«Ήμουν λογικά ο πρώτος που πήρε συνέντευξη από τα Διάφανα Κρίνα, τους Ενδελέχεια καθώς και άλλους, που μου είχαν δώσει κασέτες στα πρώτα τους βήματα».
Πάνος Ανεστόπουλος: Μεγάλωσα σε μια οικογένεια που μετακόμιζε αρκετά συχνά λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων και αυτό είναι κάτι που συνέχισα να κάνω κι εγώ στη μετέπειτα ζωή μου. Θεωρώ τον εαυτό μου νομάδα, έχω μείνει παντού. Μόνο στην Ελλάδα, έχω μετακομίσει 13 φορές και αυτήν τη στιγμή που μιλάμε βρίσκομαι εν μέσω της 14ης μετακόμισης. Έχω μείνει στις τέσσερις από τις πέντε ηπείρους. Είμαι ταξιδεμένος, αλλά περισσότερο λόγω ανάγκης παρά πολυτέλειας. Τα εφηβικά μου χρόνια τα πέρασα μεταξύ Αθήνας και Θήβας. Οι μετακομίσεις συνέβαλαν στο να έχω μια σχετικά δύσκολη παιδική ηλικία.
Θυμάμαι, είχα πάει ένα ταξίδι στη Βουλγαρία με τους γονείς μου κάπου προς τα τέλη της δεκαετίας του ’70. Μου είχε πάρει τότε ο πατέρας μου μια κιθάρα την οποία γρατζουνούσα, αλλά η βασική μου επιρροή, που με ώθησε να μπω πιο βαθιά στη μουσική, ήταν μια τύπισσα, νταντά -αν μπορώ να το πω έτσι-, που άκουγε μουσικές και, επίσης, ένας ξάδερφος με έναν φίλο του, οι οποίοι την έψαχναν και μου είχαν δώσει μια κασέτα. Αυτή, είχε μέσα Deep Purple, Sex Pistols, Talking Heads, Queen και κάποια ελληνικά - μπορεί Πουλικάκο, δεν θυμάμαι. Ήταν λίγο αχταρμάς, είχε μέχρι και ABBA. Την άκουγα μανιωδώς: από τη μία έπαιζε το Highway Star και στα καπάκια το Pretty Vacant. Ίσως αυτό να με επηρέασε, αφού πάντα με θυμάμαι να ακούω πολλά διαφορετικά είδη μουσικής, πάντα με βασικό άξονα το rock.
Αλήθεια, το ραδιόφωνο πώς μπήκε στη ζωή σου;«Όλοι είχαν ελεύθερο λόγο και γι’ αυτό έχουν παρελάσει πάρα πολλά σχήματα της underground σκηνής από την εκπομπή. Από τους Stereo Nova στα νιάτα τους, μέχρι ένα σωρό άγνωστα συγκροτήματα».
Πάντα ήμουν μέσα στη μουσική. Θυμάμαι ατελείωτες ώρες ορθοστασίας σε δισκάδικα, όπως το Happening, για παράδειγμα. Είχα μανία. Έπαιζα και παίζω μουσική και τελικά ήρθε από μόνο του. Θυμάμαι ότι είχα βρεθεί μπροστά σε ένα μικρόφωνο σε κάποιες ερασιτεχνικές προσπάθειες εντός και εκτός Αθήνας. Ωστόσο, η πρώτη σοβαρή ιστορία ήταν στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν, έπειτα από κάποια σεμινάρια δημοσιογραφίας στα οποία συμμετείχα. Αρχικώς, μου έδωσαν μια ώρα την εβδομάδα για εκπομπή. Στην αρχή είχα τη βοήθεια του Πάνου Μπεθάνη, ενός παραγωγού που άκουγα ως πιτσιρικάς και τον οποίο θαυμάζω μέχρι και σήμερα. Έπαιζα τα πάντα, από Neil Young μέχρι Marilyn Manson, μια εκπομπή αχταρμάς. Αγαπούσα πολύ αυτό που έκανα και η επαφή με τον κόσμο, μού έδινε μεγάλη χαρά. Ήταν κατά κάποιο τρόπο και ένα είδος ψυχοθεραπείας.
Υπήρξε ένα διάσημα, κάπου προς τα τέλη των 90s, στο οποίο έκανα εκπομπή και στον Rock FM. Αυτό δεν κράτησε για πολύ.
Δυστυχώς, έχασα την καλή περίοδο του Rock FM, όταν υπήρχαν σημαντικές φυσιογνωμίες που θαυμάζω, όπως ο Αιμίλιος Κατσούρης. Πέτυχα τον σταθμό σε μια φάση όπου το playlist ήταν επιβεβλημένο, κάτι με το οποίο εγώ διαφωνούσα. Επίσης, απαγορεύονταν -άτυπα- οι συνεντεύξεις με ελληνικά συγκροτήματα και αυτό με ενοχλούσε πολύ. Θεωρώ ανούσιο να είσαι ένας τέτοιος σταθμός και να μην υποστηρίζεις την τοπική σκηνή.Σταμάτησες γρήγορα από εκεί, δηλαδή.
Ναι. Επίσης, αξίζει να σου πω ότι για περίπου έναν χρόνο, η εκπομπή μου ακουγόταν και στη Θεσσαλονίκη μέσω του Ανατολικού FM, του μουσικού σταθμού του Παρατηρητή. Εκείνη την εποχή, είχα κάνει ένα οδοιπορικό στη Θεσσαλονίκη και είχα κάνει συνεντεύξεις με μπάντες όπως οι Γκούλαγκ, οι Τρύπες, οι Εκτός Ελέγχου, οι Πίσσα & Πούπουλα και άλλες. Η Θεσσαλονίκη πάντα είχε ενδιαφέρουσα σκηνή, ειδικά στα 90s. Για ένα μικρό διάστημα, όσο έκατσα εκεί, έκανα εκπομπές και στον Αγγελιοφόρο FM.
Πώς ήταν η κατάσταση στον Επικοινωνία FM;«Είχα μια πολύωρη εκπομπή κάθε Κυριακή βράδυ […] έστελναν γράμματα οι ακροατές και εγώ τα διάβαζα αυτούσια. Από ποιήματα, μέχρι λογοτεχνήματα ή καλέσματα. Μέχρι και προκηρύξεις μου είχαν στείλει».
Πάντα υπήρχαν μεταβολές, μιας και πρόκειται για έναν από τους ελάχιστους δημοτικούς σταθμούς που υπάρχει ακόμη στα FM και όπως καταλαβαίνεις, ως τέτοιος έχει μια συγκεκριμένη υπόσταση. Η εικόνα του σταθμού καθορίζεται πάντα από τον εκάστοτε δημοτικό άρχοντα. Είμαι τυχερός που βρέθηκα στον σταθμό έχοντας έναν υπεύθυνο προγράμματος, αρκετά φιλελεύθερο στις απόψεις του, αφήνοντας πολλά περιθώρια στην ελευθερία της έκφρασης. Γι’ αυτό και ο σταθμός μεγαλούργησε στα 90s και λίγο αργότερα. Θεωρείτο ένας από τους καλούς εναλλακτικούς -μουσικά- σταθμούς, όμως η συνέχεια αποδείχθηκε άδοξη για λόγους τους οποίους θα ήθελα να αναφέρω κάποια στιγμή, αλλά δεν είναι του παρόντος.
Υπάρχει αρχείο, όμως δεν είναι ολοκληρωμένο. Δεν έχω, δηλαδή, όλες τις συνεντεύξεις που έχω κάνει. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιοι παλιοί ακροατές που έχουν επικοινωνήσει μαζί μου και μου έχουν πει ότι έχουν κι αυτοί αρκετές. Από αυτούς θα μπορούσα να εμπλουτίσω το αρχείο μου και να ανεβάσω το υλικό που για κάποιους λόγους δεν έχω. Έχουν ανέβει κάποιες συνεντεύξεις online από γνωστούς και φίλους - τους ευχαριστώ πολύ γι’ αυτό. Όχι επειδή ήταν δική μου δουλειά, αλλά επειδή είναι ωραίο να υπάρχουν για αρχειακούς λόγους. Για παράδειγμα, ήμουν λογικά ο πρώτος που πήρε συνέντευξη από τα Διάφανα Κρίνα, τους Ενδελέχεια καθώς και άλλους, που μου είχαν δώσει κασέτες στα πρώτα τους βήματα. Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που πρόλαβα αυτές τις φάσεις και μπόρεσα να συνεισφέρω με τον τρόπο μου, ώστε να ακουστούν κάποια σχήματα.Θεωρείς πιο σημαντικές τις συνεντεύξεις με τις μεγάλες μπάντες ή με αυτές που δεν κατάφεραν να κάνουν τελικά το «μπαμ»;
Καταρχάς, δεν θεωρώ καμιά μπάντα μεγάλη. Αποφεύγω το «βάθρο» και τη μυθοποίηση. Θεωρώ εξίσου σημαντικά όλα τα γκρουπ και τους καλλιτέχνες που πέρασαν απ’ την εκπομπή. Χαίρομαι που μπόρεσα να τους δώσω ένα βήμα για να ακουστούν. Στα 90s και στα 00s υπήρχαν πολλά σχήματα που έκαναν αξιόλογες προσπάθειες, αλλά δεν μπορούσαν να βρουν βήμα, με αποτέλεσμα να μην τους δίνει κανείς σημασία. Το λέω με μεγάλη πικρία αυτό.
Όλοι είχαν ελεύθερο λόγο και γι’ αυτό έχουν παρελάσει πάρα πολλά σχήματα της underground σκηνής από την εκπομπή. Από τους Stereo Nova στα νιάτα τους, μέχρι ένα σωρό άγνωστα συγκροτήματα. Όποιος έβρισκε τρόπο να επικοινωνήσει μαζί μου μπορούσε να έρθει και να παρουσιάσει τη δουλειά του. Ποτέ δεν ζήτησα να ακούσω τη μουσική του πρώτα. Όλοι είχαν ελευθερία έκφρασης, μπορούσαν να πουν ό,τι ήθελαν και ευτυχώς δεν βρήκα ποτέ τον μπελά μου γι’ αυτό. Μέρα παρά μέρα είχαμε και μια συνέντευξη.Η εκπομπή σου είχε μεγάλη επιτυχία και σε νούμερα ακροαματικότητας, παρότι έπαιζες underground μουσική. Τι είναι αυτό που σε κάνει τόσο αγαπητό ακόμη και σήμερα, δέκα χρόνια αφότου σταμάτησες;
Η αμεσότητα. Δεν τα πάω καθόλου καλά με τις τυπολατρίες. Να βγαίνεις, δηλαδή, σε μια εκπομπή και να λες «Καλημέρα, τι κάνετε;», καρδούλες, αγαπούλες και τα λοιπά. Ήμουν σε μεγάλο βαθμό ο εαυτός μου και αυτό έκανε τον κόσμο να με θεωρεί δικό του. Ήμουν φίλος τους. Αυτός είναι ο ορισμός του interractive radio για μένα, ελευθεριακό ράδιο κατά μία έννοια.
Έρχονταν ακροατές στον σταθμό, για να σε βρουν;- Πώς σου φαίνεται το ραδιόφωνο σήμερα;
- Τα πάντα είναι τυποποιημένα. Ακούγονται χιλιοακουσμένα άσματα, προκάτ ατάκες και πράγματα τα οποία με απωθούν.
Είχα καθιερώσει μια μέρα την εβδομάδα στην οποία έρχονταν και έβαζαν μουσική οι ακροατές. Τους άφηνα να βάζουν ό,τι γούσταραν. Είχαμε παίξει από indie ψυχεδέλεια, μέχρι black metal, industrial και βάλε.
Πρόκειται για ένα μεγάλο χωνευτήρι και θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που έκανα ραδιόφωνο σε εποχές που δεν υπήρχαν. Υπήρχαν προς το τέλος μόνο, αλλά ήταν ακόμη σε φάση γέννησης.
Ναι, πέραν των καθημερινών, είχα μια πολύωρη εκπομπή κάθε Κυριακή βράδυ και θυμάμαι ότι έρχονταν δελτία που μας έδειχναν στη δεύτερη θέση από πλευράς ακροαματικότητας. Σε αυτήν την εκπομπή, τη λεγόμενη Εκπομπή Αχταρμάς, παίζαμε κυρίως ξένη σκηνή, όχι μόνο ελληνικά. Είχε σαν σήμα το New World Order των Ministry, επειδή είναι ένα κομμάτι που με βρίσκει νοηματικά απόλυτα σύμφωνο. Στην εκπομπή αυτή, λοιπόν, έστελναν γράμματα οι ακροατές και εγώ τα διάβαζα αυτούσια. Από ποιήματα, μέχρι λογοτεχνήματα ή καλέσματα. Μέχρι και προκηρύξεις μου είχαν στείλει. Τα διάβαζα όλα.Ήταν η εκπομπή για τα «φρικιά», όπως έλεγες.
Ναι, μια εκπομπή ελεύθερης έκφρασης, στην οποία ίσως και να άκουγες τη λέξη «μαλάκα» για παράδειγμα. Μια εκπομπή που τα χωρούσε όλα. Μάλιστα, τα ξημερώματα που τελείωνα και μέχρι να ξεκινήσει η κανονική ροή του προγράμματος, έβαζα ολόκληρα άλμπουμ να παίζουν, για να μπορεί ο κόσμος να τα ηχογραφεί, αφού τότε δεν υπήρχε ακόμη το διαδίκτυο - τουλάχιστον όχι στη σημερινή του μορφή.Μια ερώτηση που είμαι σίγουρος ότι σου έχουν κάνει εκατοντάδες φορές. Έχεις σχέση με τον Θάνο Ανεστόπουλο από τα Διάφανα Κρίνα;
Όντως, την έχω ακούσει 100.000 φορές (γέλια). Ο Θάνος δούλευε κάποια στιγμή σε ένα δισκάδικο στο κέντρο της Αθήνας και μου έλεγε ότι τον είχαν πλησιάσει και τον ρωτούσαν αν είναι αυτός που κάνει την εκπομπή στο ραδιόφωνο. Είχε γελάσει πολύ. Αντίστοιχα, εμένα με πλησίαζαν και με ρωτούσαν αν είμαι αυτός που τραγουδάει στα Κρίνα. Ακόμη και σήμερα με ρωτάνε αν είμαστε συγγενείς. Το μόνο που θα σου πω είναι ότι είχαμε μια πολύ καλή σχέση, πως έχω βρεθεί σε συναυλία τους που από κάτω ήταν δέκα άτομα. Αυτή είναι και η αγαπημένη μου περίοδος από τα Διάφανα Κρίνα. Μετά το δεύτερο άλμπουμ δεν τους ακολούθησα ιδιαιτέρως, αλλά έρχονταν συνέχεια για συνεντεύξεις στην εκπομπή. Σπάγαμε πλάκα. Τους έλεγα, «Πάλι εδώ;» και μου απαντούσε ο Θάνος, «Ήρθαμε, επειδή σ' αγαπάμε». Κάποια στιγμή μου είχε πει να πάω στο στούντιο να τζαμάρουμε, αλλά του είπα να το ξεχάσει, επειδή μετά θα υπήρχε μπέρδεμα (γέλια).
Υπήρξαν κάποιες πολύ επεισοδιακές. Θυμάμαι ένα αφιέρωμα στο εγχώριο punk με καλεσμένους μέλη από τους Αδιέξοδο, Stress, Χαοτικό Τέλος, Γενιά του Χάους και άλλους. Η συγκεκριμένη εκπομπή ήταν πολύωρη και πήρε μια δραματική μορφή, επειδή έτυχε την προηγούμενη μέρα να είναι 17 Νοέμβρη και να έχουν γίνει τα μεγάλα επεισόδια στο Πολυτεχνείο - γύρω στα τέλη της δεκαετίας του ’90, αν θυμάσαι. Τελικά, αντί για αφιέρωμα στο εγχώριο punk, εξελίχθηκε σε εκπομπή για τα επεισόδια και επειδή άφηνα ελεύθερα τους ακροατές που καλούσαν να εκφραστούν στον αέρα, έγινε ένας χαμός. Έπαιρνε κόσμος που συμφωνούσε με όσα είχαν γίνει, άλλοι που διαφωνούσαν και γινόταν ένας έντονος διάλογος - κάποιοι είχαν βρίσει κιόλας. Εκείνο το βράδυ ακούστηκαν διάφορα. Κάποια ευτράπελα, αλλά και κάποια που κατά τη γνώμη μου καλώς ειπώθηκαν. Επίσης, υπήρξαν επεισοδιακές εκπομπές και με κάποια hip hop συγκροτήματα, αλλά και με άλλα σχήματα, όπως οι Speedfire.Ακούς σήμερα τις εκπομπές σου;
Μου στέλνουν αρκετοί ακροατές μηνύματα με link από διάφορες πλατφόρμες -όχι τόσο από το YouTube- όπου ανεβάζουν τις εκπομπές μου και τυχαίνει καμιά φορά να κάθομαι και να τις ακούω.Πώς νιώθεις;
Μειδιώ και αισθάνομαι ευχάριστα. Λησμονώ λίγο εκείνες τις εποχές, επειδή τα πράγματα ήταν πιο αυθεντικά θεωρώ. Δεν έχουν περάσει πάρα πολλά χρόνια, αλλά πιστεύω ότι η άνοδος των social media έχει επιφέρει ριζικές αλλαγές.
VICE Video: Ο Παύλος Παυλίδης Μιλά για την Ανεξάρτητη Μουσική Σκηνή, τα Σπαθιά και το Μέλλον

Πώς σου φαίνεται το ραδιόφωνο σήμερα;
Τα πάντα είναι τυποποιημένα. Ακούγονται χιλιοακουσμένα άσματα, προκάτ ατάκες και πράγματα τα οποία με απωθούν. Οι σταθμοί παίζουν αρνητικό ρόλο στην εξέλιξη του ραδιοφώνου και αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο δεν ξέρω αν θα επιστρέψω. Το έχω σε μια γωνία του μυαλού μου, αλλά τα FM έχουν αλλάξει αρκετά. Ευτυχώς, όμως, υπήρχαν και υπάρχουν «καλλιτέχνες», με την πραγματική έννοια της λέξης, που έχουν κάτι να πουν και δεν είναι απλά διασκεδαστές, όπως, για παράδειγμα, ο Ηρακλής Τριανταφυλλίδης.Πιστεύεις ότι αν είχες σήμερα την εκπομπή, θα ήταν τόσο επιτυχημένη;
Ναι. Αν προσπαθήσεις σήμερα να ακούσεις ραδιόφωνο -ίσως να υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις σε αυτό- ακούς λογύδρια που είναι σαν να έχουν βγει με καρμπόν. Επίσης, μουσικές που ακούγονται εκεί έξω δεν υπάρχουν στα FM ραδιόφωνα. Δεν υπάρχει εκπομπή που να παίζει psy trance, για παράδειγμα. Θεωρώ ότι η εκπομπή θα ήταν πιο άμεση και θα είχε επιτυχία, χωρίς να είναι αυτός ο σκοπός της. Ακόμη και αν ήξερα πως με ακούει μόνο ένας άνθρωπος, θα συνέχιζα να κάνω την εκπομπή με τον ίδιο ζήλο, προσπαθώντας να του δώσω κάποια πράγματα.
Πριν από περίπου δέκα χρόνια, όταν άλλαξε η διεύθυνση στον σταθμό και ο καινούριος δημοτικός άρχοντας πήρε την απόφαση να διώξει όσους δεν είχαν σύμβαση αορίστου χρόνου. Όταν έφυγα, έμεινα ανενεργός, αν και συνέχισα να ασχολούμαι με τη μουσική - συμμετέχοντας σε μπάντες, ακούγοντας μουσικές, παίζοντας ως DJ και πηγαίνοντας σε συναυλίες. Έκανα κάποιες μικροδουλειές, για να επιβιώσω και τελικά έφυγα στο εξωτερικό με την πρώτη ευκαιρία που μου δόθηκε. Κάτι που είχε συμβεί ξανά και στο παρελθόν.Υπάρχει περίπτωση να σε ακούσουμε ξανά στο ραδιόφωνο μέσα στο επόμενο διάστημα;
Με παροτρύνουν κάποιοι ακροατές να επιστρέψω στα FM, δέχομαι προτάσεις, αλλά είμαι σε μια κατάσταση προβληματισμού σχετικά με το αν θα πρέπει να επιστρέψω. Θα δούμε.
Περισσότερα από το VICEΟ Άγνωστος Κόσμος των Κυνομαχιών στην ΕλλάδαΠέρασα ένα Βράδυ Ακούγοντας Ραδιοφωνικούς Σταθμούς στα AMΝτροπιαστικά Κόλπα που Κάνουν οι Άνθρωποι για να Γλιτώνουν ΛεφτάΓια τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μας.