Διασκέδαση

Αυτή η Γυναίκα Στροβιλίζεται Προς τα Αριστερά ή Προς τα Δεξιά;

Ό,τι σας έχουν πει για αυτή την οφθαλμαπάτη είναι ψέματα.
PS
Κείμενο Paul Spencer
29.12.16

**Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο TONIC **

Κάθομαι και χαζεύω τη «στροβιλιζόμενη χορεύτρια» του Nobuyuki Kayahara εδώ και πέντε λεπτά σερί και νιώθω λες και έχω υπνωτιστεί. Η σιλουέτα της γυναίκας μου φαίνεται ότι στροβιλίζεται αντίθετα από τη φορά των δεικτών του ρολογιού, αλλά κάθε λίγο και λιγάκι μου φαίνεται ότι αλλάζει φορά.

Με τρελαίνει διότι ξέρω πως όλο αυτό είναι μέσα στο κεφάλι μου. Η στροβιλιζόμενη χορεύτρια είναι μια αέναη λούπα. Δεν αλλάζει ποτέ. Κι όμως, κάποια άτομα τη βλέπουν να στροβιλίζεται σύμφωνα με τους δείκτες τους ρολογιού και άλλα άτομα τη βλέπουν να ακολουθεί την αντίστροφη πορεία. Ένα βίντεο στο YouTube εξηγεί πως έχει να κάνει με το ποια μεριά του εγκεφάλου μας είναι πιο δυνατή. Αν επικρατεί το δεξί ημισφαίριο, τότε τη βλέπεις να γυρνά με τη φορά των δεικτών του ρολογιού, ενώ αν επικρατεί το αριστερό τη βλέπεις να πηγαίνει αντίθετα. Επιπλέον, τα άτομα με υψηλό IQ βλέπουν την κοπέλα να στροβιλίζεται και στις δύο κατευθύνσεις. Αυτό σημαίνει ότι είμαι διάνοια ή απλώς ένας ηλίθιος που δεν μπορώ να ελέγξω το μυαλό μου;

Η εν λόγω εικόνα υπάγεται στην κατηγορία των οφθαλμαπατών που λέγονται αναστρέψιμες εικόνες.

Θέλησα να μάθω τι συμβαίνει, οπότε τηλεφώνησα τον Arthur Shapiro και τον NikoTroje, ένα δίδυμο επιστημόνων που αναλύουν τηστροβιλιζόμενη χορεύτρια του Kayahara στο επερχόμενο βιβλίο Oxford Compendium of Visual Illusions. Τους ζητώ να σχολιάσουν τη θεωρία του YouTube. «Κουταμάρες», λέει ο Shapiro, καθηγητής υπολογιστών στο American University και δημιουργός της οφθαλμαπάτης color wagon wheel. O λόγος που τη βλέπουμε να στροβιλίζεται προς αντίθετες κατευθύνσεις είναι πιο περίπλοκος από τη φαινομενικά απλή εξήγηση του ποια μεριά του εγκεφάλου μας είναι πιο ισχυρή.

Η πραγματικότητα όπως είναι, μέσα από το  Newsletter του VICE Greece

Αισθάνομαι κάπως καλύτερα τώρα, διότι αντιλαμβάνομαι ότι δεν χρειάζεται να είσαι και Αϊνστάιν για να απολαύσεις αυτό το πράγμα. Λέω στους δύο επιστήμονες πόσο εκνευριστικό είναι να αισθάνεσαι πως δεν έχεις τον έλεγχο του εγκεφάλου σου και τους ρωτώ αν μπορούν να με βοηθήσουν να στροβιλίσω την χορεύτρια και προς τις δύο κατευθύνσεις. Είναι μέσα.

Προτού όμως με βοηθήσουν, μου λένε πως είναι σημαντικό να καταλάβω πως η εν λόγω εικόνα υπάγεται στην κατηγορία των οφθαλμαπατών που λέγονται αναστρέψιμες εικόνες. Αν και στροβιλίζεται, έχει κοινά στοιχεία με κάποιες άλλες στατικές οφθαλμαπάτες, όπως οι κύβοι του Necker.

Τον κύβο του Necker μπορεί να τον δει κάποιος με δύο τρόπους: είτε ότι η κάτω δεξιά επιφάνεια είναι το εμπρόσθιο μέρος του είτε ότι είναι πίσω. Οι αναστρέψιμες εικόνες όπως αυτή, παίζουν ένα παιχνίδι με το μυαλό μας επειδή είναι ασαφείς, λέει ο Troje, διευθυντής του Bio Motion Lab στο Queens University. Δεν παρέχουν αρκετά στοιχεία για την αίσθηση του βάθους, ώστε να βγάζουν νόημα. Στο μυαλό μας δεν αρέσουν οι εικόνες που δεν βγάζουν νόημα, οπότε προσπαθεί να δώσει νόημα εκεί που δεν υπάρχει. Ουσιαστικά προσπαθεί να μαντέψει. Είναι κάτι που κάνουμε διαρκώς, σύμφωνα με τον Shapiro. «Γιατί σε ένα γενικότερο πλαίσιο, ο κόσμος μας είναι γεμάτος από περιβάλλοντα που δεν μας δίνουν πολλές πληροφορίες». Ας πάρουμε για παράδειγμα τη νυχτερινή οδήγηση. Το μυαλό μας, λέει πως υπάρχει πεζοδρόμιο και πέρα από εκεί που βλέπουμε, μέσα στο σκοτάδι, γιατί αν δεν το έκανε δεν θα μπορούσαμε να οδηγήσουμε από τον φόβο μας. Με τη στροβιλιζόμενη γυναίκα υπάρχει πολύ σκοτάδι, ειδικά γύρω από τα στοιχεία που μας βοηθούν να αποκτήσουμε προοπτική. «Οι σιλουέτες είναι εξαιρετικά ασαφείς», λέει ο Shapiro. «Αν προσέθετες πληροφορίες στην στροβιλιζόμενη γυναίκα, όπως ένα χρωματιστό παντελόνι, το μυαλό σου θα έλυνε το μυστήριο πιο γρήγορα».

Πραγματικά, όταν προσθέσουμε μερικές παραπάνω γραμμές στη μορφή της γυναίκας, ο στροβιλισμός της παύει να είναι τόσο μεγάλο μυστήριο, καθώς δείχνει να γυρίζει προς μόνο μια κατεύθυνση.

Έτσι όμως νιώθω ότι «κλέβω», αλλά ο Shapiro με διαβεβαιώνει πως μπορώ να λύσω τον γρίφο και μόνο με το μυαλό μου. «Κάλυψε τα πάντα εκτός από το πόδι της που ακουμπά το πάτωμα», μου λέει. Ηρέμησε. Δες το πόδι. Δες τη σκιά κάτω από αυτήν. Τώρα, σκέψου πως μετακινείσαι προς τα πάνω ή προς τα κάτω. «Αν θέλεις να αλλάξει κατεύθυνση, δες τη σαν να την κινηματογραφείς από κάτω. Τώρα πες ότι κάνεις το ίδιο, αλλά από πάνω της». Όντως, η γυναίκα κινείται αντίθετα με τους δείκτες αν φανταστώ ότι είμαι από κάτω της και με την φορά του ρολογιού αν σκεφτώ ότι είμαι από πάνω της.

Ο Shapiro και ο Troje, μου λένε πως ο περισσότερος κόσμος βλέπει αρχικά τη γυναίκα να στροβιλίζεται με τη φορά των δεικτών του ρολογιού. Αλλά από τη στιγμή που τη φαντάζομαι να γυρίζει αντίθετα, τότε μάλλον τη φαντάζομαι από πάνω μου. Αυτό με κάνει πιο ηλίθιο από τον μέσο άνθρωπο; Το δίδυμο με διαβεβαιώνει πως όχι - σας είπα ότι πολύ τους πάω αυτούς τους τύπους; Επιπλέον, η τάση μου προς την αντίθετη φορά από αυτή των δεικτών του ρολογιού δεν λέει κάτι για τα ημισφαίρια του εγκεφάλου μου. «Ξέρουμε ότι το κάθε ημισφαίριο διαχειρίζεται διαφορετικές λειτουργίες, αλλά το να πούμε ότι κάποιος έχει πιο ισχυρό το ένα ημισφαίριο του εγκεφάλου του είναι, ξέρεις, κάπως πολύπλοκο», λέει ο Shapiro.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οι δύο επιστήμονες, μου εξηγούν πως το να βλέπεις τη γυναίκα να στροβιλίζεται προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση δεν έχει να κάνει με τα ημισφαίρια του εγκεφάλου σου. Ως απόδειξη μου δείχνουν το μεγάλο μέγεθος της έρευνας για τον διαχωρισμό του εγκεφάλου και, ναι, είναι λίγο αηδιαστική αλλά και συναρπαστική.

Διαβάστε: Εσύ τι Χρώμα Πιστεύεις ότι Είναι Αυτό το Φόρεμα; #Dressgate

Αρχίζοντας από τη δεκαετία του '60, οι επιστήμονες προσπαθούσαν να προσφέρουν κάποια ανακούφιση στους επιληπτικούς ασθενείς. Θεώρησαν πως θα μπορούσαν να σταματήσουν την εξάπλωση των επιληπτικών κρίσεων από το ένα ημισφαίριο στο άλλο, αν έκοβαν τη σύνδεση μεταξύ των δύο. Αυτό και έκαναν λοιπόν: έκοψαν το μεσολόβιο των ασθενών, τις συνδετικές ίνες δηλαδή που υπήρχαν μεταξύ των δύο ημισφαιρίων.

Οι επιστήμονες υπέθεσαν πως οι ασθενείς που είχαν πλέον ασύνδετα τα δύο τους ημισφαίρια, δεν θα μπορούσαν πια να ονομάσουν αντικείμενα που εμφανίζονταν στο αριστερό οπτικό τους πεδίο, γιατί τα πράγματα που εμφανίζονται εκεί συνδέονται με το δεξί μέρος του εγκεφάλου, εκεί όπου γίνεται η διεργασία της μη-λεκτικής σκέψης. Κάποιοι ασθενείς όντως δεν μπορούσα να τα ονομάσουν, αλλά άλλοι πάλι δεν έχασαν αυτήν την δυνατότητα. Οι επιστήμονες τα έχασαν. Δοκίμασαν λοιπόν κάποια παιχνίδια, όπως την τοποθέτηση μιας κουκίδας στο αριστερό οπτικό πεδίο του ασθενή και αμέσως μετά την τοποθέτηση μιας κουκίδας στο δεξί οπτικό πεδίο. Αντί να βλέπουν την κουκίδα να εξαφανίζεται και να εμφανίζεται διαρκώς, οι επιληπτικοί την είδαν να έχει μια διαρκή κίνηση, κινούμενη από τα αριστερά στα δεξιά, παρά τα ασύνδετα ημισφαίρια. Οι εγκέφαλοί τους συμπλήρωναν τα στοιχεία που έλειπαν, οπότε οι επιστήμονες κατέληξαν στο ότι δεν έχουμε ένα αλλά δύο οπτικά συστήματα: το μεσολόβιο, το οποίο εξελίχθηκε πρόσφατα στον άνθρωπο    και συνδέει τα τμήματα του εγκεφάλου που αναγνωρίζουν τα χρώματα και τη γλώσσα και ένα παλαιότερο υποφλοιώδες σύστημα το οποίο είναι ευαίσθητο στην κίνηση και στον προσανατολισμό (και το οποίο προφανώς ενεργοποιήθηκε όταν κόπηκε το μεσολόβιο).

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων βλέπει τη γυναίκα να περιστρέφεται με τη φορά των δεικτών του ρολογιού λοιπόν, έχει να κάνει περισσότερο με αυτό το πάντα άγρυπνο υποφλοιώδες σύστημα, το οποίο λειτουργεί «παρασκηνιακά». Ακολουθεί η λογική πίσω από όλο αυτό: τα πράγματα και τα αντικείμενα, ανάμεσα στα οποία είναι και αυτά που μπορούν να μας κάνουν κακό, είναι πιο πιθανό να ακουμπούν στο έδαφος, λέει ο Troje. Για παράδειγμα, είναι ένα πλεονέκτημα για μας να μπορούμε να αναγνωρίζουμε γρήγορα ένα φίδι που βρίσκεται πάνω σε ένα σκοτεινό μονοπάτι. Όταν λοιπόν μας παρουσιάζονται ασαφείς οπτικές πληροφορίες, οι άνθρωποι τείνουν να τοποθετούν τις εικόνες λες και κοιτούν προς τα κάτω. Ρίξτε άλλη μια ματιά στον κύβο του Necker. Κατά πάσα πιθανότητα θα δείτε τώρα τον κύβο από μια αντίστοιχη προοπτική. Έχω να διαχειριστώ πολλά. Από τη μία, οι ερευνητές μου λένε πως δεν είμαι ηλίθιος. Καλό αυτό. Αλλά από την άλλη, φαίνεται να υπονοούν ότι σε σχέση με τον μέσο άνθρωπο, είναι πιο πιθανό να με δαγκώσει κάποιο φίδι. Σωστά; Ή μήπως όχι; Μάλλον κοιτάω πολύ ώρα την οθόνη.

Περισσότερα από το VICE

Τι θα Συνέβαινε στις ΗΠΑ αν ο Κιμ Πατούσε Τελικά το Κουμπί

Αυτά Είναι τα Αγαπημένα Ελληνικά Τραγούδια του 2016

Η Βρετανίδα Φοιτήτρια που Έγινε Προξενήτρα του ISIS

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter Facebook και Instagram.