερνητικό κανάλι του Telegram, δείχνει τον Protasevich να μιλάει ασυνήθιστα γρήγορα και να λέει ότι δεν έχει παράπονα για την αντιμετώπισή που του επιφύλαξαν ή την υγεία του. Η Ekaterina Yerusalimskaya, πρώην φίλη του και συνάδελφος στο αντιπολιτευτικό κανάλι του Telegram, το NEXTA, είπε στο VICE World News ότι δεν έχει αμφιβολίες πως ο Protasevich υπέστη ξυλοδαρμό.

«Το πρώτο που πρόσεξα ήταν η μύτη του», είπε η Yerusalimskaya από το Βίλνιους. «Την ξέρω τη μύτη του. Πάντα γελούσαμε που είχε στρογγυλή μύτη σαν κουμπί, δεν είχε εξογκώματα ενώ τώρα είχε, και ήταν και στραβή. Δεν είναι δικά του λόγια αυτά που είπε. Είναι ένα κείμενο που απομνημόνευσε - φράσεις που αναγκάστηκε να πει», είπε η Yerusalimskaya.

Το ίδιο κανάλι στο Telegram κυκλοφόρησε επίσης ένα βίντεο όπου μια νεαρή γυναίκα (Sofia Sapega) συστήνεται ως σύντροφος του Protasevich και λέει ότι είχε ένα κανάλι αντιπολίτευσης στο Telegram, το οποίο δημοσίευε πληροφορίες για κυβερνητικούς αξιωματούχους στη Λευκορωσία.

Τον περασμένο Αύγουστο, ο Protasevich βρισκόταν στο γραφείο του NEXTA στη Βαρσοβία, δημοσιεύοντας μηνύματα του Telegram καθώς οι Λευκορώσοι είχαν πλημμυρίσει τους δρόμους του Μινσκ και άλλων πόλεων.  Κοιτάζοντας το πλήθος και την αποφασιστικότητα των συμμετεχόντων, ο Protasevich πείστηκε ότι μια νίκη της αντιπολίτευσης ήταν κοντά και είπε σε έναν δημοσιογράφο ότι ονειρευόταν να γυρίσει στην πατρίδα τις επόμενες εβδομάδες σε μια καινούργια και ελεύθερη Λευκορωσία. Οκτώ μήνες αργότερα, ο Protasevich όντως επέστρεψε στη Λευκορωσία αλλά το όνειρο είχε γίνει εφιάλτης. 

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
NEXTA1.jpeg

Ο ROMAN PROTASEVICH, ΔΕΞΙΑ, ΠΟΖΑΡΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΙΔΡΥΤΗ ΤΟΥ NEXTA, STEPAN PUTILO (KENTΡO) ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ YAN RUDIK (ΑΡΙΣΤΕΡΑ). ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: NEXTA

«Σοκαριστήκαμε, δεν το περιμέναμε», είπε στο VICE World News ο ιδρυτής του NEXTA, Stepan Putilo, μέσω βιντεοκλήσης από τη Βαρσοβία, μετά τη σύλληψή. «Δεν μπορούσαμε να το πιστέψουμε».

Η παγκόσμια καταδίκη ήταν άμεση. Τα δυτικά κράτη κατηγόρησαν το Μινσκ για κρατική αεροπειρατεία, έκοψε αεροπορικούς δεσμούς με τη Λευκορωσία και επιφυλάσσονται για περαιτέρω οικονομικές κυρώσεις.

Ο Lukashenko, που είχε τη στήριξη της γειτονικής Ρωσίας, επέμεινε. Η κυβέρνησή του πρώτα κατηγόρησε τη Χαμάς για την ψευδή απειλή για βόμβα, κάτι που η Χαμάς αμέσως αρνήθηκε. Αργότερα ο Lukashenko υποστήριξε ότι η επιστολή με την απειλή ήρθε από την Ελβετία.

«Είτε ήταν η Χαμάς είτε όχι, δεν έχει σημασία σήμερα», είπε ο Lukashenko σε έναν «πύρινο» λόγο, σε νομοθέτες και άλλους ανώτερους αξιωματούχους, στο Μινσκ. «Ήταν καθήκον μου να υπερασπιστώ τον λαό, ανησυχούσα για την ασφάλεια της χώρας. Δεν μπορούσα να αφήσω το αεροπλάνο να πέσει πάνω στα κεφάλια του κόσμου», είπε.

Ο Artyom Shraibman, ερευνητής στο think tank “Moscow Carnegie Center” στο Μινσκ, είπε ότι ο Lukashenko οδηγήθηκε από την επιθυμία του να τιμωρήσει τους εχθρούς του, παρά το κόστος της διεθνούς απομόνωσης και τον οικονομικών κυρώσεων στο καθεστώς του.

«Είναι μια πράξη εκδίκησης για τις αμαρτίες του Protasevich απέναντι στις Αρχές της Λευκορωσίας, όπως το βλέπουν», είπε ο Schreibman. «Θέλουν να δείξουν ότι κανείς δεν γλιτώνει την τιμωρία».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

O Protasevich σπούδασε δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο του Μινσκ, αλλά αποβλήθηκε επειδή αρνήθηκε να ακολουθήσει την κυβερνητική γραμμή. «Ήμουν ειλικρινής ως προς τις απόψεις μου, μιλούσα ανοιχτά εναντίον της προπαγάνδας, συχνά τσακωνόμουν με τους καθηγητές, υπήρχαν πολλές συγκρούσεις», είπε ο Protasevich σε μια συνέντευξη στον Ουκρανό δημοσιογράφο Dmitry Gordon πέρσι το καλοκαίρι, καθώς οι διαδηλώσεις ενάντια στον Lukashenko μαίνονταν στη Λευκορωσία.

Τα επόμενα χρόνια, ο Protasevich δούλευε ως freelance δημοσιογράφος και φωτογράφος για διάφορα ανεξάρτητα media της Λευκορωσίας, κάποιες φορές τον έθεταν υπό κράτηση και αντιμετώπιζε διαρκή πίεση από τις υπηρεσίες ασφαλείας ,ώσπου φοβούμενος μια πιθανή σύλληψη δραπέτευσε στην Πολωνία τον Νοέμβριο του 2019. Εκεί έγινε αρχισυντάκτης του NEXTA. Το όνομα του καναλιού που προφέρεται Νεχ-κτα και σημαίνει «κάποιος» στα Λευκορωσικά, συμβολίζει την ανωνυμία των πηγούν που συνδράμουν στις πληροφορίες.

«Πιστεύω ότι η δημοσιογραφία μπορεί να υπηρετήσει την κοινωνία και να βοηθήσει τον κόσμο», είπε ο Protasevich στον Ρώσο δημοσιογράφο του YouTube, Yuri Dud, πέρσι. «Η δημοσιογραφία είναι ο σκοπός της ζωής μου».

Ο Putilo περιέγραψε τον Protasevich ως καλοσυνάτο και συμπονετικό, αλλά και αποφασιστικό στα θέματα στο ΝΕΧΤΑ. «Στηρίζει τη θέση του. Αν ήταν σίγουρος για κάτι επέμενε», είπε ο Putilo.

Η ομάδα δούλευε από ένα μικρό γραφείο στο κέντρο μιας κοινότητας Λευκορώσων στην κεντρική Βαρσοβία, διαβάζοντας δεκάδες χιλιάδες μηνύματα που λαμβάνουν από πηγές, ακτιβιστές και απλούς Λευκορώσους και δημοσιεύουν όσα θεωρούν σημαντικά και ακριβή. Τo NEXTA δεν μασάει τα λόγια του, συνέκρινε τον Lukashenko με αρουραίο και αποκάλεσε την αστυνομία της Λευκορωσίας συμμορία.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Έτσι οι υπάλληλοι δέχονταν διαρκώς απειλές. Μια τέτοια απειλή, θυμάται ο Putilo, ήταν ότι πρόσφεραν 300.000 δολάρια σε όποιον πάει τον Putilo στα σύνορα με Λευκορωσία και τον παραδώσει στις Αρχές της Λευκορωσίας. Μια άλλη ήταν ότι θα ανατινάξουν τα γραφεία τους και μια άλλη έλεγε, σύμφωνα με τον Putilo, ότι θα έδιναν δέκα Bitcoins σε όποιον του ξερίζωνε τα αρχίδια.

Μεγάλες διαδηλώσεις έγιναν τον περασμένο Αύγουστο όταν ανακοινώθηκε ότι ο 66χρονος Lukashenko, ο οποίος συχνά αποκαλείται ο τελευταίος δικτάτορας της Ευρώπης, κέρδισε την έκτη προεδρική του θητεία από το 1994, σε μια ψηφοφορία που θεωρήθηκε σε μεγάλο βαθμό νοθευμένη. Η υποψήφια της αντιπολίτευσης Svetlana Tikhanovskaya προσπάθησε να αμφισβητήσει τα αποτελέσματα αλλά αναγκάστηκε να διαφύγει από τη χώρα μαζί με άλλους ακτιβιστές. Οι ειρηνικές διαμαρτυρίες συνέχισαν για μήνες παρά τη βίαιη καταστολή. Πάνω από 32.000 διαδηλωτές κρατήθηκαν, έπειτα τους επιβλήθηκαν πρόστιμα και φυλακίστηκαν και εκατοντάδες χτυπήθηκαν αγρίως.

«Είναι ένας δικτάτορας που πρέπει να αφήσει τον θρόνο του μετά από 26 χρόνια», είπε πέρσι ο Protasevich.

Τον Σεπτέμβριο, ο Protasevich έφυγε από το NEXTA για να μετακομίσει στο Βίλνιους και να εργαστεί σε ένα άλλο κανάλι της αντιπολίτευσης στο Telegram, το Belarus for the Brain. Ο ιδρυτής του είναι αυτή τη στιγμή στη φυλακή και φέρεται να έκανε πρόσφατα απόπειρα αυτοκτονίας για να διαμαρτυρηθεί για τη σύλληψη και τον τρόπο που του φέρονται.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ο Lukashenko σόκαρε τη διεθνή κοινότητα όταν ανάγκασε ένα επιβατηγό αεροπλάνο να προσγειωθεί με τη χρήση του μαχητικού. Αλλά ο Putilo είπε στο VICE World News ότι εκείνος και άλλοι εξόριστοι δημοισογράφοι είχαν συζητήσει για τον κίνδυνο του να πετάς πάνω από τη Λευκορωσία. Δεν είναι σαφές γιατί ο Protasevich έκλεισε την πτήση για Βίλνιους.

«Η τραγική ειρωνεία είναι ότι τον ενδιέφεραν πάρα πολύ τα αεροπλάνα. Τα φωτογράφιζε», είπε ο Putilo, «και δείτε τι έγινε».

Για τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μας.

Περισσότερα από το VICE

Ο Φάκελος της Greek Mafia: Πέντε Εκτελέσεις σε 50 Μέρες

Η Marseaux θα Ήθελε να Δει Περισσότερους Συνομήλικούς της να Ψηφίζουν

Το «Τρίτο Μάτι» σε Βοηθάει να Γράφεις Μηνύματα Χωρίς να Σκοντάφτεις

Ακολουθήστε το VICE σε FacebookInstagram και Twitter.