FYI.

This story is over 5 years old.

Γιατί Φυλακίζονται Δημοσιογράφοι στην Αίγυπτο;

Η μεταβατική κυβέρνηση κάνει ό, τι μπορεί για να σιγήσουν οι αρνητικές κριτικές.
TD
Κείμενο Tom Dale
10.2.14

Δημοσιογράφοι συγκεντρωμένοι στο Ναϊρόμπι για να στηρίξουν τον φυλακισμένο δημοσιογράφο του Al Jazeera, Peter Greste

Ο Abdullah Elshamy, ένας ανταποκριτής του Al Jazeera, μετράει πλέον 175 ημέρες στη φυλακή, ενώ βρίσκεται σε απεργία πείνας για λίγο περισσότερο από δύο εβδομάδες.

«Έχω χάσει αρκετά κιλά. Επιβιώνω μόνο με υγρά. Η παραμικρή προσπάθεια με κάνει να αισθάνομαι ζάλη», έγραψε σε επιστολή που ταχυδρομήθηκε λαθραία από το κελί του, όπου απαγορεύονται τα στυλό και το χαρτί. «Παρ’ όλα αυτά αισθάνομαι υποχρεωμένος να το κάνω, προκειμένου να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία της ελευθερίας του λόγου».

Ο Abdullah - ο οποίος συνελήφθη τον περασμένο Αύγουστο, όταν ένοπλοι αστυνομικοί εκκένωσαν με βίαιο τρόπο μια καθιστική διαδήλωση υποστηρικτών του πρώην προέδρου Mohamed Morsi - είναι ένας από τους τέσσερις δημοσιογράφους του Al Jazeera που βρίσκονται στη φυλακή, κρατούμενοι υπό ασαφείς κατηγορίες, ενώ οι εισαγγελείς προετοιμάζουν την επίσημη διαδικασία. Πρόκειται για έναν από τις δεκάδες δημοσιογράφους στην Αίγυπτο που έχουν ξυλοκοπηθεί ή κρατούνται κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι μηνών. Άλλοι εννέα έχουν σκοτωθεί από την έναρξη της εξέγερσης το 2011.

Οι συλλήψεις και ο αριθμός των θανάτων είναι αντιπροσωπευτικά της εικόνας την οποία παρουσιάζει αυτή τη στιγμή η χώρα, από τότε που ο στρατός εκτόπισε τη Μουσουλμανική Αδελφότητα - που είχε δεσμούς με τον Morsi, το περασμένο καλοκαίρι. Η προσωρινή κυβέρνηση της Αιγύπτου κάνει ό, τι μπορεί για να φιμώσει τους υποστηρικτές της Αδελφότητας και να συνθλίψει τα επαναστατικά κινήματα στους δρόμους της χώρας με την έκδοση ενός νόμου που απαγορεύει αποτελεσματικά κάθε μορφή δημόσιας διαμαρτυρίας.

Σε μια χώρα τόσο ασταθή όσο η Αίγυπτος, ο έλεγχος της ελευθερίας του λόγου μπορεί εύκολα να μεταφραστεί σε έλεγχο των δρόμων, το οποίο με τη σειρά του μεταφράζεται σε πολιτική εξουσία. Για ένα μεγάλο μέρος των τελευταίων τριών ετών - αν και τώρα έχει σταματήσει- ένα βαρύ πολυβόλο προκαλούσε αμηχανία στο διεθνές κέντρο Τύπου του κτιρίου της κρατικής τηλεόρασης. Ήταν μια υπενθύμιση ότι η δυνατότητα μετάδοσης είναι ένα πλεονέκτημα που πρέπει να ελέγχεται. Έτσι οι δημοσιογράφοι που έδιναν στους υποστηρικτές της Αδελφότητας τη δυνατότητα να πουν τη δική τους πλευρά της ιστορίας, δεν θα ήταν ευπρόσδεκτοι από τις αρχές.

Οι υπηρεσίες του Al Jazeera στην Αραβική γλώσσα θεωρούνται κομματικοί υποστηρικτές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, συμβαδίζοντας με την εξωτερική πολιτική των ιδιοκτητών τους στο Κατάρ. Και η άποψη αυτή στηρίζεται σε κάποια αιτιολόγηση. Η κυβέρνηση του Κατάρ σε μεγάλο βαθμό έστησε τα οικονομικά της Αιγύπτου κατά τη διάρκεια του ενός χρόνου κατά τον οποίο βρίσκονταν στην εξουσία ο Morsi και η Μουσουλμανική Αδελφότητα. Ωστόσο, το Al Jazeera Αrabic δεν είναι πιο φανατικό από τα υπόλοιπα μέσα μαζικής ενημέρωσης της Αιγύπτου - απλώς αντιμετωπίζεται με μια ελαφρώς διαφορετική προκατάληψη.

Κατά τη διάρκεια του πρόσφατου δημοψηφίσματος, για παράδειγμα, «τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μετατράπηκαν σε μια σύσσωμη εκστρατεία κινητοποίησης [υπέρ των συνταγματικών τροποποιήσεων που έγιναν από τη στρατιωτική ηγεσία της κυβέρνησης], με μόνο το Al-Jazeera [Live] Egypt να αποτελέι παραφωνία».

Ένα βίντεο από την επιδρομή στο ξενοδοχείο Marriott, με μουσική υπόκρουση υπερβολικά δραματική για να ντύνει πλάνα φορητών υπολογιστών και σκληρών δίσκων

Οι τρεις συνάδελφοι του Elshamy, οι οποίοι εργάζονται για την αγγλική υπηρεσία του Al Jazeera, συνελήφθησαν μετά από μια επιδρομή στο αυτοσχέδιο studio τους στο ξενοδοχείο Marriott στο κέντρο του Καΐρου στις 29 Δεκεμβρίου. Σε δήλωσή του, το γραφείο του εισαγγελέα ανέφερε ότι η ομάδα παρήγαγε «επεξεργασμένο υλικό» για να βοηθήσει «την τρομοκρατική ομάδα [την Μουσουλμανική Αδελφότητα] στην επίτευξη των στόχων της και να επηρεάσει την κοινή γνώμη». (Αφότου ανέβηκε στην εξουσία η προσωρινή κυβέρνηση, η Αδελφότητα έχει οριστεί επισήμως ως τρομοκρατική οργάνωση, παρά την έλλειψη στοιχείων που να το αποδεικνύουν).

Η Κρατική Υπηρεσίας Πληροφοριών της Αιγύπτου ισχυρίζεται ότι η ομάδα λειτουργούσε χωρίς άδεια εκπομπής, προσκομίζοντας ένα αντίγραφο της αίτησης για πιστοποίηση από το Al Jazeera, που απαριθμεί τρία μέλη του προσωπικού, αλλά κανέναν από αυτούς που έχουν συλληφθεί. Μια πηγή με στενούς δεσμούς με το Αιγυπτιακό Al Jazeera ανέφερε ότι μετά από μια επιδρομή των γραφείων τους, τον Αύγουστο του περασμένου έτους, ήταν πλέον σαφές ότι δεν θα χορηγούνταν στο δίκτυο επίσημη άδεια λειτουργίας και ελήφθη η απόφαση να εργαστούν ανεπίσημα. Στο βίντεο της επιδρομής ωστόσο, φαίνεται ένας από τους δημοσιογράφους να υποστηρίζει στα αραβικά ότι η αίτηση είχε γίνει.

Ο βραβευμένος πρώην ανταποκριτής του BBC, Peter Greste, άλλος ένας δημοσιογράφος του Al Jazeera ο οποίος βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό κράτηση, έχει καταφέρει να περάσει λαθραία δύο γράμματα από την ασφάλεια της φυλακής. «Η σύλληψη μας δεν φαίνεται να αφορά καθόλου τη δουλειά μας», έγραψε. «Φαίνεται ότι έγινε για να δείξει τι θεωρεί η εδώ κυβέρνηση ως φυσιολογικό και αποδεκτό. Όποιος επικροτεί το κράτος, θεωρείται ασφαλής και άξιος να έχει την ελευθερία του. Οτιδήποτε άλλο αποτελεί απειλή, που πρέπει να συνθλίβεται.

Ο Greste κρατείται σε ένα κελί δίπλα σε πολλούς νεαρούς κοσμικούς ακτιβιστές - περισσότερες παράπλευρες απώλειες στην προσπάθεια καταστολής της δημόσιας διαφωνίας. Ήταν σε θέση να του περάσουν βιβλία και περιοδικά που αποστέλλονται από το εξωτερικό, αλλά τη Δευτέρα - σύμφωνα με ένα μέλος της οικογένειας ενός από τους φυλακισμένους ακτιβιστές - μετακινήθηκε από το κελί του. Τα ίχνη του είναι προς το παρόν άγνωστα, και σύμφωνα με το βασανιστικά αργό δικαστικό σύστημα της Αιγύπτου, ο κατηγορούμενος μπορεί να κρατείται υπό άθλιες συνθήκες για μήνες, ενώ οι εισαγγελείς προετοιμάζουν τις υποθέσεις τους.

Η σταδιακή συρρίκνωση του χώρου για τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης δεν αφορά μόνο το Al Jazeera. Ένας από τους λίγους επικριτικούς δημοσιογράφους, με τακτική στήλη σε μια μεγάλη εφημερίδα, παραιτήθηκε αυτή την εβδομάδα αφότου ένα από τα άρθρα του λογοκρίθηκε από τον αρχισυντάκτη. Ο σκηνοθέτης Hossam Meneai συνελήφθη στο διαμέρισμά του με προκαταρκτικές κατηγορίες για «διασπορά ψευδών ειδήσεων», ενώ μια Ολλανδέζα δημοσιογράφος εγκατέλειψε την Αίγυπτο αφότου κατηγορήθηκε ότι ήταν μέρος της επιχείρησης του Al Jazeera, αν και η μόνη σύνδεσή της ήταν ότι είχε συναντήσει μια φορά έναν από τους δημοσιογράφους που κρατούνται.

Στην πρώτη από τις επιστολές του από τη φυλακή, ο Elshamy περιέγραψε την σκηνή στο κελί του: «Είναι τρεις το πρωί. Ενώ όλοι στο κελί κοιμούνται βαθιά, ένα αεράκι διαπερνά την γεμάτη ράβδους σιδήρου οροφή… Και οι 16 βρισκόμαστε σε έναν χώρο 12 μέτρων… δεν υπάρχει ζωή εδώ».

Ωστόσο, παρά την εξαιρετικά ζοφερή κατάσταση στην οποία έχει βρεθεί, ο δημοσιογράφος του Al Jazeera φαίνεται να γνωρίζει καλά ότι η φυλάκισή του δεν περνά απαρατήρητη - ότι στη διεθνή κοινότητα είναι η τέλεια αναπαράσταση της προσπάθειας για καταστολή της διαφωνίας και της κατάπνιξης της ελευθερίας του λόγου, που παρακινείται από την προσωρινή κυβέρνηση της Αιγύπτου.

«Δεν μετανιώνω ούτε για μια μέρα που έχω περάσει σε αυτό το μέρος», έγραψε. «Είμαστε μάρτυρες της ελευθερίας και ως τέτοιους θα μας θυμούνται πάντα».