Op zoek naar de desolate schoonheid van Parijse voorsteden

Vraag een Fransman om de voorsteden van Parijs te omschrijven en hij schetst een grimmig beeld van sociale ongelijkheid en grijze torenflats. Veel van de hoogbouw werd in de jaren vijftig neergezet om tegemoet te komen aan het huizentekort waar Frankrijk vlak na de Tweede Wereldoorlog mee kampte. De betonnen kolossen, die de naam ‘Grands Ensembles’ droegen, werden tot en met de jaren tachtig gebouwd en zagen er bijna allemaal hetzelfde uit. Van begin af aan werden ze in Frankrijk fel bekritiseerd.

“Er wordt vaak kleinerend gesproken over de Grands Ensembles, terecht of onterecht,” schrijft de Franse fotograaf Laurent Kronental. Zijn fotoreeks “Souvenir d’un futur” (“Herinnering aan een toekomst”) bevat desolate beelden van woonprojecten, maar ook portretten van oudere stadsbewoners die zich gewoon heel erg thuis voelen in die torens. De foto’s lijken kritisch, maar Kronental benadrukt dat hij met zijn project geen politieke boodschap wil overbrengen. Het bestaande stigma over de tekortkomingen van dergelijke postmoderne structuren moet niet nog verder bevorderd worden, vindt hij. “Ik wil de gebouwen op een hele andere manier benaderen, ver verwijderd van de discussies over veroudering, werkloosheid, criminaliteit en uitsluiting,” vertelt hij over de mail. De boodschap: dit is geen publieke dienstverlening, maar kunst.

Terwijl Kronental onze vragen beantwoordde, stuurde hij ook een gedetailleerde lijst mee met veelvoorkomende misverstanden over zijn project, inclusief rectificaties. Nummer drie luidt bijvoorbeeld “De gebieden zijn níet verlaten” – men denkt dat het eigenlijk maar verlaten gebieden zijn, maar het tegendeel is waar. Het was een artistieke beslissing om vroeg in de ochtend te fotograferen, en zijn foto’s een mysterieuze ondertoon te geven van het “zachte en magische licht” van het ochtendgloren. Hij wilde een buitenaardse sfeer creëren – een grotendeels verlaten stad van beton. En hoewel hij alleen maar senioren heeft vastgelegd, zijn het heus geen bejaardenflats (een andere rectificatie: “Het merendeel van de bevolking is onder de zeventig”).

De fotograaf probeert ook om niet een al te monotoon en eendimensionaal beeld te geven van deze omgevingen. “De Grands Ensembles zijn niet allemaal hetzelfde. Sommige zijn rustig, sommige lijken in goede staat te zijn, maar zijn eigenlijk aan het verslechteren. Andere worden echt verwaarloosd, terwijl weer andere op het punt staan om gerenoveerd te worden. En wéér anderen zouden al jaren geleden gesloopt worden. Het ene moment zijn ze verlaten, maar het andere moment gevuld met leven.”

Kronental maakte de reeks van 2011 tot 2015, en kwam op plekken als Tours Aillaud in Nanterre, Pavé Neuf in Noisy-le-Grand, Cité du Parc in Ivry-sur-Seine. “Ik wilde het verhaal achter deze gebouwen leren kennen, en hoe hun bewoners er hun thuis van maakten,” legt hij uit. Het kostte tijd en energie om een vertrouwensband met de ouderen op te bouwen, maar ze stelden zich open op, en deelden hun herinneringen met hem. “Ik wilde het voorbijgaan van de generaties en de impact van tijd op de architectuur samen laten komen. Ondanks het feit dat ze soms wat melancholiek uit hun ogen kunnen kijken, zien ze hun ouderdom met een krachtige houding tegemoet, terwijl ze stevig genesteld in hun huizen zitten.”

Zelf woont Kronental in de Parijse voorstad Courbevoie, en het zou goed kunnen dat zijn ervaring met het “ouderwetse, overdadige urbanisme” zijn fascinatie voor voorsteden heeft gevoed, en heeft bijgedragen aan zijn veelzijdige perspectief. “Ik wilde foto’s maken van de poëzie die schuilgaat in deze wereld, die langzaam ouder wordt en de herinneringen aan een modernistisch utopia met zich meedraagt. Maar of deze woonprojecten nou bewierookt worden of verguisd – ze vormen in ieder geval veel stof tot gesprek,” concludeert hij.

Voor meer van Laurent Kronental’s werk, klik hier.