Παρακολουθήσαμε την 4ωρη Συνέλευση των Καλλιτεχνών που Ζητούν την Παραίτηση Μπαλτά και Φαμπρ

FYI.

This story is over 5 years old.

Διασκέδαση

Παρακολουθήσαμε την 4ωρη Συνέλευση των Καλλιτεχνών που Ζητούν την Παραίτηση Μπαλτά και Φαμπρ

Μαζική αντίδραση των καλλιτεχνών με αφορμή τις αποφάσεις που τους «πετάνε εκτός» Φεστιβάλ Αθηνών κι Επιδαύρου.
1.4.16

Φωτογραφίες: Ιωάννα Χρονοπούλου

Την Πέμπτη, όσο στην Ελλάδα το ίντερνετ ξεσπάθωνε για τις ανακοινώσεις του Γιαν Φαμπρ, του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή για το Φεστιβάλ Αθηνών κι Επιδαύρου που έχει βελγικό χαρακτήρα, στη Γαλλία 1,2 εκατομμύριο άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους αντιδρώντας στο νέο εργασιακό νομοσχέδιο που προωθεί η κυβέρνηση. Μαθητές, φοιτητές και εργαζόμενοι διαδήλωσαν, προχώρησαν σε καταλήψεις και κατέβασαν απεργιακά ρολά σε όλη τη χώρα, φουντώνοντας τις μνήμες του Μάη του '68.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Στην Ελλάδα, βέβαια, τα εργασιακά κεκτημένα αποτελούν παρελθόν εδώ και χρόνια, με αποκορύφωμα τα τελευταία 6 μνημονιακά, στα οποία η αντίδραση απέναντι στην καταστρατήγησή τους εκφράστηκε από τις περισσότερες κοινωνικές ομάδες που έχουν πληγεί. Εκκωφαντικά απόντες –εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, που αποτέλεσαν τις εξαιρέσεις κι όχι τον κανόνα– στάθηκαν οι καλλιτέχνες. Το οξύμωρο βέβαια είναι ότι ο πολιτισμός ήταν το πρώτο που μπήκε στο περιθώριο στα χρόνια της Ελλάδας της κρίσης, θεωρούμενος ως πολυτέλεια, αφήνοντας στρατιές ανέργων. Τον Μάη του '68, που επανήλθε στη μνήμη με αφορμή τα χθεσινά γεγονότα στη Γαλλία, οι καλλιτέχνες έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο, ενέπνευσαν κι αποτύπωσαν την ιστορική στιγμή μέσα από το κατειλημμένο ατελιέ της Καλών Τεχνών κι όχι μόνο, αφήνοντας παράλληλα σπουδαία καλλιτεχνική κληρονομιά. Σε αντίθεση, στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια η ανάμειξη της πλειονότητας των καλλιτεχνών στα όσα συμβαίνουν στην κοινωνία, δυστυχώς για πολλούς, συνοψίζεται στη φράση που προφέρεται μια με καημό, μια με αγανάκτηση: «Μα πού είναι και τι κάνουν οι άνθρωποι του πολιτισμού;»

Οι καλλιτέχνες λοιπόν εμφανίστηκαν. Την Παρασκευή το μεσημέρι, γεμίζοντας το μικρό δρομάκι έξω από το Θέατρο Σφενδόνη δίπλα από το μετρό της Ακρόπολης. Και ούτε οι ίδιοι δεν πίστευαν τη μαζική ανταπόκριση που είχε το αυθόρμητο διαδικτυακό τους κάλεσμα για να αντιδράσουν στον «αποκλεισμό» τους από το Φεστιβάλ Αθηνών κι Επιδαύρου. Μεγάλα και γνωστά ονόματα από τον χώρο του θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, σκηνοθέτες, ηθοποιοί, συγγραφείς, χορευτές, εικαστικοί, πανεπιστημιακοί, φοιτητές και θεατές γέμισαν ασφυκτικά το θέατρο που είχε παραχωρηθεί γι' αυτό τον σκοπό.

Ο ηθοποιός Αργύρης Ξάφης ανέλαβε το δύσκολο ρόλο του συντονιστή της συνέλευσης. Σε μια διαδικασία πρωτόγνωρη για τους περισσότερους, καθώς δεν έχει ξαναγίνει αντίστοιχη «από τα κάτω» μαζική καλλιτεχνική κινητοποίηση, οι παρευρισκόμενοι για αρκετή ώρα προσπάθησαν να βάλουν τους «κανόνες» της διαδικασίας, τονίζοντας συνεχώς ότι είναι κάτι που δεν έχουν ξανακάνει. Ο χρόνος τοποθετήσεων ορίστηκε στα 3-5 λεπτά και αποφασίστηκε ότι στο τέλος θα διαμορφωθεί από κοινού ένα κείμενο από όσα θα πέσουν στο τραπέζι. Στις 13.15 της Πρωταπριλιάς του 2016, σαν να 'ναι ψέμα, θα ξεκινούσε η πιο ριζοσπαστική στιγμή στην ιστορία του ελληνικού θεάματος τα τελευταία χρόνια, σπουδαιότερη σαν εμπειρία κι από το ίδιο τον λόγο που βρίσκονταν όλοι αυτοί εκεί.

Συνολικά μέτρησα πάνω από 30 τοποθετήσεις καλλιτεχνών από διάφορους τομείς της Τέχνης. «Να ευχαριστήσουμε τον Γιαν Φαμπρ που είμαστε εδώ», είπαν κάποιοι στις τοποθετήσεις τους, κάνοντας νύξη και για ζητήματα που αφορούν γενικότερα τα εργασιακά στον κλάδο αλλά και το ζήτημα της αξιοκρατίας και της διαφάνειας στις διαδικασίες από εδώ και πέρα. Αρκετοί μίλησαν για το πώς οραματίζονται το φεστιβάλ και τις καλλιτεχνικές διαδικασίες στην Ελλάδα.

Διαφωνία υπήρχε μεταξύ των παρευρισκόμενων για το αν πρέπει να γίνει σαμποτάζ ή όχι από τους Έλληνες καλλιτέχνες σε πιθανό κάλεσμα συμμετοχής τους στο φεστιβάλ, αλλά και για το αν πρέπει να γίνει ένα αντι-φεστιβάλ από τους ίδιους ή όχι. Οι καλλιτέχνες επίσης ξεκαθάρισαν στις τοποθετήσεις τους ότι το πρόβλημα δεν είναι εθνικό ούτε καλλιτεχνικό απέναντι στην επιλογή του κ. Φαμπρ.

Τα αίματα άναψαν όταν ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού θεάτρου, κ. Λιβαθινός, στην ερώτηση αν το Εθνικό θα συμμετέχει στο φετινό φεστιβάλ απάντησε θετικά, λέγοντας έντονα ότι «θα γίνουν οι παραστάσεις κανονικά. Δεν θα σαμποτάρουμε το φεστιβάλ». Επίσης, ο κ. Λιβαθινός είπε ότι έκανε ξενάγηση στους χώρους του Εθνικού στον κ. Φαμπρ και του εξήγησε πώς έχει η κατάσταση. Το «ανέκδοτο», όπως είπε ο Στάθης Λιβαθινός, ήταν ότι ο Φαμπρ τον ρώτησε «Are you angry with me?» κι εκείνος του απάντησε: «Very much, mr. Fabre».

Όπως και να 'χει, οι καλλιτέχνες κατάφεραν να κάνουν έναν εποικοδομητικό διάλογο, να συμφωνήσουν και να διαφωνήσουν, να δώσουν χρόνο και χώρο σε όλες τις απόψεις και –το πιο σημαντικό– τελικά πάνω από 500 άτομα να συμφωνήσουν με συντριπτική πλειοψηφία σε ένα κοινό κείμενο. Δεν το λες κι εύκολο. Στις 15.30 άρχισε η συζήτηση για τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου. Μία ώρα μετά, έγινε γνωστή και η ανακοίνωση του Δ.Σ. του φεστιβάλ, που φαίνεται να υποχωρεί στις αρχικές εξαγγελίες. Παρ' όλα αυτά, αποφασίστηκε το τελικό κείμενο της συνέλευσης να ξεκινά ζητώντας την παραίτηση Μπαλτά.

«Συγκεντρωθήκαμε εδώ σήμερα, 1η Απριλίου, αυθόρμητα στο Θέατρο Σφενδόνη οι δημιουργοί που ζουν κι εργάζονται στην Ελλάδα, εκπρόσωποι του θεάτρου, του χορού, του κινηματογράφου, της μουσικής, των εικαστικών και συζητήσαμε διεξοδικά τόσο τον διορισμό εκ μέρους σας του Φλαμανδού καλλιτέχνη Γιαν Φαμπρ όσο και το πρόγραμμα του αναδομημένου φεστιβάλ, διεθνούς πλέον, που από κοινού εξαγγείλατε. Συμφωνήσαμε με συντριπτική πλειοψηφία ότι πρόκειται για μια απαράδεκτη κι έκθετη τόσο νομικά όσο και ηθικά ενέργεια, η οποία στρέφεται ευθέως εναντίον της καλλιτεχνικής δημιουργίας κι εναντίον των χειμαζόμενων ή και ανέργων Ελλήνων δημιουργών. Επειδή οι συγκεκριμένες αυτές πράξεις ελέγχονται ως παράνομες και κυρίως εχθρικές προς τη ζωντανή δημιουργία και τον πολιτισμό του τόπου, ζητάμε την άμεση παραίτησή σας. Προς ενημέρωσή σας, έστω πρωθύστερη, επισυνάπτουμε το προεκλογικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ για το θέατρο και το Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου».

Μεταξύ των θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ είναι η «ριζική αναδιοργάνωση των στόχων των φεστιβάλ, με μια ιδιαίτερη στήριξη των ελληνικών παραγωγών, χωρίς να αποκοπούμε από τον ευρωπαϊκό και διεθνή διάλογο» καθώς και η «σύνδεση των δραστηριοτήτων των φεστιβάλ με τις οικονομικές, παραγωγικές και πολιτιστικές δραστηριότητες των περιοχών όπου γίνονται τα φεστιβάλ».

Έπειτα, εκτός από την επισύναψη των θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ, στο κείμενο επισυνάπτεται και επιστολή που έγραψε ο ηθοποιός και θεατρικός συγγραφέας Γιάννης Μαυριτσάκης, η οποία διαβάστηκε στο ξεκίνημα της συνάντησης και στηρίχθηκε από την πλειοψηφία της συνέλευσης και η οποία απευθύνεται στον Γιαν Φαμπρ, ζητώντας επίσης την παραίτησή του και χαρακτηρίζοντάς τον persona non grata.

«Κύριε Φαμπρ,
Στο σύντομο πέρασμά σας από τη χώρα μας προλάβατε να διαπράξετε μια σειρά από σοβαρά ατοπήματα, τα οποία συνιστούν βαθύτατες προσβολές για όλους εμάς που υπογράφουμε αυτή την επιστολή, αλλά και για άλλους πολλούς. Συγκεκριμένα:

1. Συμμετέχετε σε μία "αριστοκρατικού τύπου" συνέντευξη με carte de visite (συνθήκη πρωτόγνωρη όχι μόνο για τα ήθη του Ελληνικού Φεστιβάλ), από την οποία επιλέξατε να απουσιάζουν οι Έλληνες καλλιτέχνες, αγνοώντας ότι το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, όπως και κάθε άλλο φεστιβάλ, είναι κατά κύριο λόγο δημιούργημα των καλλιτεχνών που το τροφοδοτούν γενναιόδωρα επί χρόνια με το ταλέντο, το πάθος τους και τις πρωτοποριακές ιδέες τους.

2. Παραδεχθήκατε ότι δεν έχετε την παραμικρή ιδέα για τη σύγχρονη ελληνική καλλιτεχνική δημιουργία, αλλά, παρ' όλα αυτά, θεωρείτε εαυτόν ικανό να αναλάβει (ως curator!) τον κορυφαίο πολιτιστικό θεσμό της χώρας, υποβιβάζοντας έτσι τους Έλληνες δημιουργούς σε μια θολή, καλλιτεχνικά ανυπόληπτη μάζα, που θα 'πρεπε να σας οφείλει και ευγνωμοσύνη.

3. Μας συστήνετε, με το καλημέρα, ένα ανοικονόμητο επιτελείο Βέλγων συνεργατών (οι οποίοι, σημειωτέον, μαζί με εσάς θα μισθοδοτούνται από το χρεοκοπημένο κράτος μας), αποδεικνύοντας έτσι, με τον πιο εύγλωττο τρόπο, ότι η άγνοιά σας περί του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού επιθυμείτε να παραμείνει άγνοια.

4. Προσπαθήσατε, με αξιομνημόνευτο θράσος είναι η αλήθεια, να μας εξαπατήσετε, ισχυριζόμενος ότι θα μετατρέψετε σε διεθνές ένα φεστιβάλ που είναι ήδη διεθνές από τα γεννοφάσκια του, ανακοινώνοντας ταυτόχρονα ένα πρόγραμμα καθαρά βελγοκεντρικό, με εσάς βεβαίως να αποσπάτε τη μερίδα του λέοντος.

5. Αποκλείσατε ουσιαστικά από το (δικό μας) φεστιβάλ όχι μόνο για φέτος αλλά και για τα επόμενα χρόνια εμάς, τους Έλληνες δημιουργούς, θεωρώντας μας ανάξιους να συμμετέχουμε στην «εγκατάσταση» που εσείς ο ίδιος θα επιμελείσθε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ίσως μας ξαναδοθεί το βήμα, αφού πρώτα θα έχουμε «μυηθεί» (με όρους κανονικότατης εκπαίδευσης) στο προσωπικό αισθητικό σας σύμπαν. Για όλους αυτούς τους λόγους, για την οίηση και τον απροκάλυπτο καλλιτεχνικό ολοκληρωτισμό που επιδείξατε, έχετε καταστήσει τον εαυτό σας, κύριε Φαμπρ, persona non grata.

Και προς αποφυγή παρανοήσεων, με την παρούσα επιστολή δεν επιχειρούμε να διαπραγματευθούμε μαζί σας. Όχι, δεν είμαστε συνδικαλιστές, δεν ζητάμε να μας παραχωρήσετε χρόνο και χώρο στην «εγκατάστασή» σας, ούτε θα φτάναμε ποτέ στο ταπεινωτικό σημείο να διεκδικούμε από σας όσα μας ανήκουν.
Με την παρούσα επιστολή σάς κάνουμε γνωστό αφενός ότι δεν σας αναγνωρίζουμε ως καλλιτεχνικό διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου και αφετέρου ότι οφείλετε να επανορθώσετε τις προσβολές που διαπράξατε εις βάρος μας, κάνοντας το αυτονόητο: επιστρέφοντας την πράξη διορισμού σας (εσείς και οι συνεργάτες σας) στον υπουργό που σας την παρέδωσε.

Αθήνα, 1 Απριλίου 2016»

Οι καλλιτέχνες υπέγραψαν μαζικά το κείμενο που θα κοινοποιηθεί στον κ. Μπαλτά, τον κ. Φαμπρ και θα μεταφραστεί στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα φλαμανδικά, προκειμένου να γνωστοποιηθεί στους καλλιτέχνες του εξωτερικού.

Οι συμμετέχοντες στη συνέλευση δεν πήραν απόφαση για το μέλλον των κινητοποιήσεών τους, ενώ η πρόταση του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ) και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Θεάματος Ακροάματος (ΠΟΘΑ) για συγκέντρωση-διαμαρτυρία τη Δεύτερα στις 12 το μεσημέρι έξω από το υπουργείο Πολιτισμού δεν μπήκε σε διαδικασία ψηφοφορίας για το αν θα στηριχτεί ή όχι.

Το ζήτημα τώρα είναι αν οι πολίτες –φιλότεχνοι και μη– θα καταλάβουν γιατί το θέμα του φεστιβάλ τους αφορά, αν θα δείξουν την αλληλεγγύη τους ή αν θα γυρίσουν την πλάτη λέγοντας και «πού είναι 6 χρόνια τώρα οι καλλιτέχνες;» όπως αναρωτήθηκε κάποιος στην τοποθέτησή του κατά τη διάρκεια της συνέλευσης.

Περισσότερα από το VICE

Στα Νότια Προάστια Ζουν Ακόμα Άνθρωποι των Σπηλαίων

Μια Μέρα με τις Μοναχές που Καλλιεργούν Κάνναβη και Γουστάρουν τους Μπάφους

Γιατί οι Άντρες Θέλουν Λιγότερο Σεξ Μετά τα 30;

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.