ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
LGBT

Queer, Graysexual, Intersex: Το Λεξικό ΛΟΑΤ+ Όρων

Τελικά, τι σημαίνει το ακρωνύμιο ΛΟΑΤ+;

Κείμενο Μελπομένη Μαραγκίδου
14 Ιούνιος 2019, 8:03am

Φωτογραφία: Πάνος Κέφαλος από άρθρο του VICE

Μπορεί να χρησιμοποιούμε συχνά τον όρο ΛΟΑΤ+ ή LGBT+, είμαστε όμως σίγουροι ότι όλοι καταλαβαίνουμε τι σημαίνει τόσο το «+» όσο και το ακρωνύμιο; To πρόγραμμα «E.T.Ho.S – Εξάλειψη Τρανσφοβικών, Ομοφοβικών και Αμφιφοβικών Στερεοτύπων Μέσω των ΜΜΕ» έχει αναπτύξει έναν καινοτόμο εκπαιδευτικό οδηγό για επαγγελματίες των ΜΜΕ με σκοπό την καταπολέμηση των διακρίσεων, την προώθηση της ισότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει και ένα λεξικό όρων για την ΛΟΑΤ+ κοινότητα, το οποίο είναι χρήσιμο όχι μονο για τους επαγγελματίες των ΜΜΕ, καθώς η κατανόηση των όρων και η ορθή χρήση τους είναι ένα ακόμα εργαλείο στην ευαισθητοποίηση όλης της κοινωνίας απέναντι σε αυτά τα ζητήματα.

Ο εκπαιδευτικός οδηγός έχει αναπτυχθεί στην Ελλάδα από την Colour Youth – Κοινότητα LGBTQ Νέων Αθήνας και από το ΚΜΟΠ-Κέντρο Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας, και ειναι διαθέσιμος στην ιστοσελίδα του έργου. Ο Φίλιππος Παγάνης, ένας εκ των συγγραφέων και εκπαιδευτής στο πρόγραμμα E.T.Ho.S, εξηγεί:

«Η αναπαράσταση των ΛΟΑΤΚΙ+ ζητημάτων στον δημόσιο λόγο αυξάνεται τα τελευταία χρόνια, με ορισμένα ΜΜΕ και επαγγελματίες να προσπαθούν συστηματικά, μέσα από τη δουλειά τους, να αναδείξουν τις προκλήσεις -σε θεσμικό και κοινωνικό επίπεδο- που αντιμετωπίζουν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα στην Ελλάδα, αλλά και να δώσουν βήμα στα ίδια τα άτομα αν μιλήσουν για τις εμπειρίες και τα βιώματα που φέρουν, συμβάλλοντας στην μεγαλύτερη ορατότητα της κοινότητας.

»H γνώση, η κατανόηση και η σωστή χρήση των όρων που χρησιμοποιούνται από τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα είναι από τα πιο καίρια στοιχεία της ορθής αναπαράστασης των ΛΟΑΤΚΙ+ ζητημάτων. Πολύ συχνά, όροι που χρησιμοποιούνται από επαγγελματίες των ΜΜΕ, ακόμη και από εκείνους/ες που με καλή πρόθεση επιθυμούν να προσεγγίσουν ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου, φέρουν ένα έντονα αρνητικό φορτίο, έχοντας χρησιμοποιηθεί για πάρα πολλά χρόνια στιγματιστικά, με στόχο να κακοποιήσουν και να περιθωριοποιήσουν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Άλλοι όροι και εκφράσεις φέρουν επίσης και το ιατρικό και ψυχιατρικό στίγμα που βάραινε (και συνεχίζει, δυστυχώς, ακόμη να βαραίνει) τις ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτότητες: όροι που χρησιμοποιήθηκαν για να θέσουν τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα έξω από τα όρια του "φυσιολογικού", του "υγιούς" και του κοινωνικά αποδεκτού. Η χρήση τέτοιων όρων και εκφράσεων είναι βαθιά πληγωτική για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, λειτουργεί όμως και διαβρωτικά σε πολύ περισσότερα επίπεδα, ακυρώνοντας ταυτότητες και βιώματα, και συντηρώντας τα ομοφοβικά, αμφιφοβικά και τρανσφοβικά στερεότυπα και τις προκαταλήψεις.

1560432273225-Screen-Shot-2019-06-13-at-124634
Γραφικό από τον οδηγό.

»Στόχος μας μέσα από τις δράσεις του προγράμματος E.T.Ho.S είναι να μπορέσουμε να ενισχύσουμε τους/τις επαγγελματίες των ΜΜΕ, παρέχοντάς τους τα κατάλληλα εργαλεία και τις απαραίτητες γνώσεις ώστε να μπορούν να προσεγγίσουν τα ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα με τον απαιτούμενο σεβασμό, αποφεύγοντας την –έστω και μη ηθελημένη- αναπαραγωγή στερεοτύπων για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Ο οδηγός τον οποίο δημιουργήσαμε καλύπτει τις βασικές έννοιες και ταυτότητες γύρω από το σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα φύλου και τα χαρακτηριστικά φύλου, καλές πρακτικές και συμβουλές για τη χρήση ορθής και αμερόληπτης γλώσσας και την αποφυγή αναπαραγωγής στερεοτύπων, το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα και άλλες πληροφορίες για την αναπάρασταση των ΛΟΑΤΚΙ+ ταυτοτήτων στο μιντιακό λόγο. Ο οδηγός αποτέλεσε ακόμη τη βάση για τη δόμηση των εκπαιδευτικών σεμιναρίων για επαγγελματίες και φοιτητές/ριες των ΜΜΕ, όπου καλύπτουν όλα τα παραπάνω ζητήματα», καταλήγει. Αυτοί είναι μόνο μερικοί από τους όρους που μπορεί να βρει κανείς στον οδηγό.

Βασικές έννοιες

Βιολογικό φύλο

Είναι η ταξινόμηση των ατόμων σε αρσενικό ή θηλυκό. Κατά τη γέννηση, αποδίδεται στα βρέφη ένα φύλο, συνήθως βασισμένο στην εμφάνιση της εξωτερικής τους ανατομίας. Ωστόσο, το φύλο ενός ατόμου, όπως ορίζεται από τη βιολογία, είναι ένας συνδυασμός σωματικών χαρακτηριστικών όπως: χρωμοσώματα, ορμόνες, εσωτερικά και εξωτερικά αναπαραγωγικά όργανα και δευτερογενή χαρακτηριστικά φύλου. Τα άτομα των οποίων το βιολογικό φύλο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως αρσενικό ή θηλυκό, κατηγοριοποιούνται ως ίντερσεξ, ωστόσο μπορούν να προσδιοριστούν ως ίντερσεξ, άνδρες, γυναίκες, τρανς άτομα ή κάτι άλλο.

Κοινωνικό φύλο

Αναφέρεται, παραδοσιακά, στο κοινωνικό και πολιτισμικό κατασκεύασμα του να είσαι άνδρας ή γυναίκα. Ωστόσο, μερικά άτομα δεν ταυτίζονται με το δίπολο άνδρας/γυναίκα. Το κοινωνικό φύλο υπάρχει ανεξάρτητα από το βιολογικό φύλο και το φύλο ενός ατόμου δεν αντιστοιχεί πάντα με το φύλο που αποδίδεται κατά τη γέννηση.


VICE Meets Ελένη Φουρέιρα

Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook.


Σεξουαλικός προσανατολισμός

Αναφέρεται στην ικανότητα κάθε ατόμου για βαθιά στοργή, συναισθηματική και σεξουαλική έλξη, και στενές και σεξουαλικές σχέσεις με άτομα διαφορετικού ή ίδιου φύλου ή με περισσότερα από ένα φύλα.

Ταυτότητα φύλου

Αναφέρεται στην προσωπική αίσθηση ενός ατόμου για το φύλο τους. Για τρανς άτομα, η δική τους εσωτερική ταυτότητα φύλου δεν ταιριάζει με το φύλο που τους αποδόθηκε κατά τη γέννηση. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μια ταυτότητα φύλου, του άνδρα ή της γυναίκας (ή αγόρι ή κορίτσι), αλλά για μερικά άτομα το φύλο δεν ταιριάζει σωστά σε μία από αυτές τις δύο επιλογές. Σε αντίθεση με την έκφραση φύλου, η ταυτότητα φύλου δεν είναι ορατή σε άλλους.

Έκφραση φύλου

Είναι οι εξωτερικές εκδηλώσεις του φύλου, που εκφράζονται μέσα από το όνομα ενός ατόμου, τις αντωνυμίες, τα ρούχα, το κούρεμα, την συμπεριφορά, την φωνή ή τα χαρακτηριστικά του σώματος. Η κοινωνία αναγνωρίζει αυτά τα σημάδια ως αρρενωπά ή θηλυκά, παρόλο που αυτό που θεωρείται αρρενωπότητα και θηλυκότητα αλλάζει με την πάροδο του χρόνου και ποικίλλει ανάλογα με τον πολιτισμό. Η έκφραση φύλου ενός ατόμου μπορεί να «ταιριάζει» με την ταυτότητα φύλου του (π.χ. ένας άνδρας που έχει μια αρρενωπή έκφραση φύλου), αλλά αυτό δεν συμβαίνει πάντοτε.

Το ΛΟΑΤ ακρωνύμιο

Λεσβία

Μια γυναίκα που έλκεται σεξουαλικά ή/και συναισθηματικά από γυναίκες.

Ομοφυλόφιλος/Γκέι

Ένας άνδρας που έλκεται σεξουαλικά ή/και συναισθηματικά από τους άνδρες. Ο όρος γκέι χρησιμοποιείται μερικές φορές και ως όρος ομπρέλα για να περιγράψει, πέρα από τους ομοφυλόφιλους άνδρες, τις λεσβίες και τα αμφιφυλόφιλα άτομα. Ωστόσο, αυτή η χρήση αμφισβητήθηκε από ένα μεγάλο μέρος της ΛΟΑΤ κοινότητας και ως εκ τούτου ο όρος ομοφυλόφιλος/γκέι χρησιμοποιείται εδώ μόνο όταν αναφέρεται σε άνδρες που έλκονται σεξουαλικά ή/και συναισθηματικά από τους άνδρες.

Αμφιφυλόφυλος/η (Bisexual)

Ένα άτομο το οποίο αισθάνεται σεξουαλική ή/και συναισθηματική έλξη για πάνω από ένα φύλα.

Τρανς (ή Διεμφυλικός-ή)

Είναι ένας όρος ομπρέλα, που περιλαμβάνει τα άτομα που έχουν μια ταυτότητα φύλου, η οποία διαφέρει από το φύλο που τους αποδόθηκε κατά τη γέννηση. Περιλαμβάνει πολλαπλές ταυτότητες φύλου, όπως τρανς άνδρας, τρανς γυναίκα, non-binary, agender, genderqueer, genderfluid, κ.λπ.

Το «+» στο ΛΟΑΤ+ ακρωνύμιο μπορεί να περιλαμβάνει:

Ασέξουαλ (Asexual)

Ένα ασέξουαλ άτομο δεν βιώνει καμία ή βιώνει πολύ λίγη σεξουαλική έλξη. Η ασεξουαλικότητα είναι αναπόσπαστο μέρος του ποια είναι αυτά τα άτομα. Κάθε ασέξουαλ άτομο βιώνει πράγματα όπως σχέσεις, έλξη, και διέγερση κάπως διαφορετικά. Η ασεξουαλικότητα είναι ένα φάσμα ταυτοτήτων που αναφέρεται σε άτομα που βιώνουν λίγη ή καθόλου σεξουαλική έλξη. Κύρια παραδείγματα των ταυτοτήτων που εμπίπτουν στο ασέξουαλ φάσμα είναι: ασέξουαλ, Graysexual (άτομα που βιώνουν τη σεξουαλική έλξη, αλλά σε πολύ μικρότερο βαθμό από ό,τι τα μη ασέξουαλ άτομα) και Demisexual (άτομα που βιώνουν σεξουαλική έλξη μόνο μετά τη δημιουργία ενός ισχυρού συναισθηματικού δεσμού με ένα άλλο άτομο).

Ίντερσεξ (Intersex)

Τα ίντερσεξ άτομα γεννιούνται με χαρακτηριστικά φύλου (όπως τα χρωμοσώματα, τα γεννητικά όργανα ή/και την ορμονική δομή) που δεν ανήκουν αυστηρά σε αρσενικές ή θηλυκές κατηγορίες ή ανήκουν ταυτόχρονα και στις δύο. Οι γιατροί συμβουλεύουν συχνά τους γονείς να εκτελούν χειρουργικές και άλλες ιατρικές επεμβάσεις σε νεογέννητα και παιδιά, ώστε το σώμα τους (φαινομενικά) να συμμορφώνεται με τα αρσενικά ή τα θηλυκά χαρακτηριστικά. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τέτοιες παρεμβάσεις δεν είναι ιατρικά απαραίτητες και μπορούν να έχουν εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες για τα ίντερσεξ παιδιά καθώς μεγαλώνουν. Το Ίντερσεξ αντιπροσωπεύει το φάσμα των παραλλαγών των χαρακτηριστικών του φύλου που συμβαίνουν φυσικά στο ανθρώπινο είδος. Αντιπροσωπεύει επίσης την αποδοχή του φυσικού γεγονότος ότι το φύλο είναι ένα φάσμα και ότι τα άτομα με παραλλαγές των χαρακτηριστικών φύλου -πέραν των ανδρικών ή των γυναικείων- υπάρχουν.

Πανσέξουαλ (Pansexual) / Omnisexual

Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν άτομα που έχουν ρομαντική, σεξουαλική ή συναισθηματική επιθυμία για άτομα ανεξαρτήτως ταυτότητας φύλου.

Κουήρ (Queer)

Έχει γίνει ένας ακαδημαϊκός όρος που είναι συμπεριληπτικός στα άτομα που δεν είναι ετεροφυλόφιλα ή/και cisgender - περιλαμβάνει λεσβίες, ομοφυλόφιλους άνδρες, αμφιφυλόφιλα και τρανς άτομα. Η Queer θεωρία αμφισβητεί τις ετεροκανονικές κοινωνικές νόρμες σχετικά με το φύλο και τη σεξουαλικότητα, και ισχυρίζεται ότι οι έμφυλοι ρόλοι είναι κοινωνικές κατασκευές. Παραδοσιακά ο όρος Queer ήταν ένας κακοποιητικός όρος και ως εκ τούτου για ορισμένους εξακολουθεί να έχει αρνητική χροιά. Πολλά ΛΟΑΤ+ άτομα, ωστόσο, έχουν επανοικειοποιηθεί τον όρο ως σύμβολο υπερηφάνειας.

Non-binary ή Genderqueer ή Gender-fluid

Άτομα είναι εκείνα που δεν ταυτίζονται με το αρσενικό/θηλυκό δίπολο αλλά βρίσκονται κάπου έξω ή μεταξύ αυτού. Μερικά από αυτά τα άτομα χρησιμοποιούν ουδέτερες αντωνυμίες (they/them στα αγγλικά). Όλοι αυτοί οι όροι, συμπεριλαμβανομένων των agender και bigender, δεν έχουν ακριβώς την ίδια έννοια αλλά όλοι αναφέρονται σε μια εμπειρία του φύλου, η οποία δεν είναι μόνο αρσενικό ή θηλυκό. Μεταξύ των προαναφερθέντων όρων, πιο συχνά χρησιμοποιείται το «Μη δυϊκό/Non-binary».

Questioning

Είναι η προσωπική διαδικασία διερεύνησης της ταυτότητας φύλου, της έκφρασης φύλου ή/και του σεξουαλικού προσανατολισμού του ατόμου. Μερικά άτομα μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν αυτόν τον όρο για να ονομάσουν την ταυτότητά τους μέσα στην ΛΟΑΤ Κοινότητα.

Ορολογία σχετική με την ταυτότητα φύλου και τα τρανς άτομα

Σις (Cis) ή Σιστζέντερ (Cisgender)

Είναι όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα άτομα που δεν είναι τρανς. Χρησιμοποιείται με τον ίδιο τρόπο που το ετεροφυλόφιλος χρησιμοποιείται για το άτομο που δεν είναι ομοφυλόφιλο.

Φυλοδιαφορετικός-ή-ό (Gender Variant)

Ο όρος αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να χαρακτηρίσει ένα άτομο του οποίου η ταυτότητα φύλου διαφέρει από την τυπική ταυτότητα φύλου και τους έμφυλους ρόλους και νόρμες που αποδίδονται κατά τη γέννηση.

Επαναπροσδιορισμός Φύλου

Ο όρος αναφέρεται στη διαδικασία μέσω της οποίας τα άτομα επαναπροσδιορίζουν το φύλο με το οποίο ζουν, προκειμένου να εκφράσουν καλύτερα την ταυτότητα φύλου τους. Αυτή η διαδικασία μπορεί, αλλά δεν χρειάζεται, να περιλαμβάνει ιατρική βοήθεια, όπως ορμονικές θεραπείες και τυχόν χειρουργικές επεμβάσεις που τρανς άτομα υποβάλλονται για να ταυτιστεί το σώμα τους με το φύλο τους.

Εγχείρηση επαναπροσδιορισμού φύλου

Ιατρικός όρος για αυτό που τα τρανς άτομα συχνά ονομάζουν εγχείρηση επιβεβαίωσης φύλου που φέρνει τα πρωτεύοντα και δευτερογενή χαρακτηριστικά φύλου του σώματος ενός τρανς ατόμου σε ταύτιση με την εσωτερική αυτο-αντίληψή του.

Νομική Αναγνώριση Ταυτότητας Φύλου

Είναι η επίσημη διαδικασία για να αλλάξει το όνομα και το αναγνωριστικό φύλου ενός τρανς ατόμου σε επίσημα μητρώα και έγγραφα όπως το πιστοποιητικό γέννησής τους, η ταυτότητα, το διαβατήριο ή η άδεια οδήγησης. Σε ορισμένες χώρες, είναι αδύνατο να αναγνωριστεί το φύλο σου από το νόμο. Σε άλλες χώρες, η διαδικασία είναι συχνά μακρά, δύσκολη και ταπεινωτική.

Φυλομετάβαση

Περιλαμβάνει μερικά ή όλα τα ακόλουθα προσωπικά, ιατρικά και νομικά βήματα: να μιλήσει το άτομο στην οικογένεια, τους φίλους και τους συναδέλφους, χρησιμοποιώντας ένα διαφορετικό όνομα και νέες αντωνυμίες, το διαφορετικό ντύσιμο, η αλλαγή του ονόματος ή/και του φύλου σε νομικά έγγραφα, ορμονοθεραπεία και ενδεχομένως (αν και όχι πάντα) ένας ή περισσότεροι τύποι χειρουργικών επεμβάσεων (που αναφέρονται ως επαναπροσδιορισμός φύλου ή χειρουργική επιβεβαίωση φύλου). Τα ακριβή βήματα που συνεπάγεται η φυλομετάβαση ποικίλλουν από άτομο σε άτομο

Για τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μας.

Περισσότερα από το VICE

Οι Έλληνες Επιστήμονες που Βρέθηκαν στο Τσερνόμπιλ

Ας Μιλήσουμε Σοβαρά για τη Σεξουαλική Παρενόχληση στην Εργασία

Η Φιλιώ Δεν Αναγνωρίζει Πάντα τους Διάσημους που Σερβίρει στο Μαγαζί της

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.