Το Ask VICE είναι μια στήλη στην οποία αναγνώστες ζητάνε από το VICE να τους λύσει τα προβλήματά τους – από έρωτα δίχως ανταπόκριση μέχρι εκνευριστικούς συγκατοίκους. Σήμερα ελπίζουμε να βοηθήσουμε έναν αναγνώστη που δυσκολεύεται με τη νυχτερινή ζωή.
Αγαπητό VICE
Έχω ένα πρόβλημα που μου φέρνει αμηχανία. Από όταν ξεκίνησε η πανδημία δυσκολεύομαι να μείνω ξύπνιος ως αργά.
Τι έχω; Από τα 16 μου και μέχρι πριν δύο χρόνια, έβγαινα έξω τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Ξεκινούσα σε μπαρ, μετά πήγαινα σε κλαπμ και μετά από ώρες χορού είχα ενέργεια να μιλάω με κόσμο μέχρι να ξημερώσει.
Πλέον στις 11 είμαι για σπίτι, όσο ωραία κι αν περνάω κι όσο κι αν έχω πιει. Κάποια σαββατοκύριακα δεν έχω καν όρεξη να βγω. Σκρολάρω στο Instagram και βλέπω τους φίλους μου να διασκεδάζουν, μέχρι να με πάρει ο ύπνος στον καναπέ. Η διασκέδαση έχει ξαναρχίσει, αλλά εγώ δεν συμμετέχω.
Μερικές φορές φοβάμαι ότι ο κιρκαδικός ρυθμός μου είναι τελείως off, άλλες φορές αναρωτιέμαι αν έχω κατάθλιψη. Έκλεισα τα 31 αλλά δεν μπορεί να φταίει αυτό, ε;
Ευχαριστώ
W.
Γεια σου W.,
Δεν είναι ασυνήθιστο να δυσκολεύεσαι να μπεις σε ρυθμό ξανά μετά από δυο χρόνια πανδημίας – και αυτό δεν έχει να κάνει απαραίτητα με την ηλικία σου. Το ότι είσαι 30άρης δεν σημαίνει ότι ξαφνικά έχασες την ικανότητα να μένεις ξύπνιος ως αργά.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορούν να εξηγήσουν την κούραση και την απροθυμία σου. Έρευνες δείχνουν ότι η πανδημία έχει επηρεάσει σοβαρά την ψυχική μας υγεία. Μελέτες, επίσης, λένε ότι τα τελευταία δυο χρόνια κινούμασταν πολύ λιγότερο κι αυτό επηρέασε αρνητικά τα σώματά μας.
«Πολλοί νιώθουν εξαντλημένοι», λέει ο ψυχολόγος Jean-Pierre van de Ven από το Άμστερνταμ. «Απλώς, τελευταία, δεν έκανες και πολλά. Έτσι έχουν αλλάξει τα μοτίβα συμπεριφοράς σου. Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα ενέργειάς σου».
Σύμφωνα με τον Van de Ven, είναι σημαντικό να καταλάβεις αρχικά αν η κούρασή σου είναι ψυχική ή σωματική. «Προτείνω να δεις έναν γιατρό για να αποκλείσεις σωματικά αίτια», τονίζει. Λέει πως ο long COVID είναι μια πιθανή αιτία εξάντλησης. Μια μελέτη από το πανεπιστήμιο του Μπέργκεν δείχνει ότι 52% των ανθρώπων, 16 ως 30 ετών, είχαν συμπτώματα έξι μήνες αφότου κόλλησαν τον ιό, όπως χρόνια κόπωση, ενώ άλλες μελέτες είχαν μεγάλες διακυμάνσεις ως προς τα αποτελέσματα, από 5% ως 50%.
Όταν τα έχεις αποκλείσει αυτά μπορείς να αναρωτηθείς πώς νιώθεις ψυχικά. «Πολλοί υπέφεραν από χρόνιο στρες κατά τη διάρκεια της πανδημίας, επειδή φοβούνταν ότι θα κολλήσουν κορονοϊό, για παράδειγμα», λέει ο Van de Ven. «Η ζωή σου άλλαξε τελείως μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα: λιγότερες κοινωνικές επαφές, ίσως λιγότερα χρήματα επειδή δεν δούλευες εξίσου ή μπορεί και να απολύθηκες».
Σύμφωνα με τον Van de Ven πολλοί δυσκολεύονται με τις συνέπειες του λεγόμενου “bore-out”: τα σωματικά συμπτώματα που εκδηλώνονται μετά από μια εκτεταμένη περίοδο πλήξης και λίγων ερεθισμάτων. Μπορείς να συγκρίνεις τα συμπτώματα αυτά με τα συμπτώματα του burnout: δεν έχεις ενέργεια, κουράζεσαι γρήγορα και μπορεί να έχεις και πονοκεφάλους και να δυσκολεύεσαι να κοιμηθείς. «Μερικές φορές είναι δύσκολο να ξεκουνηθείς, να αρχίσεις να κάνεις πράγματα», εξηγεί. «Όπως μετά από ένα burnout χρειάζεσαι χρόνο για να συνηθίσεις ξανά τα εξωτερικά ερεθίσματα».
Επίσης δεν είναι κακό να μιλήσεις σε έναν ψυχολόγο. «Δεν χρειάζεται να έχεις σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας για να μιλήσεις με ψυχολόγο. Μπορείς να μιλήσεις για πράγματα που σε κάνουν να νιώθεις ανασφάλεια», λέει.
Η συμβουλή αυτή σίγουρα βοηθάει όταν αναρωτιέσαι αν έχεις κατάθλιψη ή όχι. Επίσης λέει ότι μπορεί να έχεις κατάθλιψη αν νιώθεις πεσμένος για πάνω από δύο εβδομάδες και δεν έχεις όρεξη να κάνεις όσα απολάμβανες κάποτε. Επιπλέον οι διαταραχές ύπνου, οι διακυμάνσεις στο βάρος, η απαισιοδοξία και οι αυτοκτονικές σκέψεις μπορεί να είναι σημάδια κατάθλιψης. Ο ίδιος βλέπει έναν όλο και μεγαλύτερο αριθμό νέων με εξωγενή κατάθλιψη – που προκαλείται από εξωτερικούς παράγοντες. «Νιώθουν πολύ άσχημα γιατί έχουν χάσει τη δουλειά τους ή χώρισαν για παράδειγμα», εξηγεί.
Επίσης, όμως, μπορεί οι «παλιές καλές μέρες» να μην ήταν τόσο καλές. «Μήπως έπαιρνες συχνά ναρκωτικά και έπινες; Θα μπορούσε να είναι αντίδραση σε κάτι που σε έριχνε, όπως μια κακή σχέση ή προβλήματα στη δουλειά», λέει. Το γεγονός ότι δεν νιώθεις τόσο την ανάγκη να βγεις μπορεί να σημαίνει ότι νιώθεις καλύτερα. Επίσης η αντίδραση του σώματός σου σε αυτά τα διεγερτικά μπορεί να έχει αλλάξει. «Αν έπαιρνες για καιρό ναρκωτικά και έπινες σε εβδομαδιαία βάση, εξαντλείς το σώμα σου», λέει ο Van de Ven.
Τέλος, μπορεί να έχει να κάνει και με την ηλικία σου αλλά όχι με τον τρόπο που φοβάσαι. Ίσως τα χρόνια της πανδημίας να συνειδητοποίησες πόσο ωραία μπορεί να είναι τα σαββατόβραδα στο σπίτι ή ίσως απολαμβάνεις ένα σαββατοκύριακο ξεκούρασης, αντί να περνάς τη μισή Κυριακή ξερνώντας και ξενερώνοντας.
Είναι μεγάλη αλλαγή και συγκρίνοντας τη ζωή σου με το πώς ήταν ίσως νιώθεις λιγάκι μεγάλος. Αλλά το να επιλέγεις να περάσεις αλλιώς το σαββατοκύριακό σου δεν σημαίνει ότι οι μέρες της νιότης σου πέρασαν ανεπιστρεπτί. Σε πολλούς νέους δεν αρέσει να βγαίνουν και πολλοί μεγαλύτεροι δεν ξεκολλάνε από τα μπαρ μέχρι το πρωί. Εσύ θα αποφασίσεις τι σου φέρνει χαρά.
Κάνε subscribe στο YouTube – VICE Greece.
Περισσότερα από το VICE
Τουρίστες Απαντούν αν θα Πήγαιναν στο Άμστερνταμ σε Περίπτωση που Απαγόρευε το Χόρτο
Khay Be: Το “Pyro” Album, η Ζωή στην Αγγλία και το West Coast Rap
Φωτογραφίες Ανθρώπων που Ζουν Δίπλα στα Μεγαλύτερα Εργοστάσια Ενέργειας της Ευρώπη