ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ναρκωτικά

Η Κοκαΐνη Πρωτοήρθε Αναπάντεχα Απλά στην Ευρώπη

Όλα ξεκίνησαν με μια ομάδα ψαράδων στη βορειοδυτική Ισπανία.

Κείμενο Nacho Carretero
22 Νοέμβριος 2018, 8:31am

Φωτο: Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photο

Τον περασμένο Αύγουστο, η Αστυνομία σταμάτησε ένα καράβι με 2,4 τόνους κοκαΐνης κοντά στις Αζόρες, στον Ατλαντικό, το οποίο κατευθυνόταν στην ακτή της Γαλικίας. Ένας από τους άνδρες που συνελήφθησαν στη συνέχεια, ήταν ο 85χρονος Manuel Charlín Gama της φράξιας Charlines, ένας θρυλικός λαθρέμπορος που αναπαρίσταται στη σειρά του Netflix Cocaine Coast (Η Ακτή της Κοκαΐνης), η οποία είναι βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο μου.

Μεγάλο μέρος της fariña –όπως προφέρεται στη γλώσσα της Γαλικίας η ισπανική λέξη harina (αλεύρι)– που καταλήγει στις οθόνες των κινητών στις παμπ του Λονδίνου και του Μπέρμιγχαμ, πέρασε από τις ακτές της Γαλικίας και από τα μικρά της «ψαροχώρια». Λέω ψαροχώρια, αλλά πολλά από αυτά, πλέον, ζουν από την κοκαΐνη και όχι από το ψάρεμα.

Η Γαλικία, η βροχερή ναυτική περιοχή στην πάνω αριστερή άκρη της Ισπανίας, δεν είναι γνωστή μόνο για τη μαγειρική της: είναι επίσης γνωστή για τον καθοριστικό της ρόλο στο λαθρεμπόριο κοκαΐνης, από τη Νότια Αμερική στην Ευρώπη. Η αληθινή ιστορία του πώς τα νοτιοαμερικάνικα καρτέλ κατέκλυσαν την Ευρώπη με κοκαΐνη τη δεκαετία του ’80 είναι, επίσης, η ιστορία της Γαλικίας.

Υπάρχει μια ιστορία, μισή θρύλος μισή αλήθεια, για έναν άνδρα από τη Γαλικία που αφιέρωσε χρόνια να πηγαίνει πέρα-δώθε στο βόρειο τμήμα τον συνόρων Ισπανίας-Πορτογαλίας. Κάθε μέρα, περνούσε από τον έλεγχο -μια καλύβα στον δρόμο- με το ποδήλατό του και ένα τσουβάλι κάρβουνα στον ώμο.

Κάθε φορά, οι τελωνειακοί τον σταματούσαν και ψαχούλευαν το τσουβάλι, αλλά ποτέ δεν βρήκαν τίποτα λαθραίο. Το μόνο που κατάφερναν ήταν να μαυρίσουν τις στολές τους. Αυτό συνεχιζόταν για χρόνια, ο άνδρας έφτανε με το ποδήλατο στο τελωνείο, περνούσε τους ελέγχους και έφευγε ξανά. Οι τελωνειακοί ήξεραν ότι κάτι σκάρωνε, αλλά όσους ελέγχους και αν έκαναν, δεν βρήκαν ποτέ τίποτα, πέρα από κάρβουνα. Μόνο όταν πέρασαν αρκετά χρόνια, κατάλαβαν τι συνέβαινε: περνούσε λαθραία ποδήλατα.

Αυτή η ιστορία εμπεριέχει μεγάλο κομμάτι της Γαλικίας και μεγάλο κομμάτι των ίδιων των Γαλικιανών - το τσαγανό τους, αλλά και την ανάγκη να βρίσκουν λύσεις, να τα καταφέρνουν σε μια φτωχή, απόμερη περιοχή, για την οποία παραδοσιακά οι κεντρικές Αρχές της Ισπανίας αδιαφορούν. Η Γαλικία είναι ένας τόπος μόνος του, με μια βαθιά αίσθηση της διαφοράς της από την υπόλοιπη Ισπανία.

1542706666896-Cocaine_Coast_1
Στιγμιότυπο από τη σειρά του Netflix "Cocaine Coast" (Η Ακτή της Κοκαΐνης)

Αυτό σίγουρα δεν έγινε τυχαία. Την εποχή της δικτατορίας του Franco (1939-1975), η Γαλικία ήταν μια υπανάπτυκτη περιοχή και η ζωή ήταν δύσκολη. Καθώς δεν υπήρχαν παροχές ή στήριξη από την κυβέρνηση της Μαδρίτης, οι ντόπιοι - ιδίως όσοι ζούσαν στην ακτή και στα σύνορα με την Πορτογαλία - ανέλαβαν να εξασφαλίζουν μόνοι τους τα πάντα, από φάρμακα μέχρι πετρέλαιο, λάδι και εξαρτήματα αυτοκινήτων, σαπούνι και παλιοσίδερα.

Οι λαθρέμποροι σύντομα έγιναν αρχηγοί της κοινότητας, τόπικοί ήρωες που σύντομα εκλέγονταν δήμαρχοι και καταλάμβαναν σημαντικές θέσεις στην πολιτική σκηνή της περιοχής. Τη δεκαετία του ’50 και του ’60, το λαθρεμπόριο καπνού γιγαντώθηκε και από εκεί που ξεκίνησαν ταπεινά, σύντομα όλες οι συμμορίες της Γαλικίας έγιναν εφάμιλλες των πιο ισχυρών εγκληματικών οργανώσεων της Ευρώπης. Δεν ήταν απλώς συμμορίες, ήταν φράξιες, που τις έδεναν ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί.


VICE Video: Ναρκωτικά, Διαφθορά και Πόλεμος στις Φιλιππίνες

Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook.


Η μετάβαση στην κοκαΐνη έγινε τη δεκαετία του ’80 και άνθρωποι όπως ο Sito Miñanco, ο Laureano Oubiña και η οικογένεια Charlín, καθιερώθηκαν. Η άποψη του μέσου Γαλικιανού δεν άλλαξε: οι φράξιες έφερναν πλούτη, δημιουργούσαν απαραίτητες θέσεις εργασίας. Επίσης, επηρέαζαν και με άλλους τρόπους: δεν είχαν μόνο πολιτικές θέσεις, αλλά γίνονταν δικηγόροι και ισχυροί λομπίστες, που ασχολούνταν με διάφορες νόμιμες υποθέσεις. Ήταν ιδιοκτήτες και χρηματοδότες τοπικών ποδοσφαιρικών ομάδων, υποστήριζαν τοπικά κόμματα, ήταν εκείνοι που έβαζαν τα λεφτά, αν η στέγη της εκκλησίας ήθελε επιδιόρθωση. Ο κόσμος τους θαύμαζε. Δεν ήταν ασυνήθιστο να ακούς παιδιά στο σχολείο να λένε ότι έλπιζαν κάποια μέρα να γίνουν λαθρέμποροι - σαν τον μπαμπά τους.

Η μετάβαση στην κοκαΐνη ήταν αναπάντεχα απλή. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, τα κολομβιανά καρτέλ του Μεντεγίν και του Κάλι αναζητούσαν νέους τρόπους να σπρώξουν το προϊόν τους στην Ευρώπη. Τα καρτέλ είχαν παλιούς δεσμούς με τον Παναμά, όπου ξέπλεναν χρήμα και ο λαθρέμπορος από τη Γαλικία Sito Miñanco είχε ξεκινήσει να κάνει το ίδιο. Μιλούσαν την ίδια γλώσσα -κυριολεκτικά και μεταφορικά- και σύντομα το πεδίο για συνεργασία έγινε εμφανές. Όταν οι Κολομβιανοί πήγαν στη Γαλικία, εξεπλάγησαν που οι Αρχές ήταν τόσο ήπιες, αλλά και από τον βαθμό κοινωνικής αποδοχής που απολάμβαναν οι τοπικές φράξιες.

Η συνεργασία εδραιώθηκε το 1984, όταν το καρτέλ του Μεντεγίν ανέλαβε την ευθύνη της δολοφονίας του Κολομβιανού Υπουργού Δικαιοσύνης, Rodrigo Lara Bonilla. Η κυβέρνηση της Κολομβίας το πήρε άσχημα και οι αρχηγοί του καρτέλ αναγκάστηκαν να φύγουν από τη χώρα. Ο διαβόητος Pablo Escobar εγκαταστάθηκε στην Κεντρική Αμερική, αλλά οι στενοί του συνεργάτες, οι αδελφοί Ochoa και ο Matta Ballesteros, πήγαν στην Ισπανία. Οι πρώτοι πήγαν στη Μαδρίτη, όπου συνελήφθησαν σύντομα - και ποιους γνώρισαν στη φυλακή; Ηγετικές μορφές του λαθρεμπορίου της Γαλικίας. Ήταν σαν να δίνεις την μπάλα στον αντίπαλο επιθετικό στη δική σου μικρή περιοχή. Τα βρήκανε και ο Matta Ballesteros εγκαταστάθηκε στην Κορούνια, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Γαλικίας. Η συνεργασία ήταν προς όφελος όλων και εξακολουθεί να υφίσταται, με ανανεωμένη μορφή, ως σήμερα.

1542707121858-CEF399
Φωτό: Oramstock / Alamy Stock Photo

Η Γαλικία ήταν παιδική χαρά για τα ναρκωτικά τη δεκαετία του ’80. Οι Αρχές δεν την άγγιζαν, ζούσαν σε «pazos» (κάστρα της Γαλικίας, με τα ανάλογα κτήματα), οδηγούσαν τα πιο γρήγορα αυτοκίνητα, έτρωγαν δωρεάν στα καλύτερα εστιατόρια θαλασσινών και τους έβλεπαν συχνά στα γραφεία και τα πάρτι αστυνομικών και πολιτικών. Η διαφθορά έγινε πραγματικότητα της γαλικιανής ζωής. Οι έμποροι ναρκωτικών, τόσο από την περιοχή όσο και από τη Λατινική Αμερική, ένιωθαν ότι δεν τους άγγιζε η δικαιοσύνη. Οι ντόπιοι έβλεπαν ακριβώς τι συνέβαινε, αλλά δεν έλεγαν τίποτα. Το αποτέλεσμα; Ξεκίνησε να ισχύει μια γαλικιανή ομερτά. Δεν υπήρχε άλλη επιλογή, πέρα από το να την ακολουθούν.

Ένα κύμα ξεπλύματος χρήματος σάρωνε όλες τις παράνομες μορφές βιομηχανίας και εμπορίου στην περιοχή. Εκατοντάδες επιχειρήσεις φτιάχτηκαν και ακόμη φτιάχνονται με κέρδη από κοκαΐνη, άμεσα ή έμμεσα. Αρκεί να πας σε ένα μέρος όπως η Βιλαγκαρσία ντε Αρούσα, μια πόλη 40.000 κατοίκων στη μέση της γαλικιανής ακτογραμμής και να δεις τα ακριβά καταστήματα ρούχων και τις αντιπροσωπείες πολυτελών αυτοκινήτων που υπάρχουν.

Αυτό που κάνει το εμπόριο ναρκωτικών της Γαλικίας να ξεχωρίζει είναι ότι εδώ οι αρχηγοί ποτέ δεν έπαψαν να είναι οι αμόρφωτοι άρχοντες των χωριών, που απλώς τα κατάφεραν ως λαθρέμποροι. Ακόμη και όταν έγιναν εκατομμυριούχοι και αγόρασαν τα τελευταία μοντέλα της Ferrari, εξακολουθούσαν να κυκλοφορούν με φόρμες ή να καβαλάνε τα τρακτέρ στα χωράφια που κάποτε ήταν η κύρια πηγή εισοδήματος των οικογενειών ή να προσποιούνται ότι έχουν μια καντίνα στην παραλία - τους προδίδει ότι η γυναίκα που φτιάχνει τα σάντουιτς με καλαμάρι φοράει Rolex. Οι έμποροι ναρκωτικών της Γαλικίας ήταν πάντα αρκετά κιτς.

Η ιστορία συνεχίζεται ως σήμερα. Φυσικά, η φοβερή επιδειξιμανία περιορίστηκε τη δεκαετία του ’90. Τότε έγιναν οι πρώτες συντονισμένες έφοδοι των Αρχών, που οργανώθηκαν εκτός Γαλικίας από τον σταρ δικηγόρο Baltasar Garzón (που σύντομα έγινε γνωστός για τον ρόλο του στην έκδοση του δικτάτορα Pinochet από τη Χιλή). «Στόχος μας είναι να μην γίνει η Γαλικία μια άλλη Σικελία», έλεγε τότε. Αλλά το εμπόριο ναρκωτικών δεν σταμάτησε τελείως.

Οι πιο ισχυροί έμποροι ναρκωτικών της Ισπανίας παραμένουν οι Γαλικιανοί. Συγκρατημένοι, εξαιρετικά προσεκτικοί και διακριτικοί, παίζουν τον ρόλο των επιφανών επιχειρηματιών και το τελευταίο που θέλουν είναι να τραβάνε την προσοχή πάνω τους. Οι Κολομβιανοί ακόμη έχουν απόλυτη πίστη σε εκείνους. Άλλωστε, είναι ακόμη υπεύθυνοι για τους τόνους κοκαΐνης που φτάνουν στην Ευρώπη.

Ο Nacho Carretero είναι Ισπανός δημοσιογράφος και συγγραφέας του Snow on the Atlantic, της αγγλικής εκδοχής του Cocaine Coast.

Ακολουθήστε τον Carretero στο Twitter.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο VICE UK.

Για τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μας.

Περισσότερα από το VICE

Ο Νίκος Αλέφαντος 25 Μέρες στη Φυλακή

«Ο Αδερφός μου Έτυχε να Βρεθεί στη Γλάδστωνος, Αλλά Δεν "Έτυχε" να Πεθάνει»

Βγήκαμε Βόλτα στη Νίκαια με τους Αδερφούς Μαλιάτση

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.