FYI.

This story is over 5 years old.

Rust zacht, lief Nederlands indie-album

Laten we iets nieuws gaan bedenken, indiebandjes.
28.3.14

Onderaan een berg ergens in Marrakech ligt een zilveren doosje, met de hand gemaakt door een Marokkaans ontwerpbureau dat normaal decoratieve shit maakt voor Koninklijke families en andere ultrarijke stinkerds. Dit specifieke doosje is echter voor een heel ander soort klant: rappers. In het doosje zitten twee cd’tjes met daarop een nieuw album. Het nieuwe dubbelalbum van de Wu-Tang Clan.

Er bestaat maar één exemplaar van dit fysieke album, en het zal eerst langs musea en exposities reizen om vervolgens geveild te worden aan de hoogste bieder. Initiatiefnemer Cilvaringz gokt dat 'ie eruit gaat voor een miljoenenbedrag. Of wij -normale mensen- de muziek uit het doosje ooit te horen krijgen, is afhankelijk van de vrijgevigheid van de hoogste bieder, of het technisch vernuft van de albumlekkende studiomedewerker.

Hoe dan ook, ik kan niet wachten om het album te horen, en dat is precies de bedoeling. Cilvaringz is met RZA gaan zitten om iets te bedenken waardoor muziek in de digitale eeuw weer op hetzelfde niveau kan komen als de hoge kunsten; zoals Beethoven en Mozart op hetzelfde voetstuk staan als Picasso en Michelangelo. De insteek van deze brainstorm: het album als uitgebreid artistiek statement moet weer de aanzien krijgen dat het verdiend. Jay Z poogt zichzelf ook al een tijdje het kunstenaarsimago aan te meten. Ter promotie van zijn laatste album stond hij zes uur lang zijn track Picasso Baby te rappen in een museum. Ook had hij een dealtje met Samsung waarbij de telefoonmaker één miljoen van zijn albums inkocht om te verspreiden onder haar gebruikers.

Dit zijn allemaal pogingen om het concept 'album' nieuw leven in te blazen. Al sinds 2008 verklaren de analisten het album zo nu en dan dood: Spotify zus, piraterij zo. Maar het album is dus helemaal niet dood, schreven onze collega's bij 3voor12 eind vorig jaar, kijk maar naar Jay Z, of naar Daft Punk, die de hele wereld in spanning hield via social media en tv-spotjes. En ook Beyoncé trok veel aandacht toen ze geheel onverwachts een album uitbracht, vergezeld van video's bij elk nummer, resulterend in een Beyoncé-tsunami in de blogosphere. Allemaal relatief grote successen. Het album leek opeens weer springlevend.

De voornaamste reden dat Nederlandse indiebandjes albums maken, is omdat een album voor de pers dé aanleiding is om aandacht aan je te schenken. Maar als je nagaat hoeveel tijd en geld er zit in het maken van een album, kun je je afvragen of het die media-aandacht wel waard is. Op een gemiddeld album staan ongeveer twaalf nummers. Die moeten allemaal geschreven worden, laten we daar voor het gemak de duur van een jaar aan plakken. Dan moeten ze opgenomen worden, afhankelijk van de band heb je daar zo'n vijf dagen studiotijd voor nodig (en dan mats ik je!); één opnamedag kost makkelijk driehonderd euro. Als alles gemixd is moet het gemasterd worden; paar honderd euro. Wellicht nog wat fysieke exemplaren laten drukken, komt er zo nog eens duizend pop bovenop. Optioneel wil je nog wat merchandise in de vorm van T-shirtjes (dat kost zo nog een rug), een videoclipje (ook niet gratis), en ga zo maar door. Ondertussen moet je zo nu en dan met de hele crew op en neer naar optredens bij poppodia die geen budget hebben maar wel erg veel *exposure* opleveren. Houd er ook rekening mee dat je in de tijd dat je dit allemaal aan het doen bent onmogelijk een baan kan hebben, waardoor je geen geld verdiend en dus niet je in je band kunt investeren.

Zoals je wellicht al in de smiezen had: ik denk niet dat het nog de moeite waard is om een album te maken. Niet in Nederland. De aandacht die je genereert met een artikel over je band, zorgt niet voor hogere verkoopcijfers van je album. Je wordt niet méér geboekt als je een keer bij DWDD hebt gespeeld, en hoeveel media-aandacht je ook krijgt, je wordt niet op de radio gedraaid als je geen radioliedjes schrijft. Een Nederlands indie-album zou ik alleen maken wanneer het je leuk lijkt om een keer een album te maken. Je gaat er namelijk vooral verlies op draaien. Maar hey, dat is nu eenmaal wat bandjes doen.

Toch is het jammer dat het album langzaam iets prestigieus aan het worden is. Iets dat alleen nog werkt voor gevestigde namen en muzikanten waar een berg geld achter zit. Het album als artistiek statement blijft iets moois en persaandacht is wel degelijk nodig, je moet toch op de een of andere manier je publiek bereiken. Maar het is denk ik vooral de vorm van het artistieke statement waar we opnieuw naar moeten kijken. Het album is gebaseerd op de beperkingen van zijn oorspronkelijke drager, de LP, en dus achterhaald. Er zijn tegenwoordig zoveel meer mogelijkheden, vormen en dragers, dat we daar allang geen rekening meer mee hoeven te houden. Een vergelijkbare situatie is wanneer beeldende kunstenaars zich tegen beter weten in zouden beperken tot kunst maken voor in een museum.

Met alle tijd en het geld dat je investeert in een album maken, kun je ook drie nummers van tien minuten maken mét video, of goede stunts bedenken. Dring de DWDD-studio binnen en begin ongevraagd te spelen wanneer het programma live gaat, bijvoorbeeld. Als je stunt opzienbarend genoeg is, kan de pers niet om je heen. Dit is natuurlijk een lukraak alternatief voor Het Album, dat misschien niet voor iedereen werkt, maar gebruik je fantasie. Misschien maak je met de helft van een albumbudget een nummer dat een jaar duurt, brand je dit op minidisk en verkoop je het van deur tot deur. Maak je artistieke statement op een andere manier en sleep daar je persaandacht mee binnen.

De underground is altijd de voorhoede geweest van de mainstream. Het ziet er nu naar uit dat het album op de lange duur toch echt kopje onder gaat, hoe mooi de grote platenbazen het schijfje ook blijven oppoetsen. Als de muziekindustrie en de pers dit kasplantje in stand proberen te houden, zal de toestroom van nieuwe bands op een gegeven moment ophouden. En dat is voor niemand leuk. Laten we iets nieuws gaan bedenken, indiebandjes.

Abel zit zelf in een Nederlandse indieband, hij weet waar hij over praat.