Σαν Σήμερα

Πριν από 36 Χρόνια η Ελλάδα «Άλλαξε» Ψηφίζοντας Μαζικά ΠΑΣΟΚ

Στις 18 Οκτωβρίου 1981, το ΠΑΣΟΚ κέρδιζε για πρώτη φορά τις εκλογές με το εντυπωσιακό 48%.

«Η συγκέντρωση της Τετάρτης στην Κέρκυρα δεν μου άρεσε καθόλου, γιατί και ο κόσμος δεν ήταν πολύς και η ανταπόκριση ήταν χλιαρή. Όταν τελείωσε ο λόγος και προτού γυρίσουμε με το αεροπλάνο στην Αθήνα, η γυναίκα μου και εγώ και λίγοι Κερκυραίοι φίλοι φάγαμε στο ξενοδοχείο "Corfu Palace". Η συντροφιά μου ήταν κεφάτη, εγώ όμως δύσθυμος, γιατί στα μικρά μέρη καταλαβαίνει κανείς καλύτερα τι γίνεται και μπορεί να κάμει ασφαλέστερες προβλέψεις. Και οι προβλέψεις μου, μετά από ό,τι είδα στην Κέρκυρα, δεν είναι καθόλου αισιόδοξες».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Αυτά σημειώνει στο προσωπικό ημερολόγιό του ο πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης, λίγες ημέρες πριν από τις καθοριστικές εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981. Στη μακρά εκείνη προεκλογική περίοδο δεν υπάρχουν δημοσκοπήσεις, δεν υπάρχουν social media, δεν υπάρχει ιδιωτική τηλεόραση. Ως εκ τούτου, ο καλύτερος τρόπος για να καταλάβει κανείς ποιος θα επικρατήσει, είναι να πιάσει τον παλμό από τις πλατείες. Δυστυχώς για τον τότε αρχηγό της Νέας Δημοκρατίας, οι κατώτερες των προσδοκιών προεκλογικές συγκεντρώσεις του κόμματός του, δεν του αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.

Η Αλλαγή

Την Κυριακή των εκλογών -το ημερολόγιο έγραφε 18 Οκτωβρίου 1981- οι φόβοι του Γεωργίου Ράλλη επιβεβαιώνονται. Ο λαός έχει επιλέξει την «Αλλαγή». Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου εκτινάσσει το ποσοστό του από το 25% στο 48%, κερδίζοντας πάνω από 2,7 εκατομμύρια ψήφους, την ώρα που η Νέα Δημοκρατία περιορίζεται στο 36%. Το ΚΚΕ του Χαρίλαου Φλωράκη αποσπά 11%, ενώ το ΚΚΕ Εσωτερικού, υπό τον Λεωνίδα Κύρκο, κερδίζει μόλις το 1,35% των ψήφων και μένει εκτός Βουλής.

Διαβάστε ακόμη: ΠΑΣΟΚ, Ουίσκι και του Καρρά οι Δίσκοι: Μιλήσαμε με το «Παλιό ΠΑΣΟΚ - Το Ορθόδοξο»

Εκείνο το βράδυ, ο ηττημένος Ράλλης απομονώνεται και προσπαθεί να ξεχαστεί διαβάζοντας ένα βιβλίο. «Γρήγορα όμως κατάλαβα ότι ο νους μου έτρεχε αλλού και κλείνοντας το βιβλίο, έμεινα μόνος με τις σκέψεις μου. Όσο και αν προέβλεπα ότι το αποτέλεσμα των εκλογών δεν θα ήταν ευχάριστο, ποτέ δεν περίμενα ότι το ΠΑΣΟΚ θα ξεπερνούσε το 42-43% και είχα την ελπίδα πως θα είμαστε στο 40%, περίπου. Το αποτέλεσμα λοιπόν ήταν μια πολύ δυσάρεστη έκπληξη για μένα».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η προεκλογική ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου στο Σύνταγμα, στις 15/10/1981

Ο Ανδρέας

Εκείνη η νύχτα ανήκει στον Ανδρέα Παπανδρέου. Ο αδιαμφισβήτητος αρχηγός του κινήματος -ο οποίος αγαπά την εξουσία όσο το ποτό και τις γυναίκες- βρίσκεται στο σπίτι του στο Καπανδρίτι, όπου σύντροφοι και φίλοι τον αγκαλιάζουν, τον φιλούν και τον συγχαίρουν, κάθε φορά που ένα νικηφόρο αποτέλεσμα έρχεται από κάποια περιφέρεια της Ελλάδας. Για τον Ανδρέα, η μέρα είναι συναισθηματικά φορτισμένη, καθώς ακριβώς 37 χρόνια νωρίτερα, στις 18 Οκτωβρίου 1944, ο πατέρας του, Γεώργιος Παπανδρέου -πρωθυπουργός της ελεύθερης ελληνικής κυβέρνησης, στην οποία συμμετείχαν και υπουργοί του ΕΑΜ-, μπαίνει ως απελευθερωτής στην Αθήνα, υψώνοντας την ελληνική σημαία στην Ακρόπολη: Στη συνέχεια, από την πλατεία Συντάγματος -από το κτίριο όπου σήμερα βρίσκεται το Public- ο «γέρος της Δημοκρατίας» εκφωνεί ενώπιον του αθηναϊκού πλήθους τον ιστορικό «Λόγο της Απελευθέρωσης». Η 18η Οκτωβρίου 1944 είναι η κορυφαία στιγμή στην πολιτική πορεία του Γεωργίου Παπανδρέου. Η 18η Οκτωβρίου 1981 γίνεται η κορυφαία στιγμή στην πολιτική πορεία του γιου του, Ανδρέα.

Διαβάστε ακόμη: «Από τον Μαρξ έως τη Δήμητρα Λιάνη - Αυτός Ήταν ο Πραγματικός Ανδρέας Παπανδρέου»

Ο Κώστας Σημίτης, που βρέθηκε εκείνο το βράδυ πλάι στον Ανδρέα Παπανδρέου, θα πει αργότερα πως ποτέ δεν είδε τον Ανδρέα τόσο ευτυχισμένο, όσο εκείνη τη νύχτα. Οι επόμενες νίκες θα έφερναν και πάλι χαρά, όμως η πρώτη νίκη είχε μία ξεχωριστή γεύση που δεν θα ερχόταν ποτέ ξανά.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Το πρωτοσέλιδο του Έθνους την επομένη των εκλογών

«Θα κάνουμε την Αλλαγή χειροπιαστή»

Τα ξημερώματα της 19ης Οκτωβρίου, ο Ανδρέας Παπανδρέου προέβη στο πρώτο διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό, ως μελλοντικός πρωθυπουργός:

Ελληνίδες, Έλληνες,

Απόψε κατέχομαι από βαθιά συγκίνηση. Είμαι πράγματι συγκινημένος για τη μεγάλη εμπιστοσύνη που μου έχετε δείξει. Και έχω ταυτόχρονα το αίσθημα βαριάς ευθύνης, την οποία επωμίζομαι εγώ και οι συνεργάτες μου, για να πραγματώσουμε το έργο της Αλλαγής, γιατί η Αλλαγή σήμερα είναι όρος για την επιβίωση του έθνους, για την ευημερία του λαού μας. Και αισθάνομαι πραγματικά υπερήφανος που αυτή η θέση, αυτή η προοπτική για τη χώρα μας, εγκρίθηκε κατά τόσο δυνατό, ισχυρό και δημοκρατικό τρόπο από τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Όπως σας είπα στις ομιλίες μου, και σε πλατείες και από την τηλεόραση, από αύριο, τις 19 του Οκτώβρη, αρχίζει η σκληρή δουλειά. Και επαναλαμβάνω αυτό που σας έχω ήδη πει: ότι για να βγει πέρα το πρόγραμμα της Μεγάλης Αλλαγής, για να ευοδωθούν επιτέλους οι μεγάλες προσδοκίες του λαού μας, θα απαιτηθεί η άμεση, ενεργός συμμετοχή σας. Θα προχωρήσουμε με σταθερά βήματα, πάντοτε ζητώντας τη συναίνεσή σας, την πλατιά λαϊκή συναίνεση σε κάθε νέο μέτρο που θα πάρουμε. Και θα κάνουμε την Αλλαγή χειροπιαστή.


[VICE Video] Ο Εισπράκτορας Χρεών

Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook.


Θέλοντας να δείξει το κλίμα εθνικής συμφιλίωσης και συναίνεσης που ήθελε να επικρατήσει την επομένη των εκλογών, ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ πρόσθεσε:

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Απόψε γιορτάζουμε τη νίκη. Πρώτα απ' όλα των δημοκρατικών θεσμών, που καταξιώθηκαν στις 18 του Οκτώβρη του 1981. Γιορτάζουμε τη νίκη της Αλλαγής. Και θα 'θελα να σας παρακαλέσω, μέσα στη γιορτή σας και στη χαρά σας, να μην ξεχάσετε πως το ΠΑΣΟΚ είναι κυβέρνηση όλων των Ελλήνων, πως το ΠΑΣΟΚ ζητά τώρα από τον λαό μας συμφιλίωση. Λήθη στο παρελθόν: όλοι μαζί εμπρός για το μεγάλο, αξιόλογο έργο της οικοδόμησης της Νέας Ελλάδας. Γεια σας, ευχαριστώ, και να ξέρετε πως θα τιμήσω το μεγάλο συμβόλαιο τιμής, που συνήψα τόσα χρόνια μαζί σας.

Η ισότητα της γυναίκας

Οι προγραμματικές δηλώσεις της πρώτης κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ -που αντανακλούσαν το πολιτικά ριζοσπαστικό «πρόγραμμα εξουσίας»- γίνονται στις 22 Νοεμβρίου του 1981 και περιλαμβάνουν εκτεταμένες νομοθετικές παρεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις που αναμορφώνουν τη χώρα και κυρίως διαμορφώνουν κλίμα αισιοδοξίας, ελευθερίας και προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Ανάμεσα σε αυτές, είναι η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, στο πλαίσιο της λεγόμενης Εθνικής Συμφιλίωσης, η ενοποίηση των Σωμάτων Ασφαλείας -της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας Πόλεων- στη σημερινή ΕΛΑΣ και η κατάργηση πολλών μεταξικών και μετεμφυλιακών νόμων, όπως ήταν αυτοί περί τεντιμποϊσμού και κατασκοπείας. Κομβικής σημασίας θεωρούνται οι μεταρρυθμίσεις στο Οικογενειακό Δίκαιο, που έφεραν τη νομιμοποίηση του πολιτικού γάμου, την ισότητα των δύο φύλων, την κατάργηση του θεσμού της προίκας, την από κοινού λήψη αποφάσεων σε θέματα που αφορούν και τους δύο συζύγους, τη διατήρηση του πατρικού ονόματος της γυναίκας μετά το γάμο, τη θέσπιση της ισότητας των συζύγων ως προς τη γονική μέριμνα και την κατάργηση της μοιχείας ως ποινικού αδικήματος.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου στη Βουλή, για την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης

«Θέλουμε πρωθυπουργό, να μπορεί να πει το ρο»

Οι εκλογές του 1981 έμειναν στην ιστορία όχι μόνο για την αλλαγή στην ηγεσία της χώρας, αλλά και για τα έξυπνα συνθήματα που ακούστηκαν στις προεκλογικές συγκεντρώσεις. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η «Αλλαγή» του Ανδρέα Παπανδρέου, επιλογή άκρως επιτυχής, καθώς με τις πολυποίκιλες συνδηλώσεις της άσκησε γοητεία και στους παραδοσιακά αριστερούς ψηφοφόρους. Εξίσου αποτελεσματικό και το σοσιαλιστικής κοπής «Το ΠΑΣΟΚ στην Κυβέρνηση, ο Λαός στην Εξουσία», που υποσχόταν στον λαό το τέλος της εποχής όπου πλατιά λαϊκά στρώματα αποκλείονταν από τον κρατικό μηχανισμό και την άσκηση εξουσίας εξαιτίας του αριστερού παρελθόντος των οικογενειών τους ή των ίδιων. Αγαπημένο σύνθημα του πράσινου στρατοπέδου ήταν και το «Θέλουμε πρωθυπουργό, να μπορεί να πει το ρο»: Επρόκειτο για ειρωνικό σχόλιο για τον πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας, Γεώργιο Ράλλη, που δυσκολευόταν να πει το «ρο», με αποτέλεσμα να το προφέρει «γο».

Προεκλογική αφίσα του ΠΑΣΟΚ το 1981, που -όπως φαίνεται από την ακριβώς από κάτω αφίσα- είναι λίγο κλεμμένη από προεκλογική αφίσα του Γάλλου πολιτικού Francois Mitterrand.

Δεν μοιάζει πολύ με την αφίσα του Ανδρέα Παπανδρέου;

Οι οπαδοί της ΝΔ δεν έμειναν με σταυρωμένα τα χέρια και αναφερόμενοι στον Ανδρέα Παπανδρέου φώναζαν: «Αυτός, αυτός, αυτός είναι αρχηγός και όχι ο μεθύστακας ο Αμερικανός» - ήταν γνωστή από τότε η συνήθεια του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ να κατεβάζει κανένα ποτηράκι παραπάνω. Αξίζει να σημειωθεί ένα ανέκδοτο, από το οποίο προέκυψε ένα ιδιαίτερο σύνθημα την εποχή εκείνη για τη συντηρητική παράταξη. Πρόκειται για το «Δεν θέλω ου», που προέκυψε με τον εξής ευτράπελο τρόπο: κατά τη διάρκεια προεκλογικής ομιλίας του στην Κρήτη, ο Ράλλης αναφέρθηκε στον Παπανδρέου, γεγονός που έκανε τους υποστηρικτές του να ξεσπάσουν σε αποδοκιμασίες και γιουχαΐσματα. Ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας, φανερά ενοχλημένος, είπε απευθυνόμενος στο πλήθος, «Δεν θέλω ου, όχι το ου». Το ακροατήριο, μένοντας για κάποια δευτερόλεπτα αμήχανο, ξέσπασε σε χειροκροτήματα. Το σκηνικό επαναλήφτηκε και στην κεντρική προεκλογική συγκέντρωση του κόμματος, στην Αθήνα, με το Ράλλη να λέει, «Είπαμε, όχι ου». Επρόκειτο για φράση η οποία, λόγω των έντονων σχολίων που προκάλεσε, εντάχθηκε για αρκετό καιρό στα μότο των οπαδών της Νέας Δημοκρατίας, πολλοί από τους οποίους τη θεώρησαν δείγμα πολιτικού πολιτισμού.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Ακολουθήστε τον Θοδωρή Χονδρόγιαννο στο Facebook, στο Twitter και στο Instagram.

Περισσότερα από το VICE

Είμαι Ένας από τους Ελάχιστους Ανθρώπους στον Κόσμο που Δεν Μπορεί να Κόψει το Κάπνισμα Επειδή θα Αρρωστήσει

Συζητώντας με τον Τάσο Θεοφίλου για μια Pulp Τραγωδία

Νεάπολη: Το Σαν Φρανσίσκο των Φτωχών Έβγαλε τον Αγγελάκα και Έναν Προέδρο της Δημοκρατίας

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.