FYI.

This story is over 5 years old.

Stuff

Οι Μελωδικές Στριγκλιές μιας Ανατρεπτικής Ελληνίδας Αρπίστριας

Μιλώντας με την αντισυμβατική αρπίστρια Μαρία Χριστίνα για την σχέση της με την άρπα, τη μουσικοθεραπεία και την εμπειρία της στις κλινικές υψίστης ασφαλείας του Λονδίνου.
14.5.14

Την γνώρισα ξυπόλητη να πατάει με πάθος τα 7 πεντάλ της άρπας της, ερμηνεύοντας Luciano Berio. Ευτυχώς, ο ήχος της δεν είχε τίποτα το «αγγελικό». Η άρπα της "Maria-Christina & The 7 Pedals" είναι «καμμένη». Βγάζει στριγκλιές, ήχους αιφνιδιαστικούς και πειραματικούς και απότομες συγχορδίες. Η Μαρία-Χριστίνα ζει στο Λονδίνο τον περισσότερο καιρό και συνεργάζεται με «καμένους» μουσικούς και καλλιτέχνες, όπως τον underground ποιητή Jeremy Reed, ο οποίος στους στίχους του μιλά για την βρόχη στο Soho, τους κλέφτες, τους τραβεστί, ακόμα και για τον Τόνι Μπλερ. Εκείνος απαγγέλλει και εκείνη τον συνοδεύει με την άρπα της.

Όταν άκουσα ότι το πρώτο άλμπουμ της Μαρίας-Χριστίνας ηχογραφήθηκε σε μια εγκαταλελειμμένη εκκλησία της Οξφόρδης και ότι μάλιστα, τρία από τα πιο γνωστά της κομμάτια -«Τα προβατάκια στη σφαγή», το «Gluten Free» και το «After Pandora opened the box»- ηχογραφήθηκαν μες στην νύχτα, δεν είχα παρά να την βρω στο Skype.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

VICE: Πώς προέκυψε η ενασχόλιση σου με την άρπα; Πήγες μια μέρα στους γονείς σου και είπες  «…μαμά, μπαμπά, θέλω να μου πάρετε μια άρπα»;

Ναι, κάπως έτσι έγινε. Στο σπίτι μας υπήρχε πάντα μουσική. Η μητέρα μου έπαιζε διαρκώς πιάνο, οι παππούδες μου τραγουδούσαν όπερα. Ήταν κάτι φυσικό. Εγώ ξεκίνησα το πιάνο όταν ήμουν 5 χρονών. Θυμάμαι πόσο άρεσαν στη μητέρα μου οι γλυκές μελωδίες, οι ρομαντικές. Όταν αργότερα, άρχισα να συνθέτω  «ανατρεπτικά» κομμάτια για την άρπα μού είπε αστειευόμενη  «…μα τι ζητούσα; Ένα κοριτσάκι να μου παίζει γλυκά άρπα».

Εκείνη σου πρότεινε να αρχίσεις άρπα;

Όχι, μου λένε πως εγώ τη ζητούσα! Άκου πως νομίζω ότι έγινε: όταν ήμουν 5 χρονών είδα πρώτη φορά ένα παιδικό που σε κάποια φάση δείχνει μια σκηνή σ’ ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι σ’ ένα κοινόβιο γάτων του δρόμου που παίζουν τζαζ. Κουλ γάτοι, με κοντραμπάσο και ντραμς. Και, ξαφνικά, γυρνάει ο φακός και δείχνει μια περσική γάτα να έχει πιάσει μια άρπα και να τους έχει μαγέψει όλους. Ξαναείδα το έργο πρόσφατα και μου έκανε πολύ εντύπωση αυτή η σκηνή! Φαντάσου τότε!

Η άρπα είναι ταυτισμένη με την αριστοκρατία, αποπνέει πάντα μια κομψότητα και ένα ρομαντισμο. Γιατί;

Είναι πολύ ενδιαφέρον. Παρότι θα περίμενε κανείς πως το πιάνο είναι εκεινό που ταυτίζεται με την αριστοκρατία, τελικά είναι η άρπα. Και αυτό είναι περίεργο δίοτι η άρπα προέρχεται από τη λύρα που είναι ένα τελείως απείθαρχο όργανο. Είναι συναρπαστικό και το πώς η άρπα είναι συνυφασμένη με τη μαγεία και τις θεότητες. Ακόμα και σήμερα λέμε όταν την ακούμε «…τι μαγικό όργανο»,«…είναι ο ήχος του παραδείσου»,«…είσαι άγγελος», λένε σ' εμάς τους ερμηνευτές. Και αν έχεις προσέξει στις ταινίες την ώρα που κάποιος ονειρεύεται ή όταν κάποιος πεθαίνει και πάει στον παράδεισο, ακούγεται στο μπακγράουντ ο ήχος της άρπας.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Τώρα συνεχίζεις τις σπουδές σου;

Τώρα κάνω το Διδακτορικό μου πάνω στη «Μετα-Ρομαντική Άρπα». Στην έρευνά μου βρήκα μάλιστα μια μαρτυρία που έλεγε ότι στον Μεσαίωνα θεωρούσαν μάγους όσους έπαιζαν άρπα, γιατί με τον ήχο που παρήγαγαν «μάγευαν» τον κόσμο. Και έτσι τους έκαιγαν στην πυρά μαζί με την άρπα. Είναι μια μαρτυρία που ακόμα δεν την έχω επιβεβαιώσει ακόμα. Η «αγγελική» διάσταση της άρπας όμως, είναι ένα στοιχείο που ακόμα και σήμερα πολλοί αρπίστες προσπαθούν να διατηρήσουν. Διάβαζα πρόσφατα μια συνέντευξη που ρωτούσαν τη μουσικό για το γνωστό αστείο που μας λένε όλοι ότι «…αφού παίζεις άρπα θα πας σίγουρα στον παράδεισο». Και εκείνη ξέρεις τι απάντησε; «…Το πιστεύω, αλλά ο κόσμος δεν το λέει σωστά: επειδή είμαι από τον παράδεισο, παίζω άρπα».

Η άρπα έχει και θεραπευτικές ιδιότητες;

Υπάρχουν ομάδες που ασχολούνται με την άρπα και πιστεύουν ότι είναι το μόνο όργανο με θεραπευτικές ιδιότητες. Όλα αυτά δεν βοηθούν όμως την άρπα να βρει τη θέση της στη σύγχρονη μουσική και αυτό είναι κάτι που με καίει. Κυρίως, για αυτό ξεκίνησα και εγώ να γράφω σύγχρονα κομμάτια για άρπα.

Πώς περιγράφεις το μουσικό σου στιλ;

Θα έλεγα ότι είναι πειραματική μουσική με επιρροές από παραδοσιακή μουσική, τζαζ, αφρικανική μουσική -όλα μου τα ακούσματα δηλαδή.

Φαντάζομαι το Λονδίνο είναι ο ιδανικός τόπος για πειραματισμούς.

Το Λονδίνο είναι ένα πολύ ενδιαφέρον μέρος. Από τη μία, έχει αυτό το «πρωτόκολλο»,τον σωστό τρόπο που πρέπει να γίνονται όλα τα πράγματα -και γίνονται- από την άλλη είναι μια μητρόπολη με χιλιάδες ερεθίσματα που γεννά διαρκώς νέα πράγματα. Εδώ υπάρχει ασφαλώς πολύ καλή σκηνή για τα «καμένα». Το σηκώνει και ο καιρός. Όταν βρέχει και έχει συννεφιά ο άλλος έρχεται μέσα να ακούσει περίεργους ήχους και στριγκλιές από δοξάρι. Έτσι έγινε και χτες, Μάη μήνα, στη γκαλερί Enitharmon όπου είχαμε μια περφόρμανς με τον Jeremy Reed. Στην Ελλάδα, με χαρά θεού, λιακάδα και τις μαργαρίτες να ανθίζουν θα ήταν λίγο δύσκολο. Εδώ, γνωρίζεις τόσους ενδιαφέροντες και ανοιχτόμυαλους καλλιτέχνες. Εκεί που νομίζεις ότι είσαι τρελή με αυτά που γράφεις βρίσκεις και άλλους που σου λένε «…wow είναι τέλειο, δεν είναι τρελό, για άκου αυτό…».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Στην Αγγλία ασχοληθήκες και με τη μουσικοθεραπεία, σωστά;

Ναι, στο μεταπτυχιακό μου. Στην Αγγλία, το αντίστοιχο ΙΚΑ αναγνωρίζει τις εναλλακτικές θεραπείες και σου καλύπτει π.χ τις επισκέψεις σε μουσικοθεραπευτή. Η μουσικοθεραπεία είναι σαν τη ψυχοθεραπεία αλλά χωρίς λόγια. Έρχεται ο ασθενής χωρίς συνήθως να ξέρει καθόλου μουσική και μαζί αυτοσχεδιάζουμε ώστε να βρει έναν τρόπο να εκφράσει ό,τι κρύβει μέσα του. Μέσα από αυτή τη διαδικασία έμαθα πολλά πράγματα για την άρπα! Όταν θέλεις να εκφράσεις τόσα συναισθήματα, ψάχνεις την άρπα από πάνω ως κάτω για να βρεις εκείνο το σημείο που θα σε βοηθήσει να αποδώσεις αυτό που νιώθεις.

Έχεις εργαστεί ως μουσικοθεραπεύτρια;

Ναι εργαστήκα στην Αγγλία. Όταν τελειώσεις το πτυχίο σε ρωτάνε πού θέλεις να κάνεις την πρακτική σου. Εγώ ζήτησα να πάω σε φυλακές, σε ψυχιατρικές κλινικές υψίστης ασφαλείας και σε ‘hospice’ -ειδικές μονάδες όπου ζουν άνθρωποι που βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο της ζωής τους. Στα hospice παρέχεται στους ασθενείς κάθε δυνατή φροντίδα, όπως και εναλλακτικές θεραπείες, ώστε να έχουν την καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής.

Μπορείς να μου διηγηθείς κάποια εμπειρία σου;

Ναι βέβαια, αλλά χωρίς ονόματα. Κάποια στιγμή επισκέφτηκα μια ψυχιατρική κλινική υψίστης ασφαλείας. Να φανταστείς κάθε ένα μέτρο είχε και μια πόρτα με 100 κλειδαριές. Με οδηγούσε μια μικρόσωμη γυναίκα η οποία κούτσαινε εκ γενετής. Κάποια στιγμή άρχισα να ασφυκτιώ. Αν γινόταν κάτι ήξερα πως εκείνη δεν θα μπορούσε να αντιδράσει. Βρεθήκαμε λοιπόν σ' ένα μικρό δωμάτιο με 4 πόρτες. Πήγα κοντά στη μία και κοίταξα μέσα από το τζαμάκι και είδα πως έκαναν μαθήματα μαγειρικής. Ξαφνικά, ένιωσα πίσω μου μια μεγάλη παρουσία και άκουσα μια βαθιά, αντρική φωνή. Κοκάλωσα από τον φόβο μου. Γύρισα και στεκόταν πίσω μου ένας μεγαλόσωμος άντρας, γύρω στα 50 -φαντάσου κάποιον σαν τον πρωταγωνιστή στο Πράσινο Μίλι- και γυρίσε και μου είπε:  «…Συγγνώμη, είχα βγει από την κλινική και ξαναμπήκα. Δεν είχα ολοκληρώσει όμως τα μαθήματα για το κέικ, μού έχει μείνει ένα. Μπορώ να παρακολουθήσω;». Αισθάνθηκα γελοία και συνειδητοποίησα τι παιχνίδια στήνουν οι συνθήκες και ο φόβος.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Και στο hospice; Εκεί πρέπει να ήταν ακόμα πιο δύσκολες οι συνθήκες.

Το μαγικό είναι πως οι άνθρωποι εκεί ρουφούν κάθε ρανίδα ζωής, ζουν κάθε εμπειρία, κάθε μέρα με πάθος. Προσπαθούν να ζήσουν στο εξτρίμ. Αυτό που έκανα μαζί τους ήταν να αυτοσχεδιάζουμε μουσικές. Έτσι έγινε και μ' έναν ασθενή που στα νιάτα του έπαιζε κόντρα-μπασο. Είχε καρκίνο στον πνεύμονα και έπρεπε μονίμως να είναι διασωληνωμένος και να έχει δίπλα του το μηχάνημα με το οξυγόνο. Πάθαινε πανικό και γινόταν μπλε από τον φόβο όταν έπρεπε να τα αφαιρέσουν για λίγο ώστε να κάνουν τις αλλαγές ή να τον μεταφέρουν. Προσπαθούσε να μιλάει αργά για να μην του κοπεί η ανάσα, ήταν πολύ προσεκτικός. Όταν έκατσε στο πιάνο όμως άρχισε να παίζει με απίστευτη ταχύτητα, όπως παίζουμε στο κόντρα μπάσο. Του ζήτησα την άδεια να τον ηχογραφήσω για να το βάλω και σε άλλους να το ακούσουν και δεν το πίστευαν. Έγινε ένας από τους αγαπημένους μου. Μια μέρα μου ζήτησε να γράψουμε κάποια κομμάτια και να τα ηχογραφήσουμε και αυτά. Έγραψε μάλιστα ένα τραγούδι για τη γυναίκα του και μού ζήτησε να το δώσω στη νοσοκόμα του και να παίξουν την ημέρα της κηδείας του. Έτσι και έγινε. Με βρήκε η γυναίκα του 3-4 μήνες αφότου είχε φύγει εκείνος για να με ευχαριστήσει που μπορεί ακόμα να ακούει τη φωνή του.

Πώς το διαχειρίζεσαι όλο αυτό;

Έχουμε εποπτείες, συνεδρίες, υποστήριξη. Εγώ όμως έχω και τη μουσική. Δεν ξέρω τι θα έκανα χωρίς τη μουσική.

Εκτονώνεσαι με την μουσική;

Εν μέρει. Κάποτε είχα γράψει ένα κομμάτι, «Τα Προβατάκια». Πλησίαζε Πάσχα και είχα συνθέσει σχεδόν το μισό κομμάτι. Όμως τότε έχασα 3 ασθενείς μου και φρίκαρα. Έγραψα το δεύτερο μέρος σε πολύ διαφορετικό ύφος. Και έτσι το ονόμασα «Προβατάκια στη Σφαγή».

Τι πρότζεκτ «τρέχεις» τώρα;

Κάνω τις δικές μου εμφανίσεις συνεργαζόμενη με άλλους μουσικούς -κυρίως φωνή και ντραμς. Στην Ελλάδα συνεργάζομαι συχνά με την Αγγελική Τουμπανάκη και τον Στέφανο Ψαραδάκη. Στην Αγγλία συνεχίζουμε το πρότζεκτ με τον Jeremy, γράφουμε και εμπλουτίζουμε με άλλους μουσικούς το ρεπερτόριο για την άρπα στα πλαίσια του διδακτορικού στο Trinity Laban Conservatoire and Dance και τέλος, δουλεύω μαζί με την αδερφή μου Θάλεια-Μαρί Παπαδοπούλου ακολουθώντας την μουσικά στις χορευτικές της παραστάσεις.

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter Facebook και Instagram.