Hoe het is om in te breken in Nederlandse dierenstallen

Gisteren mocht het omstreden slachthuis in Tielt na twee weken pauze weer haar deuren openen, maar daar lijken weinig hanen naar te kraaien in Nederland. Dat vind ik gek: de beelden van krijsende varkens staan nog op mijn netvlies gebrand. Een aantal mensen uit mijn omgeving schreeuwde nog van de daken hoe typisch het is dat dit in België gebeurt, en dat onze zuiderburen de regeltjes weer aan hun spreekwoordelijke laars lappen. Maar daarna werd het weer stil en ging iedereen verder met het kopen van kiloknallers.

En wat blijkt nu: in Nederland gaat het er minstens even erg aan toe als in België, hoor ik uit de hoek van vrienden die diep in het Nederlandse dierenactivistencircuit zitten. Ik sprak Robert Molenaar, directeur van Animal Rights, en een dierenactiviste die voor dit artikel haar identiteit verborgen wil houden over invallen doen in Nederlandse stallen, in het pikkedonker graaien naar kippen en konijnen, afgeluisterd worden door de overheid en dieren opvangen in je eigen badkamer.

"Er zijn (nog) geen beelden in Nederlandse slachthuizen gemaakt, maar meerdere inspectierapporten tonen aan dat er ook van alles mis is in Nederland," vertelt Robert. "Ook hier geldt dat de winstmarges klein zijn. Daarom mag het niet teveel kosten en is er weinig personeel. In Tielt worden 7000 varkens per dag geslacht, dus dat zijn er honderden per uur. Hierdoor staat er enorme druk op de ketel, waar ook de mensen op de werkvloer last van hebben. Als dan een dier kreupel is of niet kan lopen, krijg je dus dat het er hardhandig aan toe gaat."

Robert legt uit dat ook in Nederland varkens weleens afgekeurd worden op het moment dat ze bij het slachthuis aankomen. "Dit is omdat ze kreupel zijn, wonden hebben of al in de veewagen doodgegaan zijn. Maar de echte vraag is: hoe komen die dieren überhaupt zo aan bij het slachthuis? Ik wil dat mensen weten dat de mishandeling niet begint bij het doorsnijden van de keel, maar in stallen, en dáár hebben we wel beelden van."

"Ik heb zelf opnames gemaakt bij de meest beruchte varkensbaron van Europa," zegt hij. "We gaan het liefst naar de grootste stal, één waarvan je weet dat de omstandigheden echt heel slecht zijn. Je gaat niet random op goed geluk, dus je doet vooronderzoek: hoe is de beveiliging? Is er een vluchtroute? Maar ook, ligt het niet bij een openbare weg? Want dan is de kans groter dat buurtbewoners gealarmeerd worden."

De omstandigheden bij die baron waren verschrikkelijk. "Wat ik daar zag, is dat de zeugen eigenlijk enkel leven om biggen te produceren en dus stelselmatig zwanger worden gemaakt. De dieren staan vast tussen stangen en kunnen geen kant op. Sommige biggen kunnen niet bij de tepels komen en sterven ter plekke. De dode biggetjes worden aan het einde van de dag verzameld en op een kruiwagen gegooid. We hebben een biggetje op beeld dat voor dood werd aangezien, maar eigenlijk nog leefde. Je kon zien hoe hij zijn laatste adem op een stapel dode biggen uitblies. Als je dat ziet, denk je echt: 'waar zijn we met z'n allen mee bezig?'" eindigt Robert.

Om meer te weten te komen over dit soort geheime acties, spraken we een dierenactiviste die in het verleden betrokken was bij invallen in een plofkippenstal, een varkensstal en nertsenboerderij in het zuiden van het land. Zij vertelt haar verhaal anoniem, omdat ze nog steeds vervolgd kan worden en in de belangstelling van de overheid staat.

"Er zijn twee soorten acties: bevrijdingsacties en live-exposures," legt de activiste uit. "De naam van de eerste soort zegt het al: het doel is om zoveel mogelijk dieren te bevrijden. Bij de tweede soort maak je opnames die live uitgezonden worden om de stand van zaken aan te tonen, in bijvoorbeeld een stal of slachterij. Voor live-exposures zoek je een gebied uit met de hoogste concentratie stallen, omdat je er zo veel mogelijk in één nacht doet. Vaak is dit in het zuiden van het land, in de buurt van Hapert en Gemert in Brabant."

Om dit soort invallen succesvol te laten verlopen moet je goed voorbereid te werk gaan. "Met een groepje van ongeveer vier man gaan we 's nachts op pad. We zijn geheel gekleed in donkere kleding en dragen vaak een capuchon of bivakmuts. Vooraf is de sfeer altijd heel gespannen. Het liefst stop je onderweg nog bij elk benzinestation, omdat je zo nerveus bent. Maar dat moet je natuurlijk niet doen, want zo'n groep zwartgeklede mensen valt natuurlijk enorm op."

Maar de acties stoppen niet alleen bij het bevrijden van de dieren, ze moeten vervolgens ook nog ergens veilig ondergebracht worden.

"Je moet echt zorgvuldig plannen hoe je de opvang van de dieren regelt," vertelt de activiste. "Het komt erop neer dat je naar binnen gaat en om je heen grijpt. Je pakt zoveel mogelijk kippen of konijnen en zet ze in manden om ze vervolgens naar een opvang te brengen. De adrenaline giert door je lijf tijdens zo'n actie, want die dieren weten natuurlijk ook niet wat ze gebeurt en maken soms veel lawaai. Je beseft dat je ieder moment betrapt kan worden en dat je dan linea recta opgepakt wordt, maar dat hebben we ervoor over."

"Bij een live-exposure gaan we gewapend met camera's naar binnen. Het is belangrijk om te filmen dat het om grote aantallen dieren gaat en we willen voornamelijk laten zien hoe erg het gesteld is met de dieren. Je wilt zichtbaar maken dat sommigen zo zwak of ziek zijn dat ze niet meer op hun poten kunnen staan. Ook dit is spannend, maar je kunt wel makkelijker wegkomen als je betrapt wordt. We zijn weleens betrapt, maar hebben het toen op een rennen gezet."

"Als het gelukt is, heb je zo'n euforisch gevoel, alsof je samen een enorme overwinning hebt behaald," vertelt ze glunderend. "Het geeft voldoening dat je wat weg hebt kunnen halen bij een stal: of het nou om dieren of informatie gaat. De zenuwen van alle voorgaande dagen glijden op dat moment van mij af. Maar de dagen erna ben ik altijd wel bang om ontmaskerd te worden. Tot op heden is dat gelukkig niet gebeurd omdat ik altijd een bivakmuts draag."

"Toch weet ik dat ik de gaten word gehouden door de AIVD. Bij demonstraties is er altijd een undercover AIVD'er aanwezig, op die manier komen ze uit bij bepaalde organisaties en weten ze wie ze in de gaten moeten houden. In het verleden zijn ze zelfs meerdere keren bij mij thuis langsgekomen. Dan stonden ze op de stoep met videobeelden en wilden ze weten wat mijn aandeel daarin was. Ik heb nooit iets toegegeven."

Ze vertelt dat de zoektocht naar activisten door overheidsinstellingen enorm grondig verloopt. "Het komt ook voor dat mensen afgeluisterd worden. Zo ken ik een verhaal vat een groep activisten die met elkaar zouden afspreken en over de telefoon het codewoord 'bbq' gebruikten voor een inval. Dat vond de politie zó opmerkelijk, gezien het veganisten waren en dus niet per se bbq-volk is, dat ze gevolgd en vervolgens betrapt zijn."

Maar ook acties zelf mislukken wel eens, "Bij één live-exposure schrokken we echt enorm van de omstandigheden in de stal: er waren daar zoveel kippen die op grond lagen omdat ze simpelweg niet meer kónden staan. We wilden oorspronkelijk geen dieren meenemen en hadden daarom niet over opvang nagedacht, dus moesten we improviseren. Nadat we onze manden met kippen gevuld hadden, belden we de dierenambulance met de boodschap dat we wat kippen kwijt moesten. De man in kwestie vertelde dat ze het zonder warmte niet lang overleven. Dus wij de auto in met 12 kippen, geen idee waarheen. Uiteindelijk konden we pas de volgende dag terecht bij een opvang, dus de enige optie was mijn huis."

"Dan ren je dus om 4 uur 's nachts over een galerij met kippen onder je arm, in de hoop dat geen van mijn buren zo vroeg de hond uitlaat. Uiteindelijk hebben ze de rest van de nacht met de kachel op 25 graden in mijn badkamer doorgebracht. De volgende dag moesten we alle kippenstront van de vloer en muren halen, maar die geur is nog een paar weken blijven hangen. Heel vies, maar de kippen hebben het gelukkig allemaal overleefd."

"Vaak reageren mensen sceptisch, want met een paar kippen redden los je toch niets op? Tja, natuurlijk is het een druppel op een gloeiende plaat," vertelt ze. "Maar voor ons is ieder dier een individu en dus ieder dier dat we redden is er één. En ook al hebben de dieren die we redden maar een paar dagen vrijheid gekend, dat is voor ons genoeg."