ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Φαγητό

Τρεις Μέρες και Νύχτες Nηστείας: Όταν το Σώμα σου Λειτουργεί με τη Ρεζέρβα

Τα καλά, τα κακά και τα δύσοσμα αποτελέσματα μιας 72ωρης νηστείας στο σώμα.

Κείμενο Grant Stoddard
26 Οκτώβριος 2018, 9:57pm

Malte Mueller / Getty

Το πρωινό είναι το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας. Τουλάχιστον έτσι μας έμαθαν από μικρούς. Όμως, όλο και περισσότερες έρευνες κλονίζουν σοβαρά αυτήν την ιδέα. Η «νηστεία» (όχι με τη θρησκευτική έννοια, αλλά με την έννοια της εκούσιας αποφυγής τροφής), με οποιαδήποτε μορφή, είναι της μόδας, όπως αποδεικνύουνοι γραμμωμένοι σωματαράδες στο YouTube που θέλουν απεγνωσμένα να μοιραστούν τα μυστικά της ιδανικής νηστείας που τελικά τους βοήθησε να ξεπεράσουν αυτά που τράβηξαν στο σχολείο.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, νηστεία σημαίνει να μην τρως πρωινό. Αργότερα μέσα στην ημέρα, τη σταματούν. Άλλοι επιλέγουν να παρακάμψουν το βραδινό. Κάθε τακτική οδηγεί στη δίαιτα 16/8: Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε ένα 24ωρο μπορείς να νηστέψεις για 16 ώρες και να φας όλα τα γεύματά σου μέσα σε ένα παραθυράκι οκτώ ωρών. Μια άλλη δημοφιλής παραλλαγή είναι η «νηστεία κάθε δεύτερη μέρα», όπου οι θιασώτες συνήθως δεν προσλαμβάνουν καθόλου θερμίδες για μια ημέρα και τρώνε ό,τι θέλουν την επόμενη.

Μερικά από τα οφέλη που αναφέρονται για τη νηστεία περιλαμβάνουν μείωση των φλεγμονών, χαμηλότερο ζάχαρο, ακόμη και παράταση του προσδόκιμου ζωής - αν και αυτό το τελευταίο έχει αποδειχθεί μόνο στα ποντίκια μέχρι στιγμής. Δεν πέρασε πολύς καιρός προτού ξεκινήσουν οι άνθρωποι να αναρωτιούνται κατά πόσο οι νηστείες μεγαλύτερης διάρκειας θα χάριζαν καλύτερα αποτελέσματα. Αν σκέφτεστε να το κάνετε αυτό, όμως, πρέπει να σας υπενθυμίσω να σκεφτείτε καλά ποιες είναι οι προθέσεις σας, δεδομένου ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη περίοδος εθελοντικής παράλειψης γευμάτων μπορεί να αποτελεί ένδειξη ύπαρξης κάποιας διατροφικής διαταραχής. Προσπάθησα να συνδυάσω όλα τα ανεκδοτολογικά στοιχεία γύρω από τη νηστεία, με τις συζητήσεις που έκανα με γιατρούς και διατροφολόγους, για να καταλάβω τι θα μπορούσε να συμβεί στο σώμα μου, αν δεσμευόμουν να ακολουθήσω αυτήν την ολοένα και πιο δημοφιλή μόδα και σταματήσω να τρώω για 72 ώρες σερί. Παραδόξως, δεν το έχω δοκιμάσει προσωπικά, αλλά με βάση τα παρακάτω, θα μπορούσα.

Θα λυσσάξεις από την πείνα - και μετά θα το ξεπεράσεις

Για πολλούς από εμάς, το να μην τρώμε πρωινό δεν είναι σπουδαία υπόθεση, ιδιαίτερα όταν είμαστε πολύ αφοσιωμένοι σε κάτι και πίνουμε σκέτο καφέ το πρωί. Αν όμως δεν φας και μεσημεριανό, το απόγευμα ο εγκέφαλός σου θα ουρλιάζει για να ανεφοδιαστείς. Σε κάνει απλώς να συμπεριφέρεσαι σαν ένα εκνευρισμένο παιδάκι, έως ότου κάποιος αναγνωρίσει τα σημάδια του λεγόμενου «hanger» (συνδυασμός των λέξεων hunger/πείνα και anger/οργή) και σου χώσει ένα ντόνατς στο στόμα.

Μια πρόσφατη μελέτη εξέτασε γιατί υπάρχει το «hanger» και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μια διακοπή στην ομοιοστασία του εγκεφάλου μπορεί να προκαλέσει μια περίπλοκη συναισθηματική αντίδραση, που συνεπάγεται μια αλληλεπίδραση της βιολογίας, της προσωπικότητας και των περιβαλλοντικών παραγόντων. Ο συνδυασμός αυτής της καταιγίδας με τα μειωμένα ενεργειακά επίπεδα και μια κοιλιά που διαμαρτύρεται, καθιστά το πρώτο τμήμα της 72ωρης νηστείας εξαιρετικά δύσκολο.

Αλλά αν καταφέρεις να ξεπεράσεις το αρχικό στάδιο, τα πράγματα τείνουν να βελτιώνονται σημαντικά τη δεύτερη και την τρίτη μέρα. «Η σταδιακή μείωση της πείνας έχει παρατηρηθεί κατά κόρον στις μελέτες πάνω στον οργανισμό, οι οποίες δείχνουν μια σταδιακή μείωση της γκρελίνης, μετά από πολλές ημέρες νηστείας», λέει ο Jason Fung, νεφρολόγος με έδρα το Τορόντο και συν-συγγραφέας του The Complete Guide to Fasting ( Ένας Ολοκληρωμένος Οδηγός Νηστείας). Η γκρελίνη, εξηγεί, είναι μια ορμόνη που σε κάνει να αισθάνεσαι πεινασμένος. Εκκρίνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες, όταν το στομάχι σου δεν είναι τεντωμένο. Ο Fung εξηγεί στη συνέχεια ότι η μείωση της πείνας παρατηρείται πολύ συχνά κατά τη διάρκεια μιας εκτεταμένης περιόδου νηστείας.


Η Πρώην Νεοναζί που Έγινε Τρανς

Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook


Κάπου εδώ θα πρέπει μάλλον να αναφέρω ότι το διάστημα 72 ωρών είναι πολύ μικρότερο από αυτό που απαιτείται για να λιμοκτονήσει ένα υγιές άτομο. Σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal, μια ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας για το θέμα έδειξε ότι οι άνθρωποι μπορούν να επιβιώσουν χωρίς τροφή για 30-40 ημέρες, υπό την προϋπόθεση ότι είναι επαρκώς ενυδατωμένοι.

Όπως δήλωσε ο Alan D. Lieberson στο Scientific American, το διάστημα στο οποίο επιβιώνει ένα άτομο χωρίς φαγητό εξαρτάται από «παράγοντες όπως το σωματικό βάρος, η γενετική ποικιλομορφία, άλλα θέματα υγείας και κυρίως, η ενυδάτωση». Ο θάνατος από δίψα, παρόλα αυτά, μπορεί να επέλθει μέσα σε λίγες ώρες. Σε άλλο άρθρο του Scientific American, ο καθηγητής βιολογίας στο πανεπιστήμιο George Washington, Randall K. Packer, είπε ότι ένας ενήλικας σε άνετο περιβάλλον θα μπορούσε να επιβιώσει μια εβδομάδα χωρίς υγρά.

Η αναπνοή σου μπορεί να μυρίσει

Όταν ο Fung λέει ότι το σώμα χρησιμοποιεί το λίπος ως καύσιμο, αναφέρεται στην κέτωση. Για να μπει το σώμα σε κατάσταση κέτωσης, πρέπει να σταματήσεις να το τροφοδοτείς με τα καύσιμα που έχει συνηθίσει-τη γλυκόζη–και να το αναγκάσεις να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις. Όταν δεν βάζεις μπουκιά στο στόμα σου, το σώμα σου ξεκινάει να ανακινεί τα λιποκύτταρα για ενέργεια. Αυτός είναι ο λόγος που έχουν ξετρελαθεί με τη νηστεία όλοι αυτοί οι τύποι που είναι φέτες και έχουν μανία με την κατάσταση κέτωσης στην οποία εισέρχεται ο οργανισμός τους. Θα σου πουν ότι η νηστεία και η κέτωση είναι αυτό που έκανε μονοψήφιο το ποσοστό του σωματικού τους λίπους και οι έρευνες έχουν δείξει ότι μπορεί να έχουν δίκιο. Αυτό που δεν σου λένε, όμως, είναι ότι ίσως να πλήρωσαν ένα μεγάλο τίμημα, για να αποκτήσουν αυτούς τους κοιλιακούς.

Ένα υποπροϊόν της μετατροπής της μπάκας σε διαθέσιμη ενέργεια είναι τα κετονοσώματα. «Ένας τρόπος με τον οποίο απελευθερώνει ο οργανισμός κετόνες, είναι μέσω της εκπνοής, κάνοντας έτσι την αναπνοή γλυκιά και φρουτώδη», λέει η διατροφολόγος Amy Shapiro με έδρα τη Νέα Υόρκη, σε μια προσπάθεια να περιγράψει θετικά τη μυρωδιά. Έρευνες έχουν δείξει ότι η αναπνοή με οσμή ακετόνης είναι μια αξιόπιστη ένδειξη ότι έχεις μπει σε διαδικασία καύσης λίπους. Απελευθερώνεις κετόνια μέσω της αναπνοής σου -και η μυρωδιά είναι τόσο δυσάρεστη, που δεν θα σε πλησιάζει ούτε πλασιέ.

Θα χάσεις βάρος

Έχε υπόψη, ότι η Shapiro δεν θεωρεί την 72ωρη νηστεία ως έναν τρόπο για απώλεια βάρους. «Πιθανότατα θα χάσεις περισσότερο νερό, από ό,τι λίπος, καθώς το σώμα σου χρησιμοποιεί τα αποθέματα γλυκογόνου για καύσιμα. προτού ξεκινήσει να αντλεί ενέργεια από το λίπος», λέει. «Καθώς απελευθερώνεις γλυκογόνο, χάνεις νερό και αυτός είναι συνήθως ο λόγος που έχεις γρήγορη απώλεια βάρους. Η απώλεια λίπους απαιτεί περισσότερο χρόνο». Ο οπαδός της νηστείας, Fung, ωστόσο, διαφωνεί και υποστηρίζει ότι θα μπορούσες να χάσεις μισό κιλό λίπους σε διάστημα 72 ωρών. Για τον λόγο αυτόν, προειδοποιεί ότι τα άτομα με δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) κάτω από 20 διατρέχουν κίνδυνο υποσιτισμού. «Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν πολύ περισσότερο λίπος από αυτό», λέει.

Το σώμα σου λειτουργεί με τη ρεζέρβα

Παραδοσιακά, το να μην τρως ηθελημένα για τρεις ημέρες θα θεωρηθεί από τους περισσότερους ως μια όχι και τόσο έξυπνη κίνηση. Στην πραγματικότητα, σε εποχές και μέρη όπου υπήρχε έλλειψη τροφίμων, κάτι τέτοιο θα θεωρούνταν απόλυτη ηλιθιότητα. Με την προϋπόθεση ότι θα μπορέσεις σίγουρα να φας κάτι την Πέμπτη, ωστόσο, το να ράψει το στόμα σου τη Δευτέρα μπορεί στην πραγματικότητα να βελτιώσει τη λειτουργία του εγκεφάλου - σύμφωνα με τις μελέτες πάνω σε τρωκτικά, τουλάχιστον.

Οι ερευνητές του Γέιλ ξεκίνησαν να χορηγούν γκρελίνη σε ποντίκια και διαπίστωσαν ότι η απόδοσή τους στις δοκιμασίες εκμάθησης και μνήμης αυξήθηκε κατά 30%. Μια άλλη μελέτη στο Πανεπιστήμιο Σουόνσι της Ουαλίας πρόσθεσε την ορμόνη σε εγκεφαλικά κύτταρα ποντικού που είχαν αναπτυχθεί στο εργαστήριο. Η χορήγηση ενεργοποίησε ένα γονίδιο που είναι γνωστό ότι προκαλεί νευρογένεση, μια διαδικασία κατά την οποία τα εγκεφαλικά κύτταρα διαιρούνται και πολλαπλασιάζονται.

Όπως αναφέρθηκε, η παραγωγή γκρελίνης σταματά μετά από ασιτία μερικών ημερών. Εν τω μεταξύ, το στομάχι εκκρίνει άφθονη από την ουσία. Η Shapiro λέει ότι αυτό θα μπορούσε να είναι μια εξέλιξη από μια εποχή όπου υπήρχε συχνά έλλειψη τροφής και η πρόσβαση σε αυτήν είχε να κάνει τόσο με τις γνωστικές ικανότητες, όσο και με το πόσο καλά μπορούσε κάποιος να ρίξει ένα δόρυ. «Στη διάρκεια ενός λιμού, το σώμα διατηρεί δύο όργανα και στη συνέχεια συρρικνώνει τη λειτουργία των υπολοίπων», εξηγεί - τα όργανα που μένουν σε πλήρη λειτουργία είναι ο εγκέφαλος και στους άνδρες, οι όρχεις. «Βιολογικά, αυτό πιθανότατα συνδέεται με την ανάγκη πνευματικής διαύγειας, για να ξεφύγουν οι άνθρωποι από έναν λιμό ή για να συνεχιστεί η εξέλιξη του είδους σε περιόδους ασιτίας».

Μπορεί να σου δοθεί η ευκαιρία να αποκτήσεις πνευματική διαύγεια

«Η νηστεία λέγεται ότι είναι μια ψυχική, σωματική και πνευματική επανεκκίνηση», λέει ο διατροφολόγος με έδρα τη Βιρτζίνια Μπιτς, Jim White. Εξηγεί ότι οι άνθρωποι που έχουν νηστέψει για τρεις ημέρες, συχνά αναφέρουν ότι αυτό τους έφερε αντιμέτωπους με καταπιεσμένα συναισθήματα, κάτι που τους πρόσφερε μεγαλύτερη πνευματική σταθερότητα, μετά την ολοκλήρωση της νηστείας. «Επιπλέον, αυτοί που νηστεύουν, μαθαίνουν γρήγορα να εκτιμούν τα μικρά πράγματα που μπορεί να θεωρούν δεδομένα στην καθημερινή ζωή, όπως το ότι μπορούν να πιούν ένα δροσερό ποτήρι νερό και έχουν ένα κρεβάτι, για να κοιμηθούν το βράδυ. Με το να επικεντρώνεται κάποιος στις πνευματικές και τις διανοητικές συνδέσεις κατά τη νηστεία και όχι στο φαγητό και τις δυσκολίες της ζωής, μπορεί να αποκτήσει πνευματική διαύγεια».

Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο Tonic.

Για τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μα

Περισσότερα από το VICE

Γιατί Όλο και Περισσότεροι Άνθρωποι Ανεβαίνουν σε Αυτόν τον Ιερό Βράχο;

Το Άλυτο Μυστήριο της Πρωινής Στύσης

Περάσαμε μια Μέρα σε Γυρίσματα Ελληνικού Πορνό

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.

Tagged:
nutrition
diet
biology
fasting
body
mind
διατροφή
δίαιτα
Θρησκεία
intermittent fasting
Σώμα
βάρος
κιλά
νηστεία