FYI.

This story is over 5 years old.

nieuws

Vast uit koppigheid

Het is inmiddels meer dan een maand geleden dat kraakpand Schijnheilig werd ontruimd en ruim 150 mensen, waaronder twee redacteuren van VICE, werden aangehouden. Ewout en Jan kwamen er vanaf met een boete, maar hoewel de incassobrief van justitie nog niet op de mat is gevallen, zitten er ondertussen wel nog drie mensen vast die om een of andere reden hun identiteit niet wilden prijsgeven. Meer dan een maand na een ontruiming van een kraakpand nog vastzitten, hoe zit dat? We belden met de advocaat van het drietal, mr. Corrien Ullersma van het Amsterdamse advocatenkantoor Böhler, dat onder andere is gespecialiseerd in asiel- en vreemdelingenrecht.

Advertentie

VICE: Dag mevrouw, hoe maken uw cliënten het?
Corrien Ullersma: Naar omstandigheden prima.

Waarom zitten deze drie mensen nog steeds vast, een maand na de ontruiming van Schijnheilig?
Op 6 juli zijn ze op grond van de vreemdelingenwet in vreemdelingenbewaring gesteld en vervolgens overgeplaatst van de politiecel in Amsterdam naar het vreemdelingendetentiecentrum in Zaandam. Omdat ze weigerden iets over hun identiteit te vertellen, gaat de politie er van uit dat ze illegaal zijn, vallen ze onder de vreemdelingenwetgeving en zitten ze dus vast als vreemdelingen. Zij moeten zelf met een verblijfsvergunning of paspoort op de proppen komen, anders blijven ze vastzitten.

Waarom ligt de bewijslast om aan te tonen dat ze Nederlands zijn of een verblijfsvergunning hebben bij die mensen zelf en niet bij de staat?
Omdat ze bestempeld zijn tot illegale vreemdelingen door de politie. Die gaf aan dat als mijn cliënten niet wilden meewerken aan het onderzoek naar hun identiteit, ze de gevolgen daarvan zelf maar moesten ondervinden; illegaal totdat zij zelf het tegendeel bewijzen. De rechtbank heeft dat inmiddels helaas bekrachtigd. We zijn in hoger beroep gegaan tegen die uitspraak, want het betekent dat onze cliënten in principe nu in bewaring kunnen worden gehouden blijven totdat er een einde is aan de patstelling, en dat kan nog weleens lang duren, tot zes maanden. En de rechtbank heeft geen goede afweging gemaakt, vind ik.

Advertentie

Wat vindt u van de gronden waarop uw cliënten vastzitten?
Onterecht. Het doel van de vreemdelingenwet is het terugsturen van mensen die illegaal zijn in Nederland. Mijn cliënten houden hun mond dicht over wie ze precies zijn tegenover de politie, maar dan hoeven ze daarom nog niet vastgehouden te worden. Het enkele feit dat ze hun identiteit niet willen prijsgeven, zou niet genoeg mogen zijn om ze van hun vrijheid te beroven, want waarom zou de politie dan dús mogen aannemen dat ze illegaal zijn?

Zijn ze niet gewoon vreselijk koppig? Hoewel principieel misschien een betere woordkeuze is.
Nou, koppig kan je in zekere zin ook gerust zeggen hoor. Maar dat neemt niet weg dat wij vinden dat de vreemdelingenwet hier verkeerd voor wordt ingezet, namelijk met een ander doel dan waarvoor de wet is gemaakt; het alsnog afdwingen van het kenbaar maken van de identiteit. Dat is misbruik maken van recht.

Waarom willen ze hun identiteit niet prijsgeven? Is dat uit principe of spelen daar andere zaken bij?
Daar kan ik niets over zeggen, omdat dat niet in het belang van mijn cliënten is.

Wat gaat er nu met uw cliënten gebeuren?
Dat hangt er vanaf. We zijn nog van alles aan het proberen om ze vrij te krijgen. We zijn in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van de rechter, want we vinden dat onze hoofdargumenten (misbruik van recht o.a.) niet eens zijn besproken. Ook zijn de Europese richtlijnen met betrekking tot vreemdelingen en detentiemogelijkheden volgens ons niet nageleefd. Als dat hoger beroep faalt, stappen we naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

Advertentie

Hoe lang kunnen ze maximaal zitten?
Op dit moment is dat zes maanden. Na die periode weegt het belang van de Nederlandse overheid om mensen vast te houden niet meer op tegen het belang van de mensen om vrijgelaten te worden. Een paar jaar terug is dat voorgevallen. De persoon heeft toen heeft zes maanden gezeten omdat hij principieel weigerde zich te identificeren.

Maar wat gebeurt er met mensen als ze worden uitgezet en Nederlands zijn? Worden ze dan naar Waddinxveen gestuurd?
Nee, dan worden ze gewoon op straat gezet. Je kunt niet het land uit worden gezet als je Nederlander bent, maar je wordt ook niet thuisgebracht.

Is het niet aan het uiterlijk van uw cliënten duidelijk dat het Nederlanders zijn?
Nou, van iemands uiterlijk kan je eigenlijk niets afleiden. Iemand kan een boomlange, blauwogige blonde knaap zijn en toch niet Nederlands zijn, terwijl iemand met bijvoorbeeld een Marokkaans uiterlijk gewoon Nederlands kan zijn.

Ik had niet gedacht dat u daar zo serieus op in zou gaan.
Maar het is wel een punt dat gemakkelijk tot discriminatie kan leiden, als de overheid op subjectieve gegevens zoals het uiterlijk zou mogen afgaan. De politie kan soms aan de hand van vingerafdrukken bepalen wat iemands identiteit is, maar lang niet altijd. Uiterlijk zegt niet zoveel voor de wet en dat is maar goed ook.

Maar goed, uw cliënten zitten nog vast. Hoe maken ze hun tijd vol? Is het gezellig?
Nou, ze hebben wel wat recreatiemogelijkheden, maar ze komen niet met de echte illegale vreemdelingen in contact en het is toch zeker geen luxueuze omgeving, zo¹n vreemdelingendetentiecentrum. Het is er sober.

Een inrichting voor vreemdelingen is sober?
Ja, zeer sober. Er wordt wel gezegd dat je beter een diefstalletje kan plegen, dan zit je in een gewone penitentiaire inrichting en dus veel comfortabeler. Terwijl je in vreemdelingenbewaring niet eens voor straf zit, omdat je een strafbaar feit hebt gepleegd, maar alleen omdat je geen verblijfsvergunning hebt. In detentiecentra voor vreemdelingen zitten vaak tientallen nationaliteiten, maar meestal hebben ze maar een kleine selectie aan boeken in bar weinig talen. Ook verblijft men met meer man op een cel, die vaak niet dezelfde taal spreken.

Wat vindt u daarvan?
Onze oud-minister van Justitie Donner heeft het mooi gezegd. Hij beargumenteerde in driedelig pak dat de detentie voor illegale vreemdelingen bijzonder sober kon zijn, omdat mensen daar gemiddeld toch niet langer dan drie maanden zouden blijven. Dat is echter in de meeste gevallen onzin, omdat door verschillende procedures mensen gemakkelijk negen maanden of een jaar of langer in detentie kunnen blijven. En aangezien velen van hen te maken hebben met een overheid van hun land van herkomst die niet snel zijn met het verstrekken van een noodpaspoort, of mensen absoluut niet terug willen omdat ze echt bang zijn, gebeurt dat vaak.

JAN VAN TIENEN