Το Άλμπουμ της Ζωής μου

Το Άλμπουμ της Ζωής της Δήμητρας Παπανδρέου

«Γεννήθηκα στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου...».

Κείμενο Μελπομένη Μαραγκίδου
03 Οκτώβριος 2019, 9:57am

H Δήμητρα Λιάνη-Παπανδρέου μπαίνει στο γραφεία του VICE με την αρχοντιά τής πρώην πρώτης κυρίας, αλλά και την ταπεινότητα ενός ανθρώπου που έχει περάσει πολλά. Έχει μαζί της φωτογραφίες από διάφορες στιγμές της ζωής της. Φωτογραφίες που αποτελούν αναμνήσεις τόσο μιας προσωπικής πορείας, όσο και στιγμών της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Με αφορμή τη νέα στήλη του VICE Greece, στην οποία συναντάμε ξεχωριστές προσωπικότητες και βάζουμε λεζάντες στις αναμνήσεις τους, συνθέτουμε μαζί το άλμπουμ της ζωής της.

Η Δήμητρα Παπανδρέου, ως σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου και διευθύντρια του πολιτικού του γραφείου, έζησε από την πρώτη γραμμή την ιστορία της Μεταπολίτευσης, έγινε μέρος της και συναντήθηκε με σπουδαίες προσωπικότητες από όλο τον κόσμο. Κάποιες φωτογραφίες από τη ζωή της μπορεί να μη βρίσκονται στο αρχείο της, έχουν περάσει όμως στη συλλογική μνήμη, μέσα από τα μίντια. Αυτό είναι το άλμπουμ της ζωής της:

1570017275110-IMG_8011

Γεννήθηκα στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου σε μία κλινική. Ήταν 30 του μήνα, στο ζευγάρωμα Απρίλη και Μάη. Ανοιξιάτικη. Μου έλεγε η μητέρα μου ότι είχαν κάνει έναν διαγωνισμό στα μωρά που γεννήθηκαν τότε. Κλήρωσαν μία λίρα χρυσή και την έδωσαν στη μητέρα μου για το πιο ωραίο μωρό. Μεγάλωσα παντού στην Ελλάδα. Ο πατέρας μου ήταν αξιωματικός στο πεζικό με συχνές μεταθέσεις. Πήγαινα δυο μήνες εδώ, έξι μήνες εκεί, έναν χρόνο αλλού.

Τα πρώτα μου παιδικά χρόνια ξεκίνησα σχολείο στο Λίβανο, στη Βηρυτό, γιατί μετατέθηκε ο πατέρας μου στην ελληνική πρεσβεία ως στρατιωτικός ακόλουθος. Εκεί πήγα σε γαλλικό σχολείο, στις Καλόγριες. Ήμουν σε πανικό τον πρώτο καιρό, γιατί όλα τα παιδιά στον Λίβανο είχαν επίσημη γλώσσα τα γαλλικά. Στα διαλείμματα, όμως, μιλούσαν αραβικά. Εγώ ήμουν ένα παιδί που δεν γνώριζα ούτε τα γαλλικά, ούτε τα ελληνικά καλά-καλά, διότι δεν είχα πάει σχολείο, και φυσικά ούτε τα αραβικά. Ήμουν απομονωμένη στην αρχή, κλαίγοντας πίσω από τα κάγκελα του σχολείου, περιμένοντας να έρθει ο πατέρας μου με το αυτοκίνητο της πρεσβείας να με πάρει. Βεβαίως, κάθε παιδί έχει ένα στοιχείο προσαρμοστικότητας κρυμμένο μέσα του. Σε έξι μήνες είχα ξεκινήσει να μιλάω αραβικά, να γράφω κάποια, τα οποία δυστυχώς έχω ξεχάσει. Και φυσικά είχα ξεκινήσει να μιλάω γαλλικά. Εντωμεταξύ προσπαθούσε η μητέρα μου με τη δική της κουλτούρα και νοοτροπία να μου μάθει κάποια πράγματα στα ελληνικά. Ήταν μία αυταρχική και μητριαρχική οικογένεια.

1570017364642-IMG_8006

Εδώ είναι οι γονείς μου σε κάποια βραδιά της πρεσβείας. Τον πατέρα μου τον έλεγαν Κωνσταντίνο και τη μαμά μου Ξένη Φουρίκη. Η μητέρα μου ήταν από την Ελευσίνα και ο πατέρας μου από την Κλεισούρα Καστοριάς. Γνωρίστηκαν όταν ο θείος της μητέρας μου, ο οποίος ήταν αξιωματικός της αεροπορίας, την πήρε μαζί του σε έναν χορό. Εκεί είχε έρθει η ταξιαρχία του «Ρίμινι», με τον πατέρα μου ως υπασπιστή του Τσακαλώτου, του παππού του Ευκλείδη. Εκεί ο πατέρας μου ερωτεύτηκε σφόδρα τη μάνα μου. Κεραυνοβόλος έρωτας. Προηγήθηκε ένας αδελφός οκτώ-εννιά χρόνια μεγαλύτερός μου και μετά προέκυψα εγώ. Ήμουν παιδί ενός θυελλώδους έρωτα και πάθους.

1570017471922-Screen-Shot-2019-09-26-at-163032

Όταν γυρίσαμε στην Ελλάδα εντάχθηκα στο σχολείο στη Γ' Δημοτικού. Εδώ είμαι ντυμένη σπανιόλα στην Αλεξανδρούπολη. Είναι απόκριες και με έχουν ντύσει έτσι, χωρίς να το επιλέξω. Το διάλεξαν οι γονείς μου.

Αλλάξαμε πολλά σπίτια στη συνέχεια. Ο πατέρας μου αποστρατεύθηκε 21 Απριλίου του '67 ως δημοκρατικός αξιωματικός και φανατικός της Ένωσης Κέντρου, του γέρου Παπανδρέου. Ήμουν ένα παιδί με έναν μπαμπά ο οποίος μου είχε αδυναμία και με κακομάθαινε. Και με μία μαμά, σκληρή και μητριαρχική. Οι πρώτες επιδράσεις μου ήταν από τις Ουρσουλίνες. Παρόλα αυτά είχα έναν αναρχοαυτόνομο χαρακτήρα με ανδρικά πρότυπα. Οι επιρροές μου ήταν περισσότερο ανδρικές. Μου άρεσε να παίζω με αγόρια, δεν είχα κούκλες και μου άρεσε να κρεμιέμαι από τα δέντρα και να κάνω τον Ταρζάν. Ό,τι αγορίστικο, με τραβούσε. Τι σήμαινει αυτό; Ότι μεγαλώνοντας ανακάλυψα πως έπνιγα ένα μεγάλο κομμάτι της θηλυκότητάς μου. Έκανα προσπάθεια για να μην προβάλλω τα θηλυκά μου στοιχεία. Ακόμη κι όταν μπήκα στην Ολυμπιακή, στην προσωπική μου ζωή ήθελα να φοράω παντελόνια, τζιν, πουκάμισα και αρβύλες του πατέρα μου. Πέρασα και μία εποχή που τα μαλλιά μου ήταν κουρεμένα στο στιλ των αναρχικών της εποχής, γιατί τους θαύμαζα ως πρότυπα. Ήταν οι Μπάαντερ–Μάινχοφ που μεσουρανούσαν τότε και οι Ερυθρές Ταξιαρχίες. Εγώ από τα 16 μου είχα ενταχθεί στον Ρήγα Φεραίο.

1570017516625-Screen-Shot-2019-09-26-at-162956

Εδώ έχω τελειώσει το γυμνάσιο. Ίσως είμαι στους Παξούς. Πάλευα με το σώμα μου. Έβλεπα ότι γινόμουν ένα ζουμερό ωραίο κορίτσι, το οποίο το κοιτούσαν όλοι οι άντρες, κάτι που δεν ήθελα καθόλου να το προβάλλω. Είναι όμως κάτι που δεν μπορείς να κρύψεις.

1570036954611-bfe8e7d4610f399b73e33e4705058d16
H Δήμητρα Λιάνη-Παπανδρέου στα αριστερά.

Δεν πέρασα για μισή μονάδα στη Φιλοσοφική Αθηνών και έφυγα μετά από δύο χρόνια και πήγα για σπουδές στο Παρίσι. Εντωμεταξύ είχα γίνει και αεροσυνοδός. Στο Παρίσι έκανα ανάλυση και τυπολογία φιλμ, εθνολογικό ντοκιμαντέρ, μοντάζ και ιστορία τέχνης κεντρικής Ευρώπης με τον Μίλαν Κούντερα. Έπαιρνα την άδεια άνευ αποδοχών από την Ολυμπιακή όλη την φοιτητική περίοδο και γύριζα το καλοκαίρι και δούλευα. Έκατσα μόνο δύο χρόνια, δεν έφτασα στο τέλος της Σχολής, γιατί δεν ήταν πια εύκολο να παίρνω τόσες πολλές άδειες.

Τότε, ο Ανδρέας κυριαρχεί στην πολιτική ζωή του τόπου και γίνεται πρωθυπουργός. Εγώ και η παρέα μου έχουμε ταχθεί στην ΠΑΣΚΕ, τη συνδικαλιστική οργάνωση της Ολυμπιακής. Είχα φύγει από τον Ρήγα Φεραίο επειδή με είχαν κουράσει οι ατέρμονες συζητήσεις αν ο Ζαχαριάδης ήταν δεξιός οπορτουνιστής ή σεχταριστής. Δηλαδή γίνονταν χιλιάδες πράγματα γύρω μας και το πρόβλημά μας ήταν πού ακριβώς έχουμε θέμα με το ορθόδοξο κομμουνιστικό κόμμα και ποιες είναι διαφορές μας. Τότε το κοινωνικό ρεύμα ήταν ο σοσιαλισμός.

Ωστόσο, έχω μπει και ως μέλος της ΠΑΣΚΕ στο πλήρωμα του Ανδρέα όταν ταξίδευε. Ο Ανδρέας είχε γνωρίσει και τον πατέρα μου. Επίσης, ξάδελφός μου ήταν ο Γιώργος Λιάνης, o oποίος δεν ζει πια. Ήταν πολύ φίλος με τον Ανδρέα στο ΠΑΚ στην Αμερική και μέλος της κυβέρνησης στην πρώτη φάση του ΠΑΣΟΚ ως Υπουργός Έρευνας και Τεχνολογίας. Σε κάποια φάση ταξίδευα ως πλήρωμα και με είχε επισημάνει ο Ανδρέας. Ήταν στο αεροπλάνο και ο ξαδελφός μου. Μου λέει «Πώς σε λένε εσένα παιδί μου;». «Δήμητρα Λιάνη», λέω. «Τι σχέση έχεις με αυτόν εκεί πίσω;», μου λέει. Του λέω πως είναι ο πρώτος μου ξάδελφος. Και μου απαντά: «Καλά, αυτός είναι άσχημος. Εσύ πώς βγήκες όμορφη;».

Έπεσε ένα ψιλοφλερτάκι αλλά φυσικά δεν μπορούσα να φανταστώ την εξέλιξη αυτής της ιστορίας, ούτε καν στην πιο μακρινή σκέψη. Εγώ τότε ήμουν παντρεμένη στον πρώτο μου γάμο, ο οποίος κράτησε δύο χρόνια. Άντρας μου ήταν ο Αλέξης Καπόπουλος, αρχιτέκτονας. Κάναμε πολιτικό γάμο. Ήταν ένας άνθρωπος επίσης πολιτικοποιημένος, αριστερός της εποχής, μαοϊκός. Ήταν στο ΚΚΕ Μ-Λ. Διανοούμενος. Εμένα με τράβαγαν όχι οι ωραίοι άντρες, αλλά οι άντρες που είχαν να μου δώσουν πράγματα στο μυαλό. Δεν με τράβαγε ένα μοντέλο ή ένας πολύ ωραίος άντρας. Οτιδήποτε είχε σχέση με τη διανόηση. Αυτό με εξίταρε. Αυτό ήταν που ήθελα από έναν άντρα: να τον θαυμάζω. Στον πρώτο μου άντρα θαύμαζα το μυαλό του και την καλοσύνη του. Αυτός ήταν τρελά ερωτευμένος μαζί μου, εγώ καθόλου, αλλά υπήρχε ένας αμοιβαίος σεβασμός.

«Τι λες, χορεύουμε λιγάκι;» - Το πρώτο φιλί με τον Ανδρέα

Από κάποιες στιγμές δεν υπάρχουν φωτογραφίες. Όπως από το πρώτο φιλί. Πώς έγινε; Μετά από τέσσερα χρόνια στο πλήρωμά του. Εγώ με τον πρώτο μου άντρα που ήταν κι αυτός στο Παρίσι μαζί μου, θέλαμε να κάνουμε μία εκπομπή στην τηλεόραση για την ισότητα των δύο φύλων. Εγώ ήθελα να πάρω και μία συνέντευξη από τον Αντρέα. Του την πρότεινα στο αεροπλάνο και μου είπε ότι βεβαίως θα μου τη δώσει. Του είπα μάλιστα αν θέλει να είναι και με τη Μαργαρίτα. Ο κύριος, όμως, είχε το σχέδιό του.

Τι γινόταν όμως τότε: Υπήρχε στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα επί έξι μήνες, έντονο φλερτ του Ανδρέα προς τα εμένα, όμως δεν έτρεχε απολύτως τίποτα. Εγώ εξακολουθούσα να είμαι παντρεμένη, ο Ανδρέας εξακολουθούσε φυσικά να είναι παντρεμένος και η ζωή συνεχιζόταν. Κάποια στιγμή η Μαργαρίτα αντιλαμβάνεται ότι κάτι γίνεται. Με εμένα ένιωσαν κίνδυνο, ότι εδώ είναι σοβαρά τα πράγματα με αυτήν. Με τις άλλες δεν είχαν θέμα. Αρκεί να μη θίξουμε τα του οίκου μας και το οικόσημό μας. Ήταν θέμα οικόσημου. Ενώ λοιπόν έχω πάρει τη συνέντευξη, προσπαθούν να μου την κόψουν από την ΕΡΤ. Εγώ προσπαθώ να περάσω το κύκλωμα γύρω από το περιβάλλον του Ανδρέα, για να του το πω. Σε ένα ταξίδι καταφέρνω να του το πω και γίνεται φασαρία. Γίνεται μια παραφιλολογία τότε περί σχέσης, αλλά ακόμα δεν υπάρχει τίποτα.

Ένα πρωινό γύρω στις 8 παρά -ήταν πολύ πρωινός, εγώ καθόλου- χτυπάει το τηλέφωνό μου στο σπίτι. Εγώ ήμουν μόνη και κοιμόμουν. Ακούω μια φωνή και λέει «Δήμητρα, εσύ;». Λέω «Μάλιστα. Ποιος στο τηλέφωνο;». Απαντά, «Παπανδρέου εδώ». Το κλείνω και πέφτω κάτω από το κρεβάτι. Δεν μπορούσα να το φανταστώ, νόμιζα ότι κάποιος μου κάνει πλάκα. Ξαναπαίρνει τηλέφωνο και μου λέει «έκλεισε η γραμμή». Λέω «Κύριε πρόεδρε, εσείς;». «Ναι», λέει, «τι θα έλεγες να ερχόσουν το βράδυ να πίναμε ένα ποτό στο γραφείο μου;».

Είχε ένα σπίτι στο Καστρί όπου εκεί έμενε επειδή είχε χωρίσει από κλίνης, είχε μία διάσταση ουσιαστική και κάποιες εμφανίσεις για τα μάτια του κόσμου. Βάζει ένα ποτάκι, μου χαρίζει ένα βιβλίο και λέω «ευχαριστώ πάρα πολύ, γιατί αύριο είναι τα γενέθλιά μου και είναι πολύ σημαντικό για μένα να μου χαρίζετε ένα βιβλίο δικό σας». Σηκώνεται, βάζει μουσικούλα και μου λέει «Τι λες, χορεύουμε λιγάκι;». Ε και με το «χορεύουμε», τα δικά μου πόδια δεν πατούσαν στη γη, η καρδιά μου χτυπούσε σε σημείο που άκουγα τον χτύπο της έξω από το σώμα μου. Ήμουν μία νεαρή κοπέλα που τον θαύμαζε, για μας ήταν θεός τότε. Αρχίζει και με φιλάει τρυφερά. Λέω «ναι, κύριε πρόεδρε». Λέει: «Δεν αφήνεις τα κύριε πρόεδρε;». Αλλά σκεφτόμουν πώς να το αφήσω και να τον πω Ανδρέα; Δεν γινόταν αυτό. Αυτό με ακολούθησε σε όλη του τη ζωή. Δεν τον έλεγα Ανδρέα. Τον έλεγα αγάπη μου, καρδιά μου, μωρό μου. Οτιδήποτε υποκοριστικό από το να τον προσφωνήσω Ανδρέα.

Μετά από αυτό το φιλί, την επομένη είχα τα γενέθλιά μου. Ήταν Πρωτομαγιά, αργία και ο Ανδρέας είχε πάει στον Αστέρα. Μου λέει να βρεθούμε εκεί. Έτσι, πλέον την ημέρα των γενεθλίων μου βρισκόμαστε ως παράνομο ζευγάρι στον Αστέρα Βουλιαγμένης. Κι από εκεί ξεκινάει η δεκαετής σχέση μου με τον Ανδρέα. Ήταν το 1986 που αρχίζει η σχέση, παντρευτήκαμε το 1989 και μείναμε μαζί χωρίς να χωρίσουμε μέχρι την ημέρα του θανάτου του.

1570046914651-1395929_1376014202643249_1944641987_n

Αυτά τα τρία χρόνια μέχρι τον γάμο, υπήρχε ένα κρυφό σπίτι, υπήρχε η διαδικασία του να χωρίσω και η υπήρχε και το Χέρφιλντ. Στο Χέρφιλντ φανερώθηκαν όλα για τη σχέση. Φτάνουμε την ημέρα που φεύγουμε για Λονδίνο. Είναι τότε που έχει γνωρίσει τον Κρεμαστινό. Ο Κρεμαστινός τού λέει επειγόντως εγχείρηση μπάι-πας. Πηγαίνουμε στο Σεν Τόμας στο Λονδίνο και του είχε κλείσει την επέμβαση με έναν πολύ μεγάλο σε ηλικία καρδιοχειρουργό. Μόλις τον είδα εγώ, απογοητεύτηκα. Λέω, δεν θα ζήσει. Με παίρνει τότε μία πρώτη μου ξαδέλφη, την οποία την έχει εγχειρίσει ο Γιακούμπ και μου λέει ότι υπάρχει ένας απίστευτος καρδιοχειρουργός Αιγύπτιος ο οποίος μεσουρανεί στο Λονδίνο. Παίρνω τις πληροφορίες μου, τα συζητάω με τον Ανδρέα και λέει να βρεθούμε. Έρχεται και ο Θεοδωρόπουλος που ήταν βοηθός καθηγητή του Γιακούμπ και δίνουμε μία μάχη προσωπική με τον Ανδρέα να μεταφερθεί στο Χέρφιλντ.

Φτάνουμε στο κομβικό και μοιραίο σημείο όπου γνωρίζω τον καθηγητή Γιακούμπ. Και με μαγεύει, διότι ήταν σαν αιγυπτιακή προτομή, όπως τον είχα χαρακτηρίσει τότε. Ένας ψηλός άνδρας, με απίστευτη αυτοπεποίθηση και αύρα μαγική. Αυτός είχε φτιάξει το Χέρφιλντ. Μεταφέρεται εκεί εντελώς κρυφά ο Ανδρέας, ενώ απ' έξω ήταν στρατοπευδευμένος όλος ο ελληνικός Τύπος.

Εγώ έχω εντοπιστεί διότι ταξιδεύω μαζί του και έχει γίνει χαμός στην Ελλάδα. Λένε ότι έχει πάρει μαζί την γκόμενα κι έχει φύγει και τέτοια. Εκείνη την εποχή είμαι η γκόμενα. Εμένα τρέμει το φιλοκάρδι μου, παρόλα αυτά ό,τι μου λέει το κάνω. Σκέφτομαι ότι θα με καθαρίσουν, γιατί είχα απειλητικά τηλέφωνα. Ότι η ζωή μου τελειώνει και διάφορα τέτοια.

Στο μεταξύ μέχρι να εγχειριστεί, ο Γιακούμπ τού έχει διατάξει ένα πρόγραμμα ενός φυσιολογικού ανθρώπου. Δηλαδή να βγαίνει έξω να περπατάει, να μην είναι απλώς με τις πιτζάμες, στο δωμάτιό του. Ο Ανδρέας τότε αρχίζει να συλλαμβάνει ένα σχέδιο.

Το πρώτο βήμα είναι ότι βάζει τον τότε κυβερνητικό εκπρόσωπο Ρουμπάτη, να ανακοινώσει ότι είναι σε διάσταση και προτίθεται να πάρει διαζύγιο. Ήταν παράλληλα με την εποχή που ήταν σε διάσταση η Νταϊάνα με τον Κάρολο και γίνονταν διάφοροι παραλληλισμοί και στον αγγλικό Τύπο. Εγώ ήμουν στα εγγλέζικα πρωτοσέλιδα η Μπίμπο, έτσι με παρουσίαζαν. Υπήρχαν δημοσιογραφίνες οι οποίες κάθε μέρα μετρούσαν τη φούστα μου, πόσους πόντους ήταν πάνω από το γόνατο. Και υπήρχε και το περιβάλλον του Ανδρέα, όπως Λαλιώτης και Κουτσόγιωργας, να αναζητούν τον ρόλο μου και κάποια ενοχή. Εγώ κάθε βράδυ προσευχόμουν. Είναι η εποχή που αρχίζω μία τάση προς το μεταφυσικό, από το αδιέξοδο που έχω βρεθεί. Μέχρι τότε ήμουν αδιάφορη. Όχι άθεη, όμως αδιάφορη ως προς το θρησκευτικό θέμα. Προσεύχομαι, κλαίω, προσπαθώ να είμαι δυνατή.

Το δεύτερο βήμα που κάνει ο Ανδρέας βάση στρατηγικής είναι ότι βάζει τον τότε Υπουργό Τύπου, Δημήτρη Μαρούδα, να κάνει μία συνάντηση με τον Ψυχάρη για το Βήμα της Κυριακής και στο οπισθόφυλλο γράφει «Δήμητρα Λιάνη, μέλλουσα κυρία Παπανδρέου». Γίνεται ένας χαμός. Περνούσα εγώ και φώναζαν «ποιος γάιδαρος το έκανε αυτό!».


Aνάποδα τιμόνια

Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook


Τότε κάναμε κι ένα παιχνίδι με τον Ανδρέα. Του έλεγα «θα μου βάλεις μία υπογραφή και θα μου υποσχεθείς ότι θα βγεις ζωντανός από το χειρουργείο». Αυτό πήρε μυθικές διαστάσεις ότι μου αφήνει το κόμμα, την περιουσία, δεν ξέρω κι εγώ τι. Ήταν ένα απλό γράμμα που έλεγε «Δήμητρα αγάπη μου, σου υπόσχομαι ότι θα βγω για να κάνουμε το γάμο μας». Ήθελαν να προσδώσουν σε μένα πράγματα, που και να ήθελα δεν θα μπορούσα να τα κάνω.

Ο Γιακούμπ τού λέει να βγαίνει για περπάτημα. Παραμονή εγχείρησης τον παίρνω από το χέρι να πάμε μια βόλτα, για να του τονώσω το ηθικό. Έχω διαπιστώσει ότι είναι ο άνδρας που έχει δύο κουμπιά: Προοπτική και ελπίδα. Πρέπει να του τονώσεις αυτά τα δύο στοιχεία. Αν του τονώσεις αυτά τα δύο στοιχεία, βγαίνει παλικάρι στη μάχη. Βλέπω, λοιπόν, από πίσω μας ένα λαό να μας ακολουθεί και να μη μας αφήνουν. Τους λέω «Ποιο είναι το πρόβλημά σας; Ήθελα μισή ώρα μαζί του για να του σβήσω κάθε αμφιβολία και να του πω ότι θα βγει ζωντανός από το χειρουργείο, μη μου το στερείται». Και μου λένε ότι ο Ανδρέας είναι όλων και ανήκει σε όλη την Ελλάδα. Εντάξει, το καταλάβαινα, αλλά αυτή ήταν μία πολύ προσωπική στιγμή που ήθελαν δυο άνθρωποι να μείνουν μόνοι και να απολαύσουν έναν απλό περίπατο.

Γίνεται η εγχείρηση και το πρώτο άτομο που ζητάει ο Ανδρέας είμαι εγώ. Μετά την αναρρωτική δίνει στο Χέρφιλντ μία συνέντευξη τύπου. Αδυνατισμένος, με μία μορφή ταλαιπωρημένη, βγαίνει στους δημοσιογράφους και λέει τρία πράγματα: Επιστρέφω στην Ελλάδα, προκηρύσσω εκλογές, παντρεύομαι τη Δήμητρα. Τέλος.

Τη νύχτα που έκανε την ανακοίνωση αυτή δεν έχω τρομοκρατηθεί περισσότερο στη ζωή μου από ξένους παπαράτσι. Όταν βγήκα από το Χέρφιλντ έπεσαν ένα σμάρι από παπαράτσι, που ήταν οι ίδιοι που φωτογράφιζαν την Νταϊάνα να πεθαίνει. Ένα πλήθος που ανέβαινε στο καπό του αυτοκινήτου και προσπαθούσε να μου πάρει μία δήλωση. Φυσικά δεν μίλησα, αλλά με φωτογράφιζαν με έναν πολύ εχθρικό τρόπο. Σαν να 'μαι το θήραμα.

Εντωμεταξύ τρέχει το σκάνδαλο Κοσκωτά κι όταν είναι να επιστρέψουμε, εγώ δέχομαι απειλητικά τηλεφωνήματα μη τυχόν γυρίσω στην Ελλάδα μαζί με τον Ανδρέα. Και το περιβάλλον του Ανδρέα ασκεί πίεση να μη με πάρει μαζί του. Πάει ο Κατσιφάρας και του λέει «τι πας να κάνεις!». Και του απαντάει ο Ανδρέας, «Άκου Γιώργο αρκετά στη ζωή μου τράβαγα το κάρο για όλους εσάς, τώρα θέλω να ζήσω τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής μου όπως εγώ θέλω».

Φτάνουμε την ημέρα του αεροπλάνου που επιστρέφει στην Αθήνα. Εγώ δεν είχα καταλάβει ακριβώς τι πρόκειται να γίνει. Δεν είχα την εμπειρία να το καταλάβω ούτε μπορούσα να το διαχειριστώ μόνη μου. Μου λέει ο Ανδρέας κάποια στιγμή «θα σου κάνω ένα νόημα και τότε θα καταλάβεις». «Εντάξει», λέω. Βγαίνει, γίνεται χαμός από κάτω και περιμένουν όλα τα δίκτυα. Είχαν κοπεί τα πόδια μου και όπως έχει πει κι εκείνος σε μία κοινή συνέντευξη που είχαμε δώσει στον Λάλα, «όχι μόνο τα δικά σου αλλά και πολλών άλλων». Τότε λοιπόν γυρίζει και κάνει το περίφημο νεύμα. Και το κάνει σαν παρουσίαση. Τι σημαίνει αυτό; Ότι, κύριοι, αυτή είναι η γυναίκα της ζωής μου. Όπως είχε πει και στον Γιώργο Λιάνη στις «24 ώρες» όταν τον είχε ρωτήσει «Θα είναι νόμιμη ή μόνιμη η Δήμητρα;» και είχε απαντήσει «και νόμιμη και μόνιμη».

Βέβαια, δεν είχε βγει το διαζύγιο, αλλά είχε προγραμματίσει να γίνει η διαδικασία. Ήξερε ότι η Μαργαρίτα δεν θα του το δώσει εύκολα κι ότι είχαμε αγώνα μπροστά μας. Και αρχίζουν οι διαδικασίες διαζυγίου ενώ έτρεχε το σκάνδαλο, οι δίκες και οι πολιτικές διαδικασίες.

Πριν τον γάμο έχει μεσολαβήσει ένα ακόμη νοσοκομείο, όπου ο Ανδρέας έχει πάθει πνευμονικό οίδημα. Απαιτεί από τον Κρεμαστινό να μπω μέσα στον θάλαμο του Κρατικού σε ένα δωματιάκι 1x2. Εκεί θέλει να μου κάνει πρόταση να παντρευτούμε, αφού πλέον έχει βγει και το διαζύγιό του. Θέλει να φωνάξω τον Αρχιεπίσκοπο Σεραφείμ και θέλει ο γάμος να γίνει εκεί. Φοβόταν μήπως δεν τα καταφέρει. Του λέω όμως ότι «δεν θα σε παντρευτώ εδώ». Ξανακάνουμε χαρτί που έλεγε ότι θα βγεις από αυτήν την ιστορία αλώβητος και υγιής, και απαιτώ να με παντρευτείς με δόξα και τιμή, όπως μας αρμόζει. Έτσι κι έγινε.

1570017701060-IMG_8007

Η μέρα του γάμου ορίστηκε στις 13 Ιουλίου του 1989. Το νυφικό ήταν της Νταίζης Αντωνοπούλου. Όσο το έραβα πήγαινε η Αλίκη Βουγιουκλάκη με την Τζένυ Καρέζη στη Νινέττα, την κόρη της Νταίζης κι έλεγαν «έλα, δείξε μας το νυφικό της Δήμητρας». Γινόταν χαμός τότε. Αυτή η φωτογραφία από τον γάμο είναι η πρώτη που μεταδόθηκε με ραδιοκύματα στην Ιαπωνία και βγήκε στο μετρό του Τόκιο. Ιστορική φωτογραφία.

1570017882059-Screen-Shot-2019-09-26-at-162617

Εδώ είμαι σύζυγος πρωθυπουργού πια. Κι έχω αναλάβει αμισθί διευθύντρια του πρωθυπουργικού γραφείου. Ο μισθός μου πήγαινε στα Παιδικά Χωριά SOS και σε ένα ίδρυμα «σπαστικών παιδιών» στη Θεσσαλονίκη. Δεν πήρα ποτέ από το κράτος κάτι που να έχει σχέση με την αμοιβή μου. Εδώ είναι από την επίσκεψη στου Μαξίμου του Αραφάτ με την τότε σύζυγό του, Σουχά. Σε τέτοιες στιγμές συνήθως έραβα τα ρούχα μου στην Άννα Κατραμάτου ή έπαιρνα για ειδικές περιπτώσεις κυρίως Armani.

1570017950577-IMG_8009

Εδώ είναι την ίδια μέρα στου Μαξίμου. Δίπλα μου είναι ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ και ο Αραφάτ.

1570018007892-IMG_8008

Ένα βράδυ στου Μαξίμου με τον Θάνο Μικρούτσικο και τη Χαρούλα Αλεξίου. Πρέπει να έχουμε κάποια γιορτή νομίζω, να είναι 26 Οκτωβρίου. Κι έχει έρθει να τραγουδήσει η Χαρούλα για τον Ανδρέα, με το πιάνο που είχαμε εκεί.

1570018072610-Screen-Shot-2019-09-26-at-162826

Εδώ είναι η εποχή που πάμε ταξίδι στον Λευκό Οίκο. Εγώ έχω πάθει έναν πανικό γιατί δεν ήθελα να είμαι μόνη. Δεν μου άρεσαν οι συναντήσεις με τις γυναίκες. Ήθελα να ακολουθώ τον Ανδρέα ως διευθύντρια του γραφείου του. Το «τσάι και συμπάθεια» δεν μου πήγαινε. Αλλά εδώ έχουν συμβεί τα εξής. Εγώ είχα προγραμματίσει να πάω να κάνω ψώνια. Ο τότε πρέσβης στην Αμερική, κ. Τσίλας, μου κανονίζει να πάω με όλο το κομβόι από πίσω. FBI, CIA κτλ. Του λέω όμως ότι δεν μπορώ να δοκιμάζω μαγιό και να έχω από πίσω μου το FBI. Ήθελα να πάω με τη δική μου ασφάλεια αλλά αν πάθαινα κάτι, επέμενε ότι είναι υπεύθυνο το αμερικανικό κράτος. Και δεν ήθελα να συναντηθώ με τη Χίλαρι, ήθελα να είμαι με τον Ανδρέα, αλλά ο Τσίλας μού έλεγε ότι θα ήταν προσβολή προς την πρώτη κυρία της Αμερικής. Λέω εντάξει, να τη συναντήσω. Αναγκάστηκα μετά από ένα τέταρτο για ψώνια να τα αφήσω, γιατί δεν άντεξα με το FBI (γέλια).

Στη συνάντηση με τη Χίλαρι, επειδή δεν ήθελα να πάω, είχα πάρει και μία κυρία μαζί μου από το ελληνοεβραϊκό λόμπι για να σπάσω λίγο τον πανικό που είχα μέσα μου. Ο Ανδρέας μου έλεγε «μη φοβάσαι Δήμητρα, οι Αμερικάνοι είναι σαν παιδιά. Θα το δεις». Πάω λοιπόν κι έχω πάει δώρο στη Χίλαρι ένα πολύ ωραίο κόσμημα Λαλαούνης που είναι αντίγραφο μακεδονικού ευρύματος, έχω πάει στα αγγλικά της ιστορία της Μακεδονίας, και σημειολογικά τα δίνω γιατί τότε η ιστορία με τα Σκόπια ήταν στο πικ. Η Χίλαρι μου κάνει ξενάγηση, εγώ δεν βάζω γλώσσα μέσα. Όταν γύρισα με ρώτησε ο Ανδρέας πώς ήταν η Χίλαρι. «She is the boss», του είπα. Από τότε κάτι ήξερα.

«Οι φωτογραφίες είναι μίας εποχής που όλες οι γυναίκες έκαναν μπάνιο με το στήθος έξω» - Η επίθεση από την Αυριανή

Κατά την πρωθυπουργική θητεία του Ανδρέα, εγώ δέχτηκα μία επίθεση με ένα μπαράζ γυμνών φωτογραφιών από την Αυριανή του Κουρή. Ήθελε να πάρει ένα μεγάλο δάνειο και με εκβίαζε. Ο Θεός να τον συγχωρέσει. Τώρα δεν υπάρχει στη ζωή, αλλά η ιστορία είναι ιστορία. Αδυνατούσα να το διαχειριστώ και πήγα στον Ανδρέα. Εκείνος το ανέθεσε στον υπέροχο κύριο Τσοχατζόπουλο, ο οποίος δεν έκανε ποτέ τίποτα.

Οι φωτογραφίες είναι μίας εποχής που είμαι γύρω στα 25, όπου όλες οι γυναίκες έκαναν μπάνιο με το στήθος έξω. Υπήρχε μία τάση ελευθερίας τότε. Σε πολλές φωτογραφίες με είχε τραβήξει ο πρώην σύζυγός μου, ο οποίος είχε μια καλλιτεχνική τάση ως αρχιτέκτονας. Πού να ήξερα ότι θα παντρευτώ τον πρωθυπουργό! Και στο φλιτζάνι να μου το έλεγαν, θα έλεγα ότι είναι τρέλα. Εγώ τις είχα δώσει στην κουμπάρα μου να τις φυλάξει μαζί και με άλλες φωτογραφίες. Εκείνη μού είχε πει ότι το πατάρι της είχε καταστραφεί, αλλά εν τέλει έδωσε όλες τις φωτογραφίες στην εφημερίδα. Όπως μάθαμε κι από την ΚΥΠ, είχαν υποστεί και μοντάζ στην Τουρκία.

Εγώ ήμουν συντετριμμένη. Θεωρούσα ότι δημιουργούσα πρόβλημα στον Ανδρέα. Ότι η προηγούμενη ζωή μου στέκεται αχίλλειος πτέρνα του. Δεν υπήρχε χειρότερο πράγμα για μένα. Και ο τρόπος που έγινε. Είναι άλλο να σε κρεμάνε στα μανταλάκια κι άλλο να ποζάρεις για γυμνό σωστά, ωραία φωτισμένη, με τα ρετουσαρίσματα. Τι έκανα στο κάτω-κάτω της γραφής;

Υπήρχε πολύ μεγάλη καλλιτεχνική υποστήριξη πάντως. Είχε βγει ο Λαζόπουλος, η Βουγιουκλάκη, επώνυμοι καλλιτέχνες και είχαν πάρει το μέρος μου. Στήνονταν ολόκληρες εκπομπές. Ο Ανδρέας μου είπε μία φράση. «Να μη στεναχωριέσαι καθόλου. Να μου το θυμηθείς ότι μια μέρα αυτό θα γυρίσει μπούμερανγκ. Στο υπογράφω». Πράγμα το οποίο έγινε, γιατί έγινε η θυματοποίησή μου. Τον κόσμο τον ενόχλησε αυτό που έγινε και υπήρχε μία τάση προστασίας προς το θύμα. Σιγά-σιγά συνειδητοποίησα ότι ο κόσμος δεν θα με κρίνει γι’ αυτές τις φωτογραφίες.

1570018126126-Screen-Shot-2019-09-26-at-162854

Εδώ είμαι σε φωτογράφιση για το πρώτο μου βιβλίο. Σε αυτό το διάστημα των 23 χρόνων από το θάνατό του, έβγαλα δύο βιβλία. Το κακό με τον θάνατο είναι ότι είναι οριστικός και αμετάκλητος. Κι αυτό πονάει πάρα πολύ. Όταν είναι σύντροφος ζωής πονάει ακόμα περισσότερο. Το ντολορόμετρο που μετράει τον πόνο θα μετρήσει στα ύψιστα για τον έρωτά σου, τον άνθρωπο της ζωής σου. Σε σημαδεύει. Σου αφήνει τα ίχνη του. Φεύγει όλος ο κόσμος κάτω από τα πόδια σου. Η σκηνή ότι φεύγει ο Ανδρέας νεκρός από το σπίτι είναι χαραγμένη στη μνήμη μου και δεν πρόκειται να σβήσει ποτέ.

Πέρασα ένα διάστημα εγκλεισμού προσπαθώντας να αποβάλλω όλο αυτό το τοξικό κλίμα που βρισκόμουν. Δεν ήταν εύκολο. Ήταν μία τεράστια μάχη. Καταρχήν ο έρωτας από μόνος του δεν είναι αναίμακτος. Είναι πόλεμος. Ο θάνατος έχει μία οριστική κατάληξη. Είναι αυτός που σε σφραγίζει τελικά. Περνώντας τα χρόνια έλεγα πάντα ότι η αλήθεια θα λάμψει. Λέω πού είναι όλα αυτά τα οποία γράφτηκαν και χύθηκαν τόνοι μελανιού, τα πλούτη, η χλιδή, το πρακτοριλίκι που μου είχαν χρεώσει, η αδυσώπητη γυναίκα, η γυναίκα αράχνη; Πού είναι όλα αυτά; Σκόνη στον άνεμο. Dust in the wind, που λέει και το τραγούδι. Ήθελαν να λένε ότι τον ξεμυάλισα. Ο Ανδρέας ήταν άνθρωπος που έπαιρνε μεγάλες αποφάσεις για το μέλλον της Ελλάδας. Δεν έκανε τίποτα τυχαία. Δεν έκανε τυχαία την επιλογή. Ο Ανδρέας με επέλεξε.

1570018279830-Screen-Shot-2019-09-26-at-162908

Αυτή η φωτογραφία είναι από συνέντευξη στην οποία είχα πει ότι «έκλεισα ως γυναίκα». Με πήραν τηλέφωνο από τη διεύθυνση του περιοδικού και μου λέει η δημοσιογράφος ότι είναι λάθος σαν έκφραση. Τους είπα να το αφήσουν έτσι. Ήθελα να δηλώσω ότι ζώντας αυτόν τον συγκεκριμένο έρωτα, αυτές τις πολύ έντονες στιγμές, έχω τον πήχη ψηλά. Δεν μπορώ να ξεπεράσω τον εαυτό μου και να πάω σε άλλου είδους σχέση. Δοκίμασα να κάνω κάνα δυο σχέσεις. Δεν βγήκαν. Ήταν λάθος επιλογές. Μετανιώνω. Ήμουν πολύ νέα κοπέλα όταν έφυγε ο Ανδρέας. Δεν μπορούσα ως γυναίκα μόνη μου να διαχειριστώ όλη αυτή την «προίκα» του ονόματος Παπανδρέου. Όμως δεν το εξαργύρωσα ούτε πολιτικά, ούτε κοινωνικά, ούτε ως πλούσιο γάμο. Ο Ανδρέας είχε πει σε συνέντευξη στον Λάλα ότι «δεν έχω δει πιο ανιδιοτελές άτομο από τη Δήμητρα. Θα μπορούσε να έχει τα πάντα και δεν έχει ζητήσει τίποτα». Βρέθηκα σε ανείπωτα δύσκολες στιγμές μετά τον θάνατό του, μη ζητώντας τίποτα. Στιγμές πολύ δύσκολες οικονομικές.

1570018752593-Screen-Shot-2019-09-26-at-162809

Εδώ, με σκυλάκια που αγαπώ πολύ.

1570018193645-Screen-Shot-2019-09-26-at-162840

Εδώ είναι στο σπίτι στην Αγράμπελης, πριν γίνει διαμερίσματα.

1570018342336-IMG_8229

Πλέον στη ζωή μου έχω συγκεκριμένους φίλους. Για παράδειγμα, υπάρχει στην Κρήτη ένας άνθρωπος, ο Μανώλης Βουτσαλάς, ο οποίος έχει το παρατσούκλι Μπλομπλός. Ο Μανώλης είχε δύο πολύ μεγάλες αγάπες στη ζωή του. Ο ένας ήταν ο Ανδρέας και ο άλλος ο Στέλιος Καζαντζίδης. Ο Μανώλης έχει το παρατσούκλι Μπλομπλός γιατί γνωρίζει όσο κανένας τη θάλασσα. Ερχόταν όποτε πήγαινε ο πρόεδρος στην Ελούντα και του έλεγε: «Πρόεδρε, τι ψάρι θέλετε σήμερα να σας βγάλω;» Έλεγε, για παράδειγμα, ο Ανδρέας «συναγρίδες». «Πόσα κιλά να είναι;», ρώταγε ο Μανώλης. «Άσε μας ρε Μανώλη θα μας τρελάνεις... πόσα κιλά!», έλεγε ο Κατσιφάρας. Κι όμως! Αν του έλεγες 2,5 θα σου έφερνε 2,5. Βούταγε μισή ώρα και ερχόταν με την ψαριά. Έφτιαχνε και ψαρόσουπα κακαβιά στον Ανδρέα που είναι σαν θεία κοινωνία, γιατί την κάνει με γαστρονομικό κρητικό τρόπο. Ο άνθρωπος αυτός ο οποίος λάτρευε τον Ανδρέα στάθηκε πολύ καλός φίλος όλα τα χρόνια μετά. Τον έχω αναφέρει στα βιβλία μου, είναι ένας άνθρωπος που αγαπώ. Δεν μπορώ να ξεχάσω τους ανθρώπους που στάθηκαν και δεν την έκαναν με ελαφρά πηδηματάκια, όπως οι περισσότεροι που στα δύσκολα φεύγουν.

1570018496627-IMG_8234

Έχω γνωρίσει δύο ισχυρές προσωπικότητες που πραγματικά με εντυπωσίασαν ως γυναίκες, γιατί είναι από διαφορετικό μετερίζι η καθεμία. Η μία είναι η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ. Είμαι εντυπωσιασμένη από το πόσο καλή αίσθηση έχει το μυαλό της σε αυτήν την ηλικία και πόσο καλή, άνετη και απλή είναι στην καθημερινή της ζωή. Είναι τιμή μου που τη γνώρισα.

1570018464285-IMG_8233

Όπως και την Αλίκη Περρωτή, η οποία είναι μία από τις πιο low profile ευεργέτηδες της Ελλάδας. Είναι χαρά μου να κάνουμε παρέα, να πίνουμε κρασάκι ή καφέ και να μου λέει τις απίστευτες ιστορίες της.

1570018597392-IMG_8228
Τάσος Μπιρσίμ, Θοδωρής Αγγελασόπουλος, Δήμητρα Λιάνη και Αντώνης Καμπουράκης.

Από τους φίλους που μου στάθηκαν κι από τους φίλους που αγαπώ για διαφορετικούς λόγους είναι κι αυτοί. Ο Τάσος Μπιρσίμ είναι πολύ αγνός άνθρωπος, εξαιρετικά καλός και εξαιρετικά έντιμος. Τον αγαπώ. Είναι από αυτούς που δεν επωφελήθηκαν, δεν εξαργύρωσαν αυτή τη σχέση.

Ο Αντώνης Καμπουράκης, Δήμαρχος Ρόδου, είναι επίσης φίλος. Ένας άνθρωπος πραγματικά καλοσυνάτος, ένας άνθρωπος που πιστεύω ότι θα κάνει καλό στη Ρόδο. Η Ρόδος είναι από τους αγαπημένους μου προορισμούς. Όπως και η Κρήτη, ειδικά το Elounda beach της οικογένειας Μαντωνανάκη. Η Κρήτη πάντα λάτρευε τον Ανδρέα και μου θυμίζει όλες αυτές τις ωραίες στιγμές που περάσαμε μαζί. Αλλά αγαπημένος προορισμός μου είναι και η Ρόδος. Μην ξεχνάμε ότι ο Ανδρέας πέθανε ως Δωδεκανήσιος βουλευτής. Τον αγαπούσε πολύ η Ρόδος. Και νιώθω ότι κι ο κόσμος με αγαπάει εκεί που πάω. Και ο Αντώνης αφιλοκερδώς με κάνει να νιώθω μια μικρή βασίλισσα στο ξενοδοχείο του.

Επίσης, ο Θοδωρής Αγγελασόπουλος με τον οποίο έχουμε άκρως φιλική, σχεδόν αδελφική σχέση. Με βοηθάει σε όλα τα δύσκολα, μου έχει σταθεί και είμαστε και συγκάτοικοι.

Να μην παραλείψω και τον Αντώνη Λιβάνη αν και δεν είναι στη φωτογραφία. Ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος ήταν ο μοναδικός από τους φίλους του Ανδρέα που μου στάθηκε και υπήρξε για μένα ο τελευταίος συνδετικός κρίκος μαζί του.

1570018522880-IMG_8235

Αυτή η φωτογραφία είναι πέρυσι στη γιορτή του. Τον αγαπώ ως πρόεδρο τον Προκόπη Παυλόπουλο. Όχι μόνο ως πρόεδρο, αλλά κι ως διπλωματικό σύμβουλο του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που τον είχα γνωρίσει. Είναι ένας άνθρωπος που πάντα με έπαιρνε και στις καλές στιγμές και στις δύσκολες στιγμές. Κι όταν όλοι το ξεχνούσαν, σήκωνε το τηλέφωνο για να μου ευχηθεί χρόνια πολλά στις γιορτές. Το γραφείο του είναι ανοιχτό, όπως πιστεύω και σε κάθε Έλληνα πολίτη. Θεωρώ ότι είναι ο πιο καταρτισμένος και αξιόλογος από όλους.

1570018827527-IMG_8012

Ποια είναι η αγαπημένη μου φωτογραφία; Μου αρέσει η ασπρόμαυρη από το βιβλίο μου, που δείχνει περισυλλογή, δυσκολία αλλά και αποφασιστικότητα να σταθώ όρθια. Αλλά αγαπώ και τις φωτογραφίες με τα σκυλάκια. Εδώ είναι η πρώτη σκυλίτσα που μου χάρισε ο Ανδρέας. Είναι η Τζίλντα και ο Όγκι. Σε διακοπές στην Ελούντα. Αξέχαστες!

Για τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μας

Περισσότερα από το VICE

Το Άλμπουμ της Ζωής της Άννας Βίσση

«Εδώ Βλέπεις το Έργο Όλου του Κόσμου» - Πώς Είναι να Ζεις σε Έναν Μύλο στις Κυκλάδες

Το «Κράξιμο» Ήταν το πιο Ερωτικό Περιοδικό των 80's

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.