FYI.

This story is over 5 years old.

Muziek

Keert SoundCloud haar gebruikers de rug toe in het voordeel van grote labels?

We gingen op onderzoek uit.

SoundCloud mede-oprichters Eric Wahlforss (links) en Alexander Ljung (rechts)

“We have an opportunity to mold behaviours and make new things that never have been seen.”

Dat zijn de woorden van Alexander Ljung en Eric Wahlforss, medeoprichters van SoundCloud, te horen in een door Adidas gehoste clip op YouTube uit 2011. In de resterende minuten van het filmpje worden dingen gezegd als: “Er waren zoveel kapotte dingen op het web die je tien keer beter kon maken. En nieuwe dingen kunnen maken, dat is eigenlijk waar het begon”. Dit klinkt als de zoveelste ‘ik ga de wereld veranderen’-uitspraak van een slimme ondernemer, maar het grote verschil is dat dit gezegd wordt over een wereld die zovelen van ons aangaat: de muziek.

Advertentie

Zo’n acht jaar nadat ze SoundCloud zijn begonnen en ze zich “realiseerden dat ze het internet moesten repareren”, liepen Ljung en Wahlforss hard tegen de muur. Dit werd duidelijk door de volgende opmerking op de Adidas video – die sinds 2013 geen comments meer heeft gehad: “Schiet op en maak SoundCloud dan! ;)”. Het is een korte, krachtige boodschap die regelrecht gericht lijkt te zijn aan het adres van Ljung en Wahlforss; twee jongens die dan zo bezig zijn met het repareren van een gebroken systeem dat ze blijkbaar niet beseffen dat ze zelf ook deel kunnen gaan uitmaken van het verstikkende creativiteitsprobleem in de muziekindustrie.

In de afgelopen maanden heeft een steeds groter aantal producers en DJ’s hun onvrede over SoundCloud geuit, dit nadat ze zonder waarschuwing een aantal verwijderingsmededelingen op hun remixen, edits, mashups, mixes etc. ontvingen. Universal Music Group wordt gezien als de grote ingangzetter van deze hele shitzooi: zij vindt dat sommige accounts en tracks de auteursrechten schenden. Op de site van Mixmag valt te lezen dat SoundCloud een van zijn gebruikers heeft gezegd dat Universal zijn track heeft verwijderd en dat “SoundCloud daar helemaal niets aan kan doen”. Toen de producer wilde weten waarom dit gebeurde, werd hem verteld dat “Universal SoundCloud niet zegt welk deel van de upload de auteursrechten schendt”

Producers uiten hun frustratie

LAKIM

Producer LAKIM uit Amerika heeft publiekelijk zijn onvrede geuit over het verwijderen van één van zijn nummers: een remix van New Slaves van Kanye West. In het bij de verwijdering behorende bericht stond dat twee tracks verwijderd zijn en dat een andere track en zijn gehele account verwijderd zou kunnen worden. LAKIM besloot snel te handelen en haalde 10 soortgelijke remixs – waarvan hij zei dat ze 700.000 keer beluisterd waren (je kan ze nog op Bandcamp luisteren), van zijn pagina af. Dat aantal is niet heel verrassend aangezien zijn remix Lady van Dwele, die hij samen met producer Sango heeft gemaakt, 220.000 plays heeft op het moment van schrijven van dit artikel.

In de korte discussie die vervolgens ontstond, verklaarde LAKIM dat zijn irritatie niets te maken heeft met het feit dat zijn nummers zijn verwijderd. “Wat me echt dwars zit, is dat SoundCloud de community, die ze aan haar huidige positie heeft geholpen en haar eigenlijk gewoon gemaakt heeft tot dat wat ze nu is, aan het verwaarlozen is”, zegt hij. “Ik heb het gevoel dat ze deals aan het sluiten zijn met de grote maatschappijen om hun eigen hachje te redden en zichzelf te beschermen tegen gigantische rechtszaken".Hij zegt dat het probleem niet alleen bij SoundCloud ligt, maar ook bij de grote platenmaatschappijen omdat “zij altijd al bang zijn geweest om zich te moeten aanpassen, ik denk dat ze op de verkeerde manier naar deze remixen kijken”. Producers ontvangen duidelijk veel fame door deze remixes, zo zegt hij, maar deze zorgen vervolgens ook weer voor “veel gratis publiciteit en promotie voor de artiesten die wij remixen”.

Advertentie

“Wij maken een mainstream en uber commercieel lied makkelijker verteerbaar voor de luisteraar wiens belangrijkste bron voor muziek juist niet de radio is.” zegt LAKIM. De ‘wij’ in deze situatie zijn producers over het algemeen, maar in het bijzonder een groep artiesten die hij zijn broers noemt: Soulection. Deze groep is zowel een collectief alsook een label voor artiesten die gespecialiseerd zijn in grotendeels instrumentale muziek en zeer noemenswaardige remixen. Een van Soulection’s meest bekende affiliates is Kaytranada, die van bootlegremixen naar officiële remixen ging nadat hij een groot aantal fans had op, je raadt het al, SoundCloud.

Ook House DJ/producer Kaskade behoort tot de gefrustreerde groep SoundCloud artiesten. Na ontvangst van een melding van verwijdering door een anti-plagiaatgroep ingehuurd door Sony, werd hij een van de eerste grote namen die zijn frustratie begon te uiten over de overvloed van verwijderingen van de site. Deze frustratie begon toen zijn bootleg van Summer van Calvin Harris werd verwijderd en nam alleen maar toe toen hij meer dan 30 waarschuwingen in zijn emailbox ontving. Als response op het dreigement dat zijn SoundCloudpagina verwijderd zou worden – geen zorgen, hij doet ’t nog en het heeft 800,000 volgers – betoogde Kaskade in een goed doordachte Tumblr post dat platenmaatschappijen – in zijn geval Sony – de dingen tegenwoordig echt aan het verneuken zijn. Zijn belangrijkste punt was dat de gratis te downloaden (en te delen!) bootleg remixen, zoals zijn eigen, tot veel potentiele inkomsten voor platenmaatschappijen zouden kunnen zorgen.

Advertentie

“Zij (de SoundCloud-luisteraars) raken vertrouwd met de artiesten en zoeken dan ander materiaal van hen op. Misschien kopen ze dat. Misschien praten ze er online over. Misschien gaat ze naar een show. Of misschien worden ze gewoon fan en vertellen ze hun vrienden erover.”

Als je de afgelopen tien jaar een gesprek hebt gevoerd over auteursrechtelijke kwesties en muziek, dan is de kans groot dat je dit soort argumenten zelf hebt gebruikt of in ieder geval hebt gehoord. En hoewel het zeker de meest gebruikte argumenten zijn, is er meer aan de hand. Het is niet aan iemand als Kaskade of aan de duizend andere huiskamerproducers/DJ’s om potentiële inkomstenbronnen te bedenken voor platenmaatschappijen. Dat is de taak van de platenmaatschappijen zelf die blijkbaar niet de juiste mensen in dienst nemen (of naar ze luisteren). Of nog erger, ze weigeren te leren van soortgelijke bedrijfsmodellen die op andere plekken in de industrie al wel hun intreden gedaan hebben.

De zakelijke kant aan het verhaal

De website Bloomberg meldt op 10 juli dat de ‘bruisende digitale muziekservice’ bijna klaar is met het sluiten van deals met de drie overgebleven grote platenmaatschappij: Universal Music Group, Sony Music Entertainment en Warner Music Group. Deze deals zouden SoundCloud voorzien van "licenties om nummers te blijven spelen van de grootste labels en mogelijke juridische geschillen te voorkomen," Bloomberg wijst erop dat de platenmaatschappijen niet alleen 3 tot 5 procent van de aandelen van SoundCloud gaan bezitten maar ook een deel van de toekomstige inkomsten ontvangen.

Verderop in het artikel komt het grootste probleem van de Berlijnse startup naar voren: "SoundCloud heeft niet echt een business model ontwikkeld." Het is waar, los van mogelijke inkomstendeals die niet naar buiten zijn gebracht, is de grootste inkomstenbron voor SoundCloud deabonnementendienst. Je kan je aanmelden voor een gratis account, maar je mag dan alleen twee uur aan geluid uploaden. Als je een ‘Pro’ account kiest ($6 per maand/$55 per jaar) mag je vier uur aan geluid uploaden en met een ‘Unlimited’ account kan je, de naam zegt het al, een onbeperkt aantal uur uploaden. Het is niet duidelijk hoeveel SoundCloud hieraan verdient, maar tal van zakelijke sites melden dat het bedrijf een waarde heeft van ruim $ 700.000.000- waarschijnlijk op basis van het potentieel, niet de omzet. Het is wellicht belangrijk om te zeggen dat deze gesprekken tussen SoundCloud en de platenmaatschappijen (zover wij weten) begonnen zijn in maart.

Advertentie

Wat SoundCloud zou kunnen doen

Laten we eens naar YouTube kijken die je SoundCloud 1.0 zou kunnen noemen wanneer het aankomt op grote platenmaatschappijen die erachter proberen te komen hoe je met de creatieveling moeten werken en krijgen wat zij beweren dat van hen is. Er bestaat een shitload aan door fans gemaakte video’s met muziek van grote platenmaatschappijen die wél mogen bestaan omdat de labels fucking veel geld kunnen verdienen aan die video’s. Echt waar.

In een interview met de Toronto Star verklapte Francus Keeling, het wereldwijde hoofd van digitale business bij Universal Music Group, dat die door fans gemaakte video’s “meer opbrengen voor platenmaatschappijen dan de officiële muziekvideo’s die door henzelf worden gepost”. Je eerste reactie is misschien “holy shit!”, maar heel verrassend is het niet – een absurde, korte video met daarin een snippet van een populaire song, gaat waarschijnlijk eerder viral dan een muziekvideo van vier minuten.

Een schrijver op Gigaom zegt dat SoundCloud waarschijnlijk YouTube achterna zal gaan door geld te verdienen aan de ‘auteursrechtelijke’ content. Hij schrijft dat “door gebruik te maken van een YouTube-achtige aanpak om te verdienen aan content, het label iedere keer dat een remix van een huiskamer DJ een nieuwe luisteraar vindt, geld verdient”. Als SoundCloud het op deze manier gaat aanpakken, betekent dat dat we advertenties zullen horen voordat een remix/mashup/mix afspeelt? Whatever, het is altijd beter dan niets, toch? Misschien.

Het ding is, deze verwijderberichten zijn niet zomaar uit de lucht komen vallen, zoals onthuld werd in een bericht uit 2011 op het Serato message board. De gebruiker die de thread begon, wilde weten of anderen ook auteursrecht waarschuwingen en verwijderberichten zijn tegengekomen en vraagt: “Is SoundCloud niet voornamelijk voor DJ’s?”. De antwoorden op deze vraag laten zien dat veel loyale SoundCloud gebruikers toen al moe werden van dit soort zaken en naar de concurrenten, voornamelijk MixCloud, overstapten. Voor de remixers was Legitmix het alternatief, dat een slim business model aanbiedt waar zowel de artiest die gesampled wordt alsook de producer/DJ wat aan over houdt. Een remix kost daar $2.29 waarvan $1 70/30 verdeeld wordt tussen de remixer en Legitmix. De $1.29 die overblijft, dekt de kosten van de originele track op iTunes. Als we hiernaar kijken, hoe kan het dan dat de hele SoundCloud situatie zo’n groot probleem is? Een probleem waarvan de gevolgen juist voelbaar zijn voor de vele artiesten die de site/service hebben geholpen te maken tot wat het nu is. Als je ook maar een seconden denkt dat SoundCloud zo groot is dankzij de platenmaatschappijen die het gebruiken, hou je jezelf voor de gek. Natuurlijk, het helpt zeker dat zij nu allemaal gebruikmaken van de site, maar hoe zit het met de producers en DJ’s die de up-and-coming pagina met bootlegs, covers en mash-ups domineren?

Oh, en waar gaat dit stoppen? Als labels echt zo verwijderd zijn van de werkelijkheid dat ze vastbesloten zijn om alle DJ mixes/podcasts te verwijderen, hoe zit het dan als de DJ live gaat optreden en een track gebruikt waarvoor hij wel of geen licenties heeft? Moeten we dan verwachten dat er een soort van plagiaatpolitie komt die dit aanpakt? Ik weet dat dit retorische borderline-absurde vragen zijn, maar dat is deze hele fucking situatie ook. Het is een hellend vlak dat alleen maar verder begint te hellen.

Wanneer we terugkijken naar de Adidas video, lijken Alexander Ljung en Eric Wahlforss twee aardige jongens te zijn die voor een verandering willen zorgen online: “We actually wanted to start a place on the web that made it simply for people to share their sounds. We wanted to make the sound as common on the web as picture, video and text.” Maar nu ze op dat punt zijn? We zullen zien wat er gaat gebeuren.