Ο Άρης Μπινιάρης Πιστεύει ότι αν Δεν Αποδεχθείς τους Δαίμονές σου, σε Περιμένουν στη Γωνία

Δέκα χρόνια πριν, ο Άρης Μπινιάρης έβαλε με εκκωφαντικό τρόπο το όνομά του στον χάρτη της θεατρικής Αθήνας, με την παράσταση «Θείο Τραγί», μέσω της οποίας πρότεινε έναν άλλο τρόπο να γίνονται τα πράγματα.

Μια σκηνική εμπειρία με τον ίδιο τον Μπινιάρη να ερμηνεύει μπροστά σε ένα μικρόφωνο τον εμβληματικό λόγο του Γιάννη Σκαρίμπα, μια μπάντα επί σκηνής, συναυλιακό ήχο και τραγούδια που συνομιλούν δραματουργικά με τη βασική ιστορία.

Ο ίδιος έχει την ανάγκη να επανέρχεται κατά καιρούς σ’ αυτήν την παράσταση. Έτσι, για να σηματοδοτήσει όχι τόσο το κλείσιμο ενός κύκλου, αλλά περισσότερο την αυγή ενός νέου, ο Άρης Μπινιάρης πήρε την απόφαση να παρουσιάσει το «Θείο Τραγί» και πάλι στο Bios, τον χώρο που πρωτοανέβηκε η παράστασταση. Ήταν ένα διαρκές sold-out και αυτή τη φορά.

Συζητώντας αρκετή ώρα με τον σκηνοθέτη, σε ένα καφέ του κέντρου, κατάλαβα ότι μία από τις πυρηνικές του πεποιθήσεις είναι ότι δεν είμαστε μόνο ένα πράγμα. Μπορούμε να καταπιανόμαστε με πολλά διαφορετικά, ασύνδετα μεταξύ τους και δεν χρειάζεται να απολογούμαστε για αυτό.

«Πρέπει να μπορούμε να επανεφεύρουμε τον εαυτό μας δυο και τρεις φορές». Κάνοντας πράξη την αντίληψή του αυτή, στις 2 Ιουνίου, οι Orgazma, η μπάντα που δημιουργήθηκε στην καραντίνα του 2020, θα κάνει το πρώτο της live.

Σαν ένα ποτάμι που θα βρει πάντα τον τρόπο να κυλάει, όταν η δημιουργικότητά του συμπιέστηκε στο σκοτάδι της πανδημίας, βρήκε διέξοδο στο τολμηρό εγχείρημα των Orgazma. Ο Άρης Μπινιάρης είναι η φωνή και οι στίχοι του σχήματος με τον σκληρό ηλεκτρονικό, industrial ήχο και την παγανιστική ατμόσφαιρα.  

«Η πρώτη δουλειά των Orgazma, με τον ομώνυμο τίτλο φέρει μέσα της τη λύσσα να μην μας καταβάλει αυτό το ζοφερό κλίμα που υπήρχε γύρω μας. Γι’ αυτό και “Orgazma”, για να εκφράζει το οργασμικό, ερωτικό, διονυσιακό στοιχείο. Αυτό που στερηθήκαμε πάνω απ’ όλα, το να είμαστε μαζί σε μια συναυλία, να πηγαίνουμε θέατρο, να τρώμε, να χορεύουμε, να απολαμβάνουμε».

«Της ψυχής σου, τα γκέμια να αρπάξεις στα δόντια». Αυτός ο στίχος από το τραγούδι των Orgazma, “Guru Dealer” θα μποορύσε να πει κανείς ότι εκφράζει τη νοοτροπία του και την απέχθειά του για κάθε είδους δογματισμό.

«Να ορίσεις εσύ - στον βαθμό που μπορείς - τι και ποιον θα πιστεύεις. Είναι ένα τραγούδι πού μιλάει για το πώς να μην εξαρτάσαι από διάφορους “μπαμπάδες”, που σου πουλάνε πατρονάρισμα και αυθεντία και δεν έχεις δικαίωμα να τους αμφισβητήσεις, γιατί είναι πάνω σε έναν άμβωνα».

Εν αναμονή της πρώτης live επικοινωνίας των τραγουδιών της μπάντας με το κοινό, ο σκηνοθέτης που γοητεύεται εξίσου από το θέατρο και τη μουσική, κάνει πρόβες για την καλοκαιρινή περιοδεία της τραγωδίας του Αισχύλου, «Προμηθέας Δεσμώτης», με τον Γιάννη Στάνκογλου στον ομώνυμο ρόλο, που ανέβηκε πρώτη φορά το περασμένο καλοκαίρι, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

«Το έργο από μόνο του είναι πολύ ισχυρό. Ένα από τα στοιχεία που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον είναι ότι οι χαρακτήρες δεν είναι άνθρωποι. Έχουμε να κάνουμε με έναν Τιτάνα, τον Προμηθέα, τις Ωκεανίδες, τον Δία. Ήταν μια πρόκληση το πώς θα αποδοθεί εικαστικά, σκηνικά και ερμηνευτικά το μεταφυσικό στοιχείο.

»Απ’ ότι φάνηκε και πέρσι, που η παράσταση πήγε καλά, βρήκαμε μια άκρη», λέει στο VICE ο Άρης Μπινιάρης που πιστεύει στα σαφή όρια, την οργανωτικότητα και την αξία του χρόνου, επειδή ακριβώς είναι πεπερασμένος. Κι αν είναι τρέλα, έχει τη μέθοδό της. Ταυτόχρονα, η λύσσα και η λαχτάρα είναι δύο λέξεις που χρησιμοποιεί συχνά, όταν μιλάει για τη δουλειά του.

VICE: Δεν το είχα προγραμματίσει, αλλά θα ήθελα να ξεκινήσουμε με τους Orgazma που σε λίγες μέρες έχετε το πρώτο σας live.
Άρης Μπινιάρης: Οι Orgazma έχουν διάφορες επιρροές από μουσικές με τις οποίες έχουμε μεγαλώσει, οι οποίες έρχονται ασυνείδητα στην επιφάνεια: πανκ, ραπ, ροκ. Είναι μια υβριδική δουλειά, με έναν πιο σύγχρονο ήχο - industrial, ηλεκτρονικό, με ηλεκτρικές κιθάρες. 

Με κάποια από τα παιδιά, συνεργαζόμασταν στο θέατρο και ξεκινήσαμε αυτό το μουσικό πρότζεκτ, μέσα στην πρώτη καραντίνα. Σε αυτή την ασφυκτική κατάσταση, μ’ αυτό το αδιέξοδο που διαφαινόταν, όλη αυτή την πίεση που είχε συσσωρευτεί, τη διοχετεύσαμε στη μουσική. Έτσι, προέκυψαν αυτά τα οκτώ τραγούδια των Orgazma και περιμένουμε με χαρά να δούμε τι θα γίνει στο πρώτο μας live στο Six D.O.G.S., στις 2 Ιουνίου.  

Σκέφτηκες καθόλου «είμαι ο Μπινιάρης, πώς θα κρίνουν τη μουσική μου»;
Όχι, αλλά έχει να κάνει και με τη στιγμή που γεννήθηκαν οι Orgazma. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε θέατρο, το μέλλον διαφαινόταν δυσοίωνο. Ήταν σαν εφιάλτης. Οπότε, δεν μπορούσαν να υπάρχουν αυτές οι σκέψεις, παρά μόνο η επιθυμία να παραμείνουμε δημιουργικοί.

Μπήκαμε με τον Αλέκο Γεωργουλόπουλο, τον Βίκτωρα Κουλουμπή και τον Χάρη Κρεμμύδα σε ένα στούντιο και είπαμε «πάμε να ξελαμπικάρουμε απ΄ το κλίμα που υπήρχε τότε». Ενδεχομένως, γι’ αυτό, ο ήχος είναι τόσο σκληρός και ο στίχος τόσο αιχμηρός. Φυσικά, υπάρχει και πολλή αγάπη μέσα σ’ αυτό. 

Ήσουν απ΄ τους εφήβους που τραγούδαγες σε μπάντες; Σου είχε μείνει ένα μικρό απωθημένο;
Σίγουρα (γελάει). Ήταν μια επιθυμία που την είχα πολύ έντονα. Είχα κάνει κάποιες εφηβικές απόπειρες, πολύ ερασιτεχνικές. Δεν πέτυχαν (γελάει). Όμως, φυσικά ζούσαμε μες στη μουσική, πανκ, ραπ, ροκ, ηλεκτρονική – είμαστε η γενιά των Prodigy. Αυτές οι μουσικές μάς καθόρισαν. Πηγαίναμε σε συναυλίες, ήμασταν συλλέκτες βινυλίων, ανταλλάσσαμε κασέτες. 

Μας δόθηκε ένας χρόνος στην καραντίνα για να αναπτυχθεί όλο αυτό. Δεν φίλτραρα κάτι μέσα από ένα θεατρικό τρόπο. Ήταν ένα όνειρο για μένα αυτό που δοκιμάζουμε τώρα με τους Orgazma. Θα δούμε μέχρι πού μπορεί να φτάσει.

Και οι στίχοι που υπογράφεις εσύ είναι ιδιαίτεροι και επιθετικοί.
Αιχμηροί, ναι. Η δουλειά θίγει διάφορα ζητήματα. Πλευρίζει με διάφορους τρόπους τον δογματισμό, την απομόνωση, τη μοναξιά που υπάρχει και σίγουρα όλα αυτά φιλτράρονται μέσα από το συναίσθημα της οργής και της θλίψης, που διατρέχει τα κομμάτια. Όμως, υπάρχει και μια κρυμμένη ελπίδα. Υπάρχει ένα φως που διαφαίνεται στο τέλος με την αποδοχή των σκοταδιών μας, μέσα από ένα ερωτικό κομμάτι, έντονο κι αυτό. 

Έτσι είσαι και σαν άνθρωπος, δηλαδή όλα αυτά τα χρόνια προσπαθούσες να συμφιλιωθείς με τα δικά σου σκοτάδια, για να βγεις στο φως;
Ναι, και συνεχίζω να το κάνω. Το πρώτο έργο που μου το φώτισε αυτό ήταν το «Θείο Τραγί», γι’ αυτό από τότε, το ανεβάζω ξανά και ξανά. Έχω την ανάγκη να επανέρχομαι σ’ αυτό. Ο λόγος που ήθελα να το κάνω ήταν ακριβώς, επειδή μιλούσε για αυτές τις σκοτεινές περιοχές που έχουμε μέσα μας. Δυσκολευόμαστε, συνήθως, να τις κοιτάξουμε και να τις αποδεχτούμε. 

Για μένα όμως, το να διαβείς τα κατώφλια τους και να τις ανιχνεύεις, βοηθάει πάρα πολύ στο να μην εστιάζεις σ’ αυτές. Τα σκοτάδια δεν φεύγουν ποτέ, τα αποδέχεσαι, τα γνωρίζεις, ξέρεις ότι είναι εκεί και για κάποιο λόγο υπάρχουν. Έχουν κι αυτά τη λειτουργία τους στην ψυχοσύνθεσή μας και η αποδοχή τους σε βοηθάει να διακρίνεις το φως. 

Με όλα τα έργα που έχω ασχοληθεί, σίγουρα κάποιοι δαίμονες ξορκίζονται, οι οποίοι φυσικά ακουμπάνε σε ένα ευρύτερο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο και εν τέλει υπαρξιακό. Η αποδοχή των δαιμόνων μας, η αναγνώρισή τους, δημιουργεί κάτι γόνιμο και συμφιλιώνει κάποιες περιοχές μέσα μας. Όταν τους αναγνωρίζεις, μπορείς να μην τους τρέφεις. Αλλιώς, σε περιμένουν στη γωνία και στην έχουν στημένη. 

Το «Θείο Τραγί» τι είναι για σένα;
Αυτή η παράσταση ήταν σαν να έθεσε την ατζέντα όλων των θεμάτων με τα οποία θα καταπιανόμουν στο μέλλον, είτε κάνοντας αρχαίο δράμα, είτε τα υπόλοιπα έργα. Στην ουσία, «Θείο Τραγί» τα εμπεριέχει, είναι μια μήτρα ή ένα κύτταρο από το οποίο αντλούν οι επόμενες δουλειές. 

Το 2011, βγάλαμε μια μπάντα επί σκηνής και ξαφνικά ο ήχος ήταν συναυλιακός. Όλο αυτό δεν ήταν εύκολο για τους θεατές. Στην αρχή, δεν είχαμε κόσμο, έφευγαν στη μέση της παράστασης. Πολύ γρήγορα φυσικά, αυτό άλλαξε, ήρθε κόσμος και ακολούθησε η παράσταση την πορεία της. Μέσα σ’ αυτό, ανακάλυψα έναν τρόπο να προσεγγίζω το θέατρο. 

Ο θεατής μπορεί να καταλαβαίνει την ιστορία και ταυτόχρονα μέσω της μουσικής και της διαχείρισης του λόγου, να γίνεται παραλήπτης κραδασμών και δονήσεων που φέρουν πληροφορίες οι οποίες έχουν να κάνουν περισσότερο με συνειρμούς του ασυνείδητου.

Όταν βρίσκεις κάτι τόσο σημαντικό για σένα από την αρχή, μετά δεν τρομάζεις πώς θα είναι το επόμενο βήμα κι αν θα φτάσει στο ίδιο επίπεδο;
Όχι, το αντίθετο, διότι μου άνοιξε μονοπάτια. Μ’ έπιασε λαχτάρα για να δοκιμάσω πράγματα σε σχέση με αυτόν τον κώδικα. Είδα ότι έχει εφαρμογές στο αρχαίο δράμα που αργότερα τις δοκίμασα στους Πέρσες, τις Βάκχες, τον Προμηθέα. Έτσι κι αλλιώς, η μουσική για μένα είναι πάρα πολύ σημαντική στη ζωή μου. 

Πίσω από πολλά πράγματα που κάνεις όλα αυτά τα χρόνια, έχεις καταλήξει ότι υπάρχει ένα πράγμα που σε αφορά περισσότερο; 
Είναι διάφορα ζητήματα, όπως το θέμα του δογματισμού. Πέρα από τον φανερό, εξωτερικό δογματισμό που μπορεί κανείς να δει στην κοινωνία σε διάφορες μορφές, με αφορά και προσωπικά το πού λειτουργώ εγώ πιο μονωμένα. Ποια κομμάτια μου δεν δέχονται να αλληλεπιδράσουν με κάτι καινούριο, κάτι που δεν είναι οικείο; Δεν ξέρω σε ποιο βαθμό τα καταφέρνω, αλλά προσπαθώ πάντα να μαθαίνω σε σχέση με αυτά τα ζητήματα.

Είσαι από τους λίγους σκηνοθέτες που έχουν μιλήσει για το πόσες άλλες δουλειές έχει χρειαστεί να κάνουν, για βιοποριστικούς λόγους, παράλληλα με τη θεατρική δραστηριότητα.
Έχω κάνει διάφορες δουλειές στον ιδιωτικό τομέα για αρκετό καιρό, σε πολύ σκληρές συνθήκες. Με αυτό τον τρόπο, κέρδισα λίγο χρόνο για να οργανώσω τη θεατρική μου πορεία. Αυτό με βοήθησε, πέρα απ’ το οικονομικό και σε διάφορα άλλα ζητήματα. Γνώρισα πράγματα που δεν θα τα γνώριζα ποτέ εντός θεάτρου και ήταν ένα πάρα πολύ χρήσιμο «σχολείο».

Ταυτόχρονα, με βοήθησε να οργανώσω κάποια βήματα σε σχέση με το θέατρο, όπως τα ήθελα εγώ σε εκείνη τη φάση.  Παράλληλα βέβαια με τις δουλειές, εκείνο το διάστημα, φρόντιζα να εκπαιδεύομαι περαιτέρω θεατρικά, μέσω αρκετών σεμιναρίων αλλά και προσωπικής μελέτης. 

Πιστεύεις ότι το #MeToo έφερε θετικές αλλαγές στον θεατρικό χώρο;
Φυσικά. Το #MeToo κάπως μάζεψε μια ασύδοτη κατάσταση. Επειδή ορθώς έχουν ειπωθεί πολλά όλο αυτό το διάστημα, εγώ  θα ήθελα να σταθώ στο ότι συζητήθηκε δημόσια, για πρώτη φορά τόσο έντονα, η αξία της ψυχοθεραπείας ως μέσο ανάδειξης αλλά και διαχείρισης κρυμμένων τραυμάτων - τραυμάτων που μπορούν, σε ένα τέτοιο πλαίσιο ασφάλειας, να αναδειχθούν και, γιατί όχι, μακροπρόθεσμα να επουλωθούν. 

Δεν πιστεύω ότι το θέατρο είναι ένας χώρος, όπου πρέπει να υπάρχει οδύνη και να υποφέρουμε, για να προκύψει κάτι δημιουργικό. Ποτέ δεν ήμουν αυτής της σχολής. Μια δουλειά είναι κι αυτή, πάρα πολύ γοητευτική, αλλά δουλειά. Είναι ένας μύθος αυτός του καταραμένου καλλιτέχνη. Τίποτα παραγωγικό δεν βγαίνει έτσι. 

Είσαι πολιτικοποιημένος;
Φυσικά. Με απασχολεί τι συμβαίνει στην κοινωνία και πώς το πολιτικό επικοινωνεί και με άλλους ομόκεντρους κύκλους: το κοινωνικό, το υπαρξιακό, το οικογενειακό. Γιατί μην ξεχνάμε ότι στη χώρα που ζούμε, έχουμε κι ένα πολύ συγκεκριμένο μοντέλο οικογένειας που στο μεγαλύτερο ποσοστό της, δεν φαίνεται να έχει πετύχει και πολύ.

Πρόκειται για ένα μοντέλο με πολύ χοντρές παθογένειες. Έχω μια τάση να κοιτάζω τι προκύπτει μέσα από τον απίστευτα συμπλεγματικό και προβληματικό χώρο της ελληνικής οικογένειας. Παραστάσεις διαφόρων καλλιτεχνών τα τελευταία χρόνια έχουν ασχοληθεί μ’ αυτό το ζήτημα και είναι παρήγορο αυτό. 

Τι κάνουμε λάθος στο κλειστό σύστημα της ελληνικής οικογένειας;
Υπάρχει πάρα πολύς φθόνος - αυτό το «να μην προχωρήσει κανείς» - και μόνωση. Μαζί και με το βαλκανικό, μεσογειακό ταμπεραμέντο μας, δημιουργείται ένας εκρηκτικός συνδυασμός. Χρειάζεται πολλή δουλειά, για να προχωρήσεις πέντε βήματα παραπέρα και να αποσυνδεθείς από τα κλειστά κυκλώματα της οικογένειας, τα οποία συνήθως προσπαθούν να κάνουν τα πάντα έτσι ώστε να μην αυτονομηθείς, να μην ανεξαρτητοποιηθείς.

Ζούμε σε μια εποχή που όλοι περιμένουν στη γωνία τον άλλο;  
Ισχύει αυτό που λες, σε ένα μεγάλο βαθμό. Υπάρχει μια φοβερή επιθετικότητα, κυρίως επειδή ο καθένας μας έχει τα δικά του και επειδή επιλέγουμε να μην τα δούμε συνήθως τα προβάλλουμε σε κάποιον άλλο. Όσο περισσότερο τα διαχειριζόμαστε, τόσο λιγότερο οδηγούμαστε στην υπερχείλιση της έντασης. Σίγουρα αυτό εντείνεται και λόγω των social media. 

Στην παράσταση του «Προμηθέα Δεσμώτη», που θα κάνει περιοδεία φέτος το καλοκαίρι, πώς θα περιέγραφες την προσέγγισή σου;
Χρησιμοποιώ εργαλεία της μουσικής πλευράς του θεάτρου. Παρόλα αυτά τώρα, επειδή είναι το έργο τέτοιο, οι γραμμές είναι πιο αδρές, όπως και τα μουσικά θέματα και η διαχείριση των χορικών. Είναι λες και το έργο σε χαράζει συνεχώς, σαν να σε κόβει. 

Προσπαθήσαμε μέσα από αυτή την αδρότητα, αλλά κι ένα πιο μυσταγωγικό στοιχείο που υπάρχει, να καταδείξουμε ότι ο Προμηθέας όσο είναι στον βράχο διανύει και μια εσωτερική διαδρομή. Επίσης, η επιμονή του στην αντιπαλότητά του με τον Δία, επί της ουσίας σηματοδοτεί την αντίστροφη μέτρηση της πτώσης του Δία. Όσο ο Προμηθέας μένει πιστός στην απόφασή του, τόσο πιο απειλητικός γίνεται απέναντι στην εξουσία του Δία. 

Γενικότερα, πώς λειτουργείς στις πρόβες ως σκηνοθέτης;
Μ’ αρέσει όταν τα πράγματα προκύπτουν πιο οργανικά. Μ’ αρέσει να δημιουργούμε ένα πλαίσιο, μέσα στο οποίο υπάρχει μια αλληλεπίδραση και το πλαίσιο το ίδιο γεννάει την εξέλιξή του, ώστε να φτάσουμε στην τελική φόρμα της παράστασης. Από δουλειά σε δουλειά, προσπαθώ να ανιχνεύω έστω μία νέα περιοχή, έστω ένα πράγμα να είναι καινούριο.  Φυσικά, άλλοτε πετυχαίνει σε μεγαλύτερο, άλλοτε σε μικρότερο βαθμό. 

* Οι Orgazma ανεβαίνουν στη σκηνή του Six D.O.G.S. την Πέμπτη 2 Ιουνίου. Οι πόρτες ανοίγουν στις 21.00. Για εισιτήρια, πατήστε εδώ.

«Θα Κάτσουμε Μέχρι το Σάββατο» - Οι Φίλοι του Ολυμπιακού Κοκκίνισαν το Βελιγράδι

Η Καλύτερη Δουλειά στον Κόσμο: Καθαρισμός Θαλάμων Διαδικτυακού Σεξ

Συγκλονιστικές Φωτογραφίες: Τι Άφησαν Πίσω τους οι Ουκρανοί που Εγκατέλειψαν τα Σπίτια τους

Ακολουθήστε το VICE σε Facebook, Instagram και Twitter.