Το Κολαστήριο των Οροθετικών Κρατουμένων δεν Γιορτάζει την Παγκόσμια Hμέρα Kατά του AIDS

Ένα χρόνο μετά τη δικαίωση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου, οι συνθήκες δεν έχουν αλλάξει.
Άννα Νίνη
Κείμενο Άννα Νίνη
1.12.16
Όλες οι φωτογραφίες είναι από το λογαριασμό των ασθενών του Αγίου Παύλου στο Twitter.

Πριν από ένα περίπου χρόνο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου έκανε δεκτή την προσφυγή 13 οροθετικών κρατουμένων της Ελλάδας καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι «υπέστησαν απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση» λόγω των κακών υγειονομικών συνθηκών κράτησης στο νοσοκομείο Αγ. Παύλος και επειδή υπήρξε ασυνεπής χορήγηση της θεραπείας τους. Αν και οι συνθήκες διαβίωσης μετά την καταδίκη βελτιώθηκαν ελάχιστα οι κρατούμενοι σήμερα αναφέρουν πως δεν έχουν αλλάξει πολλά, κάτι που επιβεβαιώνει και η Θετική Φωνή, ο σύλλογος Οροθετικών Ελλάδας που επισκέπτεται τον οροθετικό πληθυσμό των φυλακών κάθε εβδομάδα.

Το Ευρωδικαστήριο έκρινε τότε πως το ελληνικό κράτος πρέπει να καταβάλει αποζημίωση που έφτανε τα 150.000 ευρώ, επιδικάζοντας ποσό 10.000 ευρώ στον καθένα λόγω ηθικής βλάβης καθώς και 2.500 ευρώ για τις δαπάνες της προσφυγής τους. Η ποινή αυτή άνοιξε το δρόμο και για άλλες αντίστοιχες ενστάσεις.

Ήταν Φεβρουάριος του 2014 όταν οι κρατούμενοι στο Νοσοκομείο των φυλακών Κορυδαλλού αποφάσισαν να δημοσιοποιήσουν το πρόβλημα μέσω του λογαριασμού στο Twitter. Το @kolastirio έγινε αμέσως γνωστό όταν οι κρατούμενοι άρχισαν να ανεβάζουν τις απάνθρωπες εικόνες που επικρατούσαν, ενώ οι ασθενείς άρχισαν απεργία πείνας και σταμάτησαν τη λήψη φαρμάκων. Ο σάλος και η παγκόσμια κατακραυγή τράβηξαν τότε τα διεθνή φώτα της δημοσιότητας στο ετοιμόρροπο κτήριο του νοσοκομείου των φυλακών.

Αργότερα, σε μια προσπάθεια βελτίωσης των συνθηκών ψηφίστηκε το νομοσχέδιο που προβλέπει την αποφυλάκιση υπό προϋποθέσεις όσων έχουν αναπηρία πάνω από 67%, όσων πάσχουν από σοβαρές νόσους ή όσων αντιμετωπίζουν σοβαρότατα προβλήματα υγείας. Αυτός ο νόμος αν και λειτούργησε θετικά αρχικά, σταμάτησε να εφαρμόζεται ή δεν εφαρμόστηκε σε όλες τις περιπτώσεις. Συνομιλώντας και πάλι με τους ασθενείς του Αγίου Παύλου, όπως οι ίδιοι τονίζουν η κατάσταση ναι μεν βελτιώθηκε, ωστόσο «Το νοσοκομείο παραμένει Κολαστήριο», κάτι που επιβεβαιώνεται και από την επιτροπή που εκδίδει την έκθεση για την πρόληψη των βασανιστηρίων ( CPT) που επισκεύτηκε τον Άγιο Παύλο πέρυσι.

«Εμμέσως πλην σαφώς υπάρχει στην Ελλάδα του 2016 μια άτυπη θανατική καταδίκη και επί Αριστερής Κυβέρνησης που υποτίθεται πως είναι πιο προοδευτική από μια Δεξιά κυβέρνηση», αναφέρει ένας από τους οροθετικούς ασθενείς που κρατούνται σήμερα στο Νοσοκομείο των φυλακών Κορυδαλλού όταν μου τηλεφωνεί. Όπως λέει «Υπάρχουν εδώ μέσα άνθρωποι με πάνω από 67% αναπηρία που ενώ ο νόμος ο οποίος ορίζει να αποφυλακιστούν, οι δικαστές αναιρούν τις ιατρικές αποφάσεις και δεν επιτρέπουν την αποφυλάκιση».

Όπως μου εξήγησε αλλος 45χρονος κρατούμενος, ο ίδιος έχει διαγνωστεί με ποσοστό αναπηρίας 80%, και έχει πάθει πολλαπλές φυματιώσεις. Έχει περάσει συνολικά 8 χρόνια στον Άγιο Παύλο. Αποφυλακίστηκε με τον νόμο 110Α του επιβλήθηκαν περιοριστικοί όροι που όριζαν να δίνει το παρόν στο Αστυνομικό Τμήμα και τους οποίους αναγκάστηκε να παραβιάσει όταν και πάλι λόγω της φυματίωσης δεν κατάφερε να δώσει το παρόν στο Α.Τ που είχε οριστεί. Αν και προσκόμισε ιατρικά έγγραφα, οι εισαγγελικές αρχές αποφάσισαν πως η αποφυλάκιση του έπρεπε να ανακληθεί χωρίς να έχει υποπέσει σε νέο αδίκημα. Όπως καταγγέλλει «Ο σημερινός νόμος αφαιρεί αυτό το δικαίωμα από τον δικαστή και λέει ότι ο μοναδικός όρος που μπορείς να βάλεις σε κάποιον που αποφυλακίζεται με τον 110Α είναι η απαγόρευση εξόδου από τη χώρα. Άρα κρατούμαι για παραβίαση όρου που δεν υφίσταται αυτή τη στιγμή».

«Αυτή τη στιγμή βρίσκονται στο Κολαστήριο 35 άτομα με 67% αναπηρία. Οι 15 απ' αυτούς είναι οροθετικοί, οι οποίοι ενώ δεν λαμβάνουν την περίθαλψη που τους χρειάζεται, γιατί δια στόματος Υπουργού και διευθυντών έχει ειπωθεί πως αυτοί δεν είναι νοσοκομείο αλλά ένα αναρρωτήριο υψηλής φροντίδας. Και στην πραγματικότητα δεν είναι ούτε αυτό. Αυτοί οι άνθρωποι με αυτό το ποσοστό αναπηρίας χρειάζονται αν όχι τριτοβάθμια, δευτεροβάθμια περίθαλψη σίγουρα. Όταν λοιπόν δεν μπορούν να μου παρέχουν την υγεία μου, ας κάνουν κάτι να βγω πιο νωρίς. Όχι να με κρατάς ετοιμοθάνατο εδώ μέσα και να αμφισβητείς τα αποτελέσματα μιας ομάδας γιατρών. Αν θέλεις να την αμφισβητήσεις βάλε έναν ιατροδικαστή να κρίνει. Όμως αυτός ο νόμος φάνηκε από την αρχή πως δεν θα λειτουργήσει. Χαρακτηρίστηκε από τους εισαγγελείς σαν κερκόπορτα για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια και ήταν εμφανές ότι δεν θα τον εφαρμόσουν. Τα δικαστήρια αμφισβητούν το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας και δεν λαμβάνουν υπόψιν την κατάσταση της υγείας του κρατούμενου. Όλη την ταλαιπωρία τη βιώνουν οι ασθενείς κρατούμενοι με αποτέλεσμα να έχουμε πολλούς νεκρούς και θα συνεχίσουμε να έχουμε. Η τωρινή κυβέρνηση προεκλογικά μας είχε κάνει ανθρωπιστική σημαία. Το θέμα είναι ότι αυτό το πράγμα δεν είναι ούτε αριστερό, ούτε δεξιό, είναι απλά απάνθρωπο. Δεν είναι θέμα Μνημονίων, ούτε καν προϋπολογισμού, ούτε οικονομικού μοντέλου. Είμαστε 30-35 βαριά ασθενείς, με ποσοστό αναπηρίας πάνω από 67%. Ας πούμε ότι οι 2 είναι ψεύτες. Ας σωθούν οι άλλοι 30», τονίζει ο ασθενής του νοσοκομείου του Κορυδαλλού.

Πλέον δεν υπάρχει έλλειψη φαρμάκων για το HIV, γιατί όπως μου εξηγούν οι κρατούμενοι «Ο κάθε ασθενής ανήκει στο πρόγραμμα ενός Δημόσιου Νοσοκομείου και τα φάρμακα έρχονται από εκεί». Ο «Άγιος Παύλος» ωστόσο είναι ένα μέρος που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν σοβαρά περιστατικά, δεν γίνονται επεμβάσεις, ούτε έχουν τα μέσα για να χειριστούν τα «Επείγοντα». Το πολυπόθητο ασθενοφόρο που υποχρεούται να έχει κάθε Νοσοκομείο δεν αγοράστηκε ποτέ, με αποτέλεσμα οι μεταγωγές των ασθενών που πρέπει να πάνε σε Δημόσια Νοσοκομεία να καθυστερούν τραγικά πολύ και να έχουν σαν συνέπεια μέχρι και θανάτους κρατουμένων. Όσο για το προσωπικό, οι ασθενείς καταγγέλουν πως «Αρχικά έφεραν 6 γιατρούς και 5 νοσοκόμους. Οι νοσοκόμοι έφυγαν γιατί οι συμβάσεις τους τελείωσαν και τώρα υπάρχει και πάλι έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού. Μερικοί παραιτήθηκαν γιατί οι συνθήκες είναι δύσκολες. Απ' τους γιατρούς έχουν μείνει 3 και το ωράριο τους είναι 8 το πρωί με 2 το μεσημέρι. Μετά τις 2 έχει ένα γιατρό και ένα νοσοκόμο ο οποίος καλύπτει εμάς, αλλά αν υπάρξει κάποιο δύσκολο περιστατικό και μέσα στον Κορυδαλλό θα καλύψει κι αυτούς. Πέρα απ' αυτό έβαψαν και τον χώρο για την εκπομπή του Χαρίτου για να αποδομήσουν την απήχηση που έχει το @Kolastirio στον κόσμο. Πριν από δυο χρόνια τον είχαμε βάψει μόνοι μας».

Για να επιτύχουν την αποσυμφόρηση των φυλακών μετέφεραν ορισμένους οροθετικούς ασθενείς σε μια από τις πτέρυγες των γυναικείων φυλακών Κορυδαλλού και δημιουργήθηκε εκεί ένα υποτιθέμενο παράρτημα του Αγίου Παύλου: «Τώρα είμαστε 50 οροθετικοί εδώ και 50 εκεί, αλλά εκεί δεν παρέχεται καμιά νοσηλεία γιατί δεν είναι νοσοκομείο. Ο νόμος προβλέπει 24ωρη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Το παράρτημα είναι λίγο πιο καινούριο σαν κτήριο, αλλά δεν έχει γιατρό και νοσοκόμο. Δεν είναι νοσοκομείο. Φαντάσου μέσα στο μπάνιο σου δυο κρεβάτια. Έτσι είναι το κελί. Χωρίς κανένα διαχωριστικό και χωρίς εξαερισμό. Σήμερα και στους θαλάμους εδώ πάλι είμαστε από 7 μέχρι 10 άτομα», υπογραμμίζουν οι κρατούμενοι.

«Η αποσυμφόρηση συνεχίζεται;» τους ρωτώ: «Αυτό λειτούργησε για λίγο καιρό, μετά όλα μπλοκαρίστηκαν και συνεχίζουν να είναι μπλοκαρισμένα. Είχαμε και μια μερική αποσυμφόρηση με τους θανάτους. Το νοσοκομείο είναι φτιαγμένο για 80 άτομα και παραμένουμε εδώ 135 ασθενείς», αναφέρουν. Σήμερα 22 από τους οροθετικούς που κρατούνται στον Άγιο Παύλο έχουν προσφύγει και πάλι στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όπως λέει ένας απ' αυτούς «Είμασταν 25 αυτοί που είχαμε προσφύγει, αλλά οι 3 απεβίωσαν. Η έκθεση της επιτροπής κατά των βασανιστηρίων, η οποία ήρθε εδώ τον Μάιο-Ιούνιο του 2015 έβγαλε ένα πόρισμα που δημοσιοποιήθηκε και χαρακτηρίζει το νοσοκομείο των φυλακών του Κορυδαλλού σαν χωματερή ανθρώπινων ψυχών. Εκτός από το άρθρο που πρόκειται για το διαχωρισμό και τις διακρίσεις των οροθετικών που τους έχουν απομονωμένους σε ένα μέρος, το άρθρο 3 είναι για τις συνθήκες διαβίωσης. Αναφέρει μέσα πως υπάρχουν βάσιμες αποδείξεις παραβίασης του άρθρου 2 που είναι το δικαίωμα στη ζωή. Αν η Ελλάδα καταδικαστεί γι' αυτή την παραβίαση θα είναι ίσως η πρώτη χώρα που καταδικάζεται για τέτοιου είδους παραβίαση. Αναμένουμε την απόφαση», συμπληρώνουν.

Συναντήσαμε Έναν Πρόσφυγα που Αποφάσισε να Επιστρέψει στη Συρία για να Πολεμήσει Kατά του ISIS. Δες το βίντεο:

Σου άρεσε; Δες και το βίντεο για τον «πατέρα» της Λίστας Λανγκάρντ και τις νέες πληροφορίες για την Ελλάδα.


Υπάρχει ακόμη μια ομάδα οροθετικών κρατουμένων που βρίσκονται σε σωφρονιστικά καταστήματα χωρίς καμιά ιατρική φροντίδα. Εκεί δεν υπάρχει ιατρικό προσωπικό, παρά μόνο φάρμακα. Είναι η ομάδα των οροθετικών κρατουμένων που μεταφέρονται για πειθαρχικές κυρώσεις σε φυλακές που φημίζονται για τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης. Οι κρατούμενοι στον Άγιο Παύλο υπογραμμίζουν πως «Αυτή τη στιγμή στην Κέρκυρα υπάρχουν δυο και στην Αλικαρνασσό 4, άλλοι στα Διαβατά και σε άλλες φυλακές. Πήγαν εκεί με πειθαρχικές μεταγωγές για λόγους τάξης και ασφάλειας. Εκεί βρίσκονται απομονωμένοι».

Ο αριθμός των ατόμων με HIV στις φυλακές παραμένει ωστόσο άγνωστος διότι όταν κάποιος περνάει την πόρτα της φυλακής δεν γίνεται καμιά εξέταση, ούτε υπάρχει τέτοια πρόταση από την πλευρά του σωφρονιστικού συστήματος με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ιατρικός φάκελος για κανένα κρατούμενο. Επίσης όπως καταγγέλλουν οι κρατούμενοι πολλοί είναι εκείνοι που κολλάνε τον HIV στη φυλακή από τη χρήση αυτοσχέδιων εργαλείων που χρησιμοποιούνται για τατουάζ ή από βελόνες που χρησιμοποιούνται στη φυλακή για ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών που συνεχίζουν να διακινούνται. Αυτές όμως είναι ανέγγιχτες καταστάσεις, αφού κανένας τους δεν θα ομολογήσει ότι κόλλησε HIV στις φυλακές με αυτό τον τρόπο. Οι κρατούμενοι τονίζουν πως αν όλοι έκαναν εξετάσεις στη φυλακή, ο αριθμός των οροθετικών σήμερα θα ήταν μη διαχειρίσιμος. Ο Γιώργος Παπαδοπετράκης, αντιπρόεδρος της Θετικής Φωνής και υπεύθυνος για τις επισκέψεις της οργάνωσης στον οροθετικό πληθυσμό της φυλακής τονίζει πως «Αυτό θέλει μια άλλη οργάνωση και θα πρέπει να γίνεται με τη συγκατάθεση του κρατούμενου. Να υπάρχει πρόταση στον κρατούμενο και να του εξηγήσει γιατί είναι χρήσιμο για την υγεία του. Σαφώς θα έχει ένα άγχος γιατί πολλοί άνθρωποι δεν έχουν την ενημέρωση για το τι είναι ο HIV σήμερα, ότι όντως δεν είναι κάτι φοβερό. Αλλά για να γίνει αυτό θα πρέπει να υπάρχει ένα πρόγραμμα δομής συγκεκριμένο, γιατί οι άνθρωποι που μόλις ενημερώνονται περνάνε από μια διαδικασία που δεν είναι ίδια για όλους».

Πριν κλείσουμε το τηλέφωνο με τους ασθενείς του Αγίου Παύλου, τους ρωτώ από που αντλούν δύναμη: «Από πουθενά», αναφέρουν. «Δεν υπάρχει καμιά ψυχολογική υποστήριξη. Υπάρχει ένας αστυνομικός ψυχίατρος που σου δίνει χούφτες φάρμακα η Θετική Φωνή που έρχεται κάθε Τετάρτη. Κατά τα άλλα, δίνουμε κουράγιο ο ένας στον άλλο».

Όπως αναφέρει o εκπρόσωπος της Οργάνωσης «Η Θετική Φωνή φέτος συμπληρώνει τα τρία χρόνια παρεμβάσεων στις φυλακές Κορυδαλλού, σε συνεργασία με τη διοίκηση και την κοινωνική υπηρεσία των φυλακών. Πήγαμε την εποχή που ήταν τραγικά δύσκολα τα πράγματα, με το πρόβλημα να είναι τρομερά αυξημένο κυρίως με τους οροθετικούς χρήστες, που λόγω της παραβατικότητας κατέληγαν στη φυλακή. Σήμερα τα πράγματα είναι σε ένα βαθμό αρκετά καλύτερα. Δεν βλέπεις πια ανθρώπους να κοιμούνται στο πάτωμα και παίρνουν όλοι αγωγή». Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι τα τελευταία δύο χρόνια λειτουργεί σχολείο δεύτερης ευκαιρίας που δίνει την ευκαιρία στους κρατούμενους να αξιοποιήσουν τον χρόνο τους. Αν για κάτι υπάρχει αυτή τη στιγμή ανάγκη στον Άγιο Παύλο και στις φυλακές, αυτό είναι η ψυχολογική υποστήριξη των κρατουμένων, προγράμματα επανένταξης στην κοινωνία και απεξάρτησης, καθώς πολλοί ήταν χρήστες «Είναι ένας πολύ επιβαρυμένος πληθυσμός και οι άνθρωποι που βρίσκονται στον Άγιο Παύλο χρειάζονται περισσότερη ψυχολογική υποστήριξη και προγράμματα επανένταξης, περισσότερη ενδυνάμωση και περισσότερες δραστηριότητες. Συνυπολογίζοντας την οικονομική κρίση και τα μέσα που διαθέτει η διοίκηση και η κοινωνική υπηρεσία έχει γίνει πολύ δουλειά αλλά δεν φτάνει για τον πληθυσμό των οροθετικών κρατουμένων. Ένα παιδί που το παίρνεις λόγω παραβατικότητας από το δρόμο, έναν άνθρωπο που έχει μάθει με ουσίες και το πετάς σε ένα κελί μέσα, απλά το κλείνεις κάπου και δεν του δίνεις τα εφόδια να αλλάξει κάτι στη ζωή του ή να σκεφτεί πως είναι καλά».

Τα μέσα που διαθέτει το σωφρονιστικό κατάστημα δεν αρκούν. Το βάρος έχουν επωμισθεί Μη Κυβερνητικές και Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις όπως το Κέντρο Ζωής, η Praksis, το ΚΕΘΕΑ, η Θετική Φωνή, το τεχνοδρομό, το Δίκτυο Τέχνης και δράσης «Όταν πηγαίνουμε στις φυλακές, μαζευόμαστε και κάνουμε ομάδα υποστήριξης. Κατά καιρούς κάνουμε και ατομικές ομάδες. Όταν δούμε ότι κάποιος έχει κάποιο θέμα, επειδή έχουμε χτίσει μια σχέση με την πάροδο του χρόνου, πέρα από το να εξηγήσουμε για τα θέματα της ασθένειας, εξηγούμε για τα φάρμακα, τη σημαντικότητα της θεραπείας. Λείπει η ψυχολογική υποστήριξη από τους ασθενείς. Όλο το κομμάτι της ασθένειας και οτιδήποτε αφορά την ασθένεια. Όταν αποκτούμε μια σχέση μαζί τους και με την κοινωνική υπηρεσία, κοιτάμε να δούμε αν κάποιος χρειάζεται επιπλέον βοήθεια. Στην ουσία κάνουμε ενδυνάμωση και ενημέρωση του πληθυσμού εκεί. Η σχέση μας με τους κρατούμενους συνεχίζεται και όταν βγαίνουν από τις φυλακές αν είναι χρήστες, με σκοπό τη μείωση βλάβης από τη χρήση ουσιών, τη διασύνδεση τους με θεραπευτικά προγράμματα, τις μονάδες λοιμώξεων και ενδυνάμωση τους. Προσπαθούμε να είμαστε κοντά τους όταν χρειάζεται να νοσηλευτούν γιατί πολλοί απ' αυτούς είναι μόνοι. Έχουμε μια πολύ καλή σχέση με τους κρατούμενους, γιατί τους συναντάμε σταθερά και είμαστε συνεπείς», υπογραμμίζει ο Κος Παπαδοπετράκης.

Στο τελείωμα του τηλεφωνήματος με τον εκπρόσωπο της Θετικής Φωνής τονίζει πως «Αυτό που θα πρέπει να αναφερθεί είναι ότι δεν υπάρχει καμιά δομή, καμία μέριμνα για όσους φεύγουν από τον Άγιο Παύλο. Όταν αποφυλακίζονται δεν έχουν καμιά βοήθεια για να σταθούν στα πόδια τους και οι περισσότεροι δεν έχουν καμιά βοήθεια από κανέναν. Κάποιοι γνωρίζουμε πως έχουν πεθάνει».

Περισσότερα από το VICE

Έτσι Ήταν ο Κάστρο Πίσω από τις Κλειστές Πόρτες

Κι Όμως Υπάρχει: Μιλήσαμε με Έναν Γκέι Οπαδό από την Κερκίδα της Σκληροπυρηνικής Λέγκια Βαρσοβίας

Οι Κάτοικοι στου Φιλοπάππου Έχουν Κηρύξει Πόλεμο στους Ravers

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.