Ο Οδηγός Πόλης του VICE

Ο Δενδροπόταμος Είναι η Γειτονιά των Ρομά Όπου η Θεσσαλονίκη Κρύβει τα Άπλυτά της

Αυτή είναι η πιο υποβαθμισμένη γειτονιά στον Βορρά.

Κείμενο Κώστας Κουκουμάκας; φωτογραφίες Αλέξανδρος Αβραμίδης
24 Οκτώβριος 2017, 5:00am

Στον Δενδροπόταμο, την τσιγγάνικη γειτονιά στη δυτική Θεσσαλονίκη, υπάρχει μια παράξενη σημειολογία – η περιοχή είναι περιχαρακωμένη από δρόμους ταχείας κυκλοφορίας, τη Μοναστηρίου από την επάνω πλευρά και την εθνική οδό από την άλλη, ενώ στο βάθος οριοθετείται από έναν βρώμικο ξεροπόταμο. Πριν χτιστούν εδώ τα πρώτα σπίτια, εργοστάσια κεραμικών έπαιρναν χιλιάδες κυβικά χώματος για να φτιάξουν τούβλα και κεραμίδια – έτσι η γειτονιά είναι χτισμένη κάτω από το επίπεδο του δρόμου, μέσα σε γούβα που πλημμυρίζει όταν βρέχει. Μια γειτονιά «αναγκαστικά» underground.

Σε αντίθεση με το εύκολο κλισέ, ο Δενδροπόταμος δεν είναι άβατο για την Αστυνομία. Δυνάμεις των ΜΑΤ και αστυνομικοί με πολιτικά μπαίνουν όποτε θέλουν στη γειτονιά και τη σηκώνουν στο πόδι. Στον Δενδροπόταμο πωλούνται ναρκωτικά. Ναρκωτικά πωλούνται σε πολλές ακόμη περιοχές της πόλης. Η δυστυχία της γειτονιάς των Ρομά είναι ότι η Θεσσαλονίκη, άλλοτε με σχέδιο και άλλοτε ασυνείδητα, εδώ και χρόνια μεταφέρει εκεί, για να κρύψει, όλα της τα άπλυτα.

Τα ποσοστά ανεργίας είναι πολύ υψηλά στον Δενδροπόταμο.

Οι πρώτοι κάτοικοι έφθασαν στον Δενδροπόταμο, περιοχή του άλλοτε Δήμου Μενεμένης, τη δεκαετία του '50. Ήταν οι περισσότεροι άνθρωποι από χωριά πέριξ της Θεσσαλονίκης, απλοί εργάτες που αγόρασαν φθηνή γη και έχτισαν σπίτια. Σχεδόν την ίδια περίοδο, σκηνίτες Ρομά εγκαταστάθηκαν στη βόρεια πλευρά του οικισμού, πέρα από το ρέμα. Οι σχέσεις των μπαλαμών και των Ρομά ήταν αδιάφορες, μόνο καμία φορά τα παιδιά έπαιζαν πετροπόλεμο, χωρισμένα σε γειτονιές, όταν πλησίαζαν στο φυσικό σύνορο. Ο πληθυσμός στον Δενδροπόταμο αναμίχθηκε τη δεκαετία του '70. Έκτοτε, όσοι μη Ρομά παντρεύονταν, άρχισαν σταδιακά να φεύγουν από τη γειτονιά. Σήμερα στον Δενδροπόταμο κατοικούν περίπου 3.000 άνθρωποι, στη συντριπτική πλειονότητά τους Τσιγγάνοι, ενώ τη δεκαετία του '90 εγκαταστάθηκαν αρκετοί παλιννοστούντες από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Παρά τις παρεμβάσεις κρατικών υπηρεσιών, εθελοντικών οργανώσεων, του δημοφιλούς πατέρα Αθηναγόρα και φωτισμένων δασκάλων στο σχολείο του Δενδροποτάμου, ο κοινωνικός αποκλεισμός δεν έχει αρθεί. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, είναι φανερό ότι ολοένα και περισσότερα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο, ορισμένα δε έχουν εισαχθεί στο Πανεπιστήμιο.

Το καμάρι της γειτονιάς είναι η ομάδα της Αστραπής. Για την ιστορική αλήθεια, τη δική τους ομάδα στον Δενδροπόταμο έφτιαξαν πρώτοι οι μη Ρομά – το 1959, τον Τιτανικό, που διαλύθηκε και μια δεκαετία αργότερα οι ίδιοι ίδρυσαν τον Όλυμπο. Οι Τσιγγάνοι έφτιαξαν την Αστραπή το 1976 κι όπως λένε, εμπνεύστηκαν το όνομα από την ομάδα των Ρομά στην Αγία Βαρβάρα. «Αστραπή εμείς, Κεραυνός αυτοί, όταν θα παίξουμε μεταξύ μας θα ανατιναχθεί ο κόσμος», μου είχε πει ο Γιώργος Αλεξάνδρου, φυσικός ηγέτης της ομάδας, ντελικάτο δεκάρι, που έπαιξε μέχρι τη δεύτερη ομάδα του Άρη. Κάποιες χρονιές, Όλυμπος και Αστραπή Δενδροποτάμου παίζουν στην ίδια ερασιτεχνική κατηγορία, στον ίδιο όμιλο, κι αυτό είναι το αληθινό ελ κλάσικο.

Στιγμιότυπο στις κερκίδες από αγώνα της Αστραπής Δενδροποτάμου.

Τα μέσα ενημέρωσης επισκέπτονται τη γειτονιά σχεδόν πάντα για κακό λόγο. Τελευταία, είχε ξεσπάσει άγρια βεντέτα, όταν τα μέλη μιας οικογένειας σκότωσαν έναν 18χρονο και τραυμάτισαν βαριά τον πατέρα του, εξαιτίας του ανταγωνισμού για το λιανεμπόριο στο λιμάνι. Ακολούθησαν βίαια επεισόδια στα δικαστήρια, ενώ στον Δενδροπόταμο πυρπολήθηκε το σπίτι των δραστών. Ένα ζεστό αυγουστιάτικο πρωί, επίσης, τον γύρο του Διαδικτύου έκανε το videoclip του ράπερ Light, που γυρίστηκε στον Δενδροπόταμο, παρουσιάζοντας σκηνές με όπλα και ναρκωτικά. Οι Ρομά εμφανίστηκαν κάπως διχασμένοι. «Μόνο κακό μας κάνουν τέτοια βίντεο, γιατί αναπαράγουν στερεότυπα και η περιοχή βυθίζεται περισσότερο στα προβλήματά της», είπαν κάποιοι. «Και λίγα έδειξαν. Έστω κι έτσι, ίσως αυτοί που πρέπει να ενδιαφερθούν θα σκύψουν πάνω από τα προβλήματα των Ρομά», αντέκρουσαν άλλοι. Το μεγαλύτερο σκάνδαλο εκεί κάτω κρατάει μια μέρα. Ένα πολύ χαρακτηριστικό στοιχείο στον Δενδροπόταμο, όσα χρόνια κι αν περάσουν, είναι ότι ακόμη και οι άνθρωποι που μας γνωρίζουν και μας εμπιστεύονται, μας οδηγούν πάντα μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο ο καθένας.

Αρκετά χρόνια πριν, στη γειτονιά εκτυλίχθηκε μία φοβερή ιστορία σύγχρονων Ρωμαίου και Ιουλιέτας. Στη θέση του σημερινού γηπέδου ποδοσφαίρου, είχε κατασκευαστεί ένα κλειστό γυμναστήριο. Όμως, συνέβη το απροσδόκητο δράμα. Ζευγάρι ανήλικων τσιγγανόπουλων κλέφτηκε, γιατί οι γονείς δεν ενέκριναν τον γάμο. Τα παιδιά κρύφτηκαν στο γυμναστήριο και το βράδυ αυτοκτόνησαν. Οι Ρομά θεώρησαν δυσοίωνο το κτίριο και λίγες ημέρες αργότερα το κατεδάφισαν.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες:

Περισσότερα από το VICE

Το Επικότερο Βίντεο της Μεγάλης των Μπάτσων Σχολής της Ελλάδας Προκαλεί Ερωτήματα

Ο Τάκι Τσαν Βρίσκει Πάντα Έναν Ευφάνταστο Τρόπο να μας Μιλάει για τη Ζωή του

Τα Εξάρχεια Έχουν Λόξιγκα

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.