ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Έρευνα

Γιατί ο Εγκέφαλός σου Λαχταράει Τσιγάρο Όταν Πίνεις Αλκοόλ;

Βιώνεις τις περίεργες επιπτώσεις που έχει η νικοτίνη στη μνήμη.

Κείμενο Julian Morgans
31 Μάιος 2017, 4:45am

Πηγή φωτογραφίας: Flickr/D. Sinclair Terrasidius

Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο VICE Australia.

Το ξέρεις το συναίσθημα. Έχεις πιει δυο-τρία ποτά και ξαφνικά σε καταβάλλει ένας διακαής πόθος. Είναι σαν ένα κενό που δεν είχες παρατηρήσει μέχρι εκείνη τη στιγμή και ξαφνικά θέλεις να το καλύψεις με κάτι καυτό. Κάτι τόσο καυτό και σιχαμερό που θα το μετανιώσεις όταν τελειώσει, όμως –δεν βαριέσαι, σκέφτεσαι– «έχω περάσει μια ολόκληρη ζωή κάνοντας πράγματα που θα μετανιώσω, οπότε δώσε μου αυτό το παλιόπραμα».

Το πιο περίεργο από όλα είναι ότι δεν καπνίζεις. Ή το κάνεις σπάνια. Βασικά, μπορείς να μην καπνίσεις για ολόκληρες εβδομάδες και ξαφνικά, πίνεις λίγο αλκοόλ και τα κυκλώματα της νικοτίνης ενεργοποιούνται.

Τι συμβαίνει λοιπόν; Γιατί το κάνει αυτό ο εγκέφαλός σου;

Αυτοί οι δυο μηχανισμοί μαζί κάνουν τα τσιγάρα να φαίνονται πεντανόστιμα.

Σύμφωνα με τον Δρ John Dani, νευροεπιστήμονα και ειδικό στους μηχανισμούς του εθισμού από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, οι λόγοι πίσω από τη δημιουργία της επιθυμίας για κάπνισμα είναι δύο. Ο πρώτος είναι ο τρόπος που η νικοτίνη επηρεάζει τη μνήμη και ο άλλος είναι το πώς η νικοτίνη συνδυάζεται με το αλκοόλ, για να κατεβάσει τα επίπεδα ντοπαμίνης. Αυτοί οι δυο μηχανισμοί μαζί κάνουν τα τσιγάρα να φαίνονται πεντανόστιμα.

Ας το αναλύσουμε λίγο περισσότερο. Καταρχάς, ας αναφερθούμε στην επίδραση στη μνήμη.

Το 2009, η ομάδα του Δρ Dani δημοσίευσε μια έρευνα που εξέταζε τον τρόπο με τον οποίο η νικοτίνη υπερφορτίζει τον σχηματισμό «μονοπατιών» μνήμης. Στο πείραμά τους, έβαλαν ποντίκια σε ξεχωριστούς θαλάμους. Στον έναν θάλαμο, τα ποντίκια λάμβαναν δόσεις αβλαβούς φυσιολογικού ορού, ενώ στον άλλο λάμβαναν δόσεις νικοτίνης. Όπως ήταν αναμενόμενο, τα ποντίκια έμαθαν γρήγορα να περνούν περισσότερο χρόνο στον θάλαμο της νικοτίνης. Όμως, αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι η επίδραση της νικοτίνης στον εγκέφαλό τους.

«Σε σύγκριση με τις ενέσεις φυσιολογικού ορού, η νικοτίνη ενίσχυσε τις νευρωνικές συνδέσεις, μερικές φορές μέχρι και κατά 200%», εξήγησε ο Δρ Dani. «Αυτή η ενδυνάμωση των συνδέσεων καθορίζει τον σχηματισμό μνήμης. Διαπιστώσαμε ότι η νικοτίνη ενίσχυε τις συνάψεις των νευρώνων, μόνο όταν τα αποκαλούμενα "κέντρα ανταμοιβής" ενεργοποιούσαν την απελευθέρωση ντοπαμίνης. Αυτή ήταν η κρίσιμη διαδικασία που δημιούργησε τους συσχετισμούς στη μνήμη».


VICE Video: Το Ναρκωτικό που Σκοτώνει τη Νεολαία στην Ταϊλάνδη


Από τη μια, λοιπόν, η έρευνα έδειξε κάτι που γνωρίζαμε ήδη: οι δραστηριότητες που μας ευχαριστούν, μας κάνουν να θέλουμε να τις επαναλάβουμε. Όμως, από την άλλη, αποδείχθηκε ότι, σε νευρολογικό επίπεδο, οι αναμνήσεις που έχουμε από το κάπνισμα, καταγράφονται στον εγκέφαλο. Το πιο σημαντικό είναι ότι όλες οι μνήμες που συνδέονται με αυτό, όπως το αλκοόλ και η παρέα με φίλους, συγκεντρώνονται στα ίδια μονοπάτια της μνήμης, τα οποία ενεργοποιούνται με τη νικοτίνη.

«Θυμάμαι πρόσφατα να τελειώνω ένα πείραμα και να πηγαίνω με έναν φίλο μου σε ένα μπαρ», εξήγησε ο Δρ Dani. «Γνωριζόμασταν πολλά χρόνια και δεν ήξερα ότι κάπνιζε, όμως παραδέχτηκε ότι τον τραβούσε πολύ ένα τσιγάρο. Μου είπε ότι είχε να καπνίσει 20 χρόνια, από τότε που πήγαινε σχολείο. Όμως τώρα, όταν πίνει μερικά ποτά, νιώθει την ανάγκη να καπνίσει».

Αυτός, λοιπόν, είναι ένας λόγος που θέλεις να καπνίσεις με την μπίρα σου, όμως υπάρχει και ένας ακόμη. Ναι, έχει και πάλι σχέση με τα πειράματα του Δρ Dani πάνω στα τρωκτικά.

Τα τσιγάρα και το αλκοόλ θα σε κάνουν ευτυχισμένο, μόνο αν καταναλωθούν ξεχωριστά.

Είναι γνωστό εδώ και καιρό ότι, λαμβάνοντάς τα ξεχωριστά, το αλκοόλ και η νικοτίνη ενισχύουν την ντοπαμίνη στον εγκέφαλο. Λόγω αυτού, ο Δρ Dani και η ομάδα του, ανέπτυξαν τη θεωρία ότι, αν η νικοτίνη και το αλκοόλ καταναλωθούν μαζί, τα επίπεδα της ντοπαμίνης αυξάνονται ακόμη περισσότερο. Από ό,τι φάνηκε, όμως, ισχύει το αντίστροφο. Παρ' όλο που οι αρουραίοι οι οποίοι έλαβαν δόσεις νικοτίνης φάνηκαν να καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ, τα επίπεδα ντοπαμίνης τους στην πραγματικότητα έπεσαν.

Έκπληκτοι, ο Δρ Dani και η ομάδα του επανέλαβαν το πείραμα, τα αποτελέσματα όμως ήταν ίδια. Μετά από πολλή σκέψη, συνειδητοποίησαν ότι ο συνδυασμός νικοτίνης και αλκοόλ προκαλούσε την απελευθέρωση ορμονών του στρες, οι οποίες σταματούσαν την παραγωγή ντοπαμίνης. Ή, με πιο απλά λόγια: τα τσιγάρα και το αλκοόλ θα σε κάνουν ευτυχισμένο, μόνο αν καταναλωθούν ξεχωριστά. Μαζί όμως, σε κάνουν λιγότερο χαρούμενο.

Ο λόγος, λοιπόν, που οι άνθρωποι εξακολουθούν να καπνίζουν και να πίνουν είναι για να βρουν ξανά αυτήν την ευτυχία. Θεωρητικά, είναι ένας κύκλος που ξεκινά, όταν το αλκοόλ ανασύρει τις θετικές αναμνήσεις του καπνίσματος. Το κάπνισμα, όμως, ενός τσιγάρου μετά το αλκοόλ, χαμηλώνει τα επίπεδα ντοπαμίνης. Έτσι, δημιουργείται και πάλι η ανάγκη για περισσότερο αλκοόλ, ώστε να ανακτηθούν τα επίπεδα ντοπαμίνης που προκαλούν ευτυχία και ο φαύλος κύκλος ξεκινά και πάλι.

Διαβάστε ακόμη: Κόβεται Τελικά το Τσιγάρο;

Σύμφωνα με τον Δρ Dani, αυτή η υπόθεση είναι σύμφωνη με άλλες παρατηρήσεις πάνω στο κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ. Όπως λέει, «Με ενέπνευσε μια έρευνα που έχει γίνει στη Νορβηγία, η οποία έδειξε ότι ένας από τους μεγαλύτερους προγνωστικούς παράγοντες για το κατά πόσο κάποιος πρόκειται να οδηγήσει υπό την επήρεια αλκοόλ, είναι το αν κάπνιζε σε νεαρή ηλικία ή όχι».

Τίποτα από αυτά όμως δεν απαντά στο μεγαλύτερο ερώτημα από όλα: αν καπνίζεις ένα τσιγάρο με την μπίρα σου, θα πεθάνεις; Όπως πάντα, η επιστημονική απάντηση έρχεται με τη μορφή αναξιόπιστων στατιστικών. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Δρ Dani μας έδωσε μερικά ακόμη στοιχεία για τους κοινωνικούς καπνιστές.

«Οι άνθρωποι αυτής της κατηγορίας που περιγράφετε ονομάζονται "chippers"–είναι αυτοί που δεν καπνίζουν πολύ συχνά, όμως το κάνουν υπό συγκεκριμένες συνθήκες» λέει. «Η συμβουλή μου είναι να μην το κάνετε. Είναι πάρα πολύ εύκολο αυτή η συνήθεια να γίνει τακτική χρήση - και μετά είναι πολύ δύσκολο να το κόψεις».

Περισσότερα από το VICE

Αυστηρώς (Α)κατάλληλες Φωτογραφίες από το πιο Ηδονιστικό Φεστιβάλ της Ελλάδας

Στη Θεσσαλονίκη Έγινε το Πρώτο Αυτο-Οργανωμένο Pride Χωρίς Χορηγούς και Επισήμους

Το Μόνο Λάθος που Έκανε ο Γιώργος Λάνθιμος Ήταν να Πετύχει

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.

Tagged:
ναρκωτικά
Αλκοόλ
Κάπνισμα
τσιγάρα