Op het metaverse-festival hopen mensen dat virtuele werelden nog steeds de toekomst zijn

Deze week vond in de Westergasfabriek voor het eerst het MET AMS festival plaats, één van de eerste grote offline evenementen die volledig is gewijd aan de digitale werelden van de metaverse. Crypto-miljonairs, NFT-kunstenaars en handelaren in virtuele realiteiten uit de hele wereld kropen tijdens het festival vanachter hun computer om elkaar te ontmoeten, tickets kosten tussen de 289 en 899 euro (voor een legendary ticket). Wij waren er ook bij, om aan de mensen te vragen of virtuele universa na de pandemie en de ineenstorting van de cryptokoersen nog toekomst hebben.

Virtuele universa zijn al sinds mensenheugenis voer voor dystopische films en boeken, maar vorig jaar leek de metaverse opeens veel meer dan sci-fi. Door de pandemie zaten hele landen thuis opgesloten en na maanden van behelpen met laagtechnologische oplossingen als videobellen klonk een digitale VR-omgeving als een oplossing voor een probleem dat er eerst niet was. Techreus Facebook vond het zo veelbelovend dat ze zich herdoopten tot “Meta” naar de metaverse. Ook braken NFT’s door: digitale eigendomscertificaten die ervoor zouden kunnen zorgen dat we in die virtuele omgevingen huizen, grond, kleren, kunst en zelfs boten zouden kunnen kopen. Die NFT’s maken gebruik van dezelfde technologieën als cryptocurrencies, en de koersen schoten synchroon de lucht in. Nu kunnen we weer naar buiten, en zijn de cryptokoersen gigantisch ingestort: Bitcoin werd tweederde minder waard en Ethereum, de op één na grootste, verloor zelfs driekwart aan waarde. De slogan van het festival “where metaverse and reality meet”, krijgt zo een wrange bijsmaak. 

Toch hangt er een gezellige sfeer in De Westergasfabriek. Het publiek bestaat uit metaverse-adepten die elkaar al kennen van het internet, maar er zijn ook werknemers van bedrijven die een dagje weg mogen van kantoor om alles te leren over de mogelijkheden van virtuele universa. De grote ronde koepel is ingedeeld in twee ruimtes, één voor paneldiscussies en één waarin allerlei spectaculaire projecten tentoon worden gesteld. Er zijn kramen met allerlei NFT- en cryptotoepassingen. Magnum doet iets met de digitale wereld Decentraland, maar vooral de ijsjes die ze daar gratis bij geven lijken in trek. Ook is er een stand van het Habbo-hotel, de iconische online wereld die in 2000 werd opgericht. Ze bestaan kennelijk nog steeds en gaan met hun tijd mee: ze ondersteunen vanaf nu NFT’s, in samenwerking met het NFT-merk Cyberkong. Daardoor kun je tegen betaling als apenpoppetje rondlopen in Habbo-hotel, of met een ronddraaiende banaan boven je hoofd. 

Er zijn schermen waarop je digitale modellen ziet rondlopen in couture van digitaal bont, zodat er geen dieren voor hoeven worden doodgemaakt. Ook is er een VR-experience die naar verluidt geur incorporeert, maar daar staat continu een rij. Wel lukt het me om een “immersive sound”-ervaring te ondergaan. Op de koptelefoon krijg ik een opname van een bos met hanen te horen. Eerst in stereo en daarna als “immersive sound”. De vrachtwagen die tijdens die tweede opname komt langsrijden lijkt dwars door mijn hoofd te gaan. Geen oorstrelend geluid, maar wel indrukwekkend. 

In de andere ruimte is een presentatie van Metafluence een bedrijf dat digitale omgevingen voor influencers verkoopt. Volgens hun baas, Ermin Vall, zal de metaverse in de toekomst de functie overnemen die sociale media nu hebben. Ook is er een gesprek getiteld “borderless revolution”, waarin activisten praten over de grenzeloze mogelijkheden die de metaverse eventueel zou bieden voor het experimenteren met je identiteit. “Aarzel niet, je kunt alles zijn in de metaverse!” jubelt de 14-jarige Indiase NFT-kunstenaar Laya Mathikshara. Kunstenaar Fat Baby trekt de wat minder inspirerende conclusie dat de meeste mensen die in de metaverse de macht hebben, net als in de echte wereld, vooralsnog witte cismensen met veel geld zijn. “Web3 weerspiegelt de samenleving.”

“We zijn apen die kleding aantrekken om maar te verhullen dat we apen zijn…” zegt de presentator voorafgaand aan het panel over digitale schaarste en luxe in de metaverse. “...en we hebben altijd dingen verzameld. Vroeger waren dat steentjes, nu zijn het jpegs.” Hij slaat daarmee wel een paar duizend jaar menselijke beschaving over waarin de mens piramides en kathedralen bouwde, en schitterende kunst en haute couture voortbracht. Alsof het een verworvenheid is dat mensen tegenwoordig honderdduizenden euro’s neertellen voor een avatar van een aap om te verhullen dat ze een aap zijn. 

In het panel komt Emanuel Erdem van NFT-platform Exclusible vertellen over het digitale vastgoed dat hij verkoopt. “We hebben bijvoorbeeld vijf luxe NFT-penthouses gemaakt, waarin je vijftig mensen kan uitnodigen.” De moderator van het gesprek is enthousiast: “Wowowow,” zegt hij. Erdem legt uit dat digitale werelden beperkte ruimte hebben, en dat een stukje felbegeerde digitale grond met daarop een mooi digitaal gebouw in waarde kan stijgen. Hij vergelijkt het met de domeinnamen waarop tijdens de Internetzeepbel aan het eind van de jaren ‘90 flink gecasht werd. Totdat de bubbel knapte en een heleboel mensen hun geld kwijt waren, maar dat vertelt hij er dan weer niet bij. 

Tussen de kraampjes in de andere ruimte raak ik in gesprek met Eléonore Blanc. Zij heeft niets met de digitale schaarste, die mensen als Erdem zo veelbelovend vinden. “Mensen willen schaarste en exclusiviteit, en daardoor komen er nu allerlei grenzen in de digitale wereld. Dat zou niet moeten, dat gaat tegen het ethos van crypto in. Cryptocurrencies zijn grenzeloos, het maakt niet uit wie je bent of waar je woont.” Ze pronkt dan ook niet met allerlei dure avatars of NFT-kunst als ze in de metaverse is. “Dat zou net zoiets zijn als aan iedereen laten zien wie je volgt op instagram, maar dan heb je ervoor betaald.” Voor Blanc gaat crypto niet om het speculeren en heel veel geld verdienen, beweert ze. “Dat is zo’n saaie en beperkte opvatting ervan. Je moet het gebruiken.” Ze krijgt dan ook geregeld betaald in crypto voor haar cursussen, en dat de koersen nu gigantisch zijn ingestort vindt ze, ondanks het verdampen van haar geld, niet erg. “Ik ga mee met de pieken en de dalen: als het goed gaat geef ik een heleboel geld uit en als het slecht gaat niet.” Ze denkt dat grote crashes zoals deze alleen maar goed zijn. “Dan is het survival of the fittest, en blijven alleen de goede bedrijven en cryptomunten over. 

Ook op het humeur van NFT-kunstenaar Robbin Snijders hebben de lage koersen ogenschijnlijk weinig invloed. “Ik ben al vijftien jaar grafisch ontwerper voor dance-festivals, en maak flyers en logo’s voor djs. Toen de coronacrisis begon hadden we zestig festivals op de planken liggen, maar moesten we omschakelen naar corporate opdrachten. Ik kon niet al mijn creativiteit daarin kwijt, en ben toen NFT’s gaan maken.” Dat begon al vrij snel goed te lopen, en in zijn klantenkring zitten internationale verzamelaars en ook veel Nederlandse youtubers, zoals Bram Krikke en de nogal luidruchtige game-youtuber Jelle van Vucht. Om die reden vindt Robbin het niet erg dat de Ethereum-munt waarin hij betaald krijgt nog maar een kwart van de waarde van begin dit jaar heeft, verklaart hij. “De erkenning is voor mij goud waard.”  

Het laatste panel van die dag gaat over “digital assets as a viable investment”, oftewel geld verdienen met digitale bezittingen. Ook dit panel gaat vooral over wat er nog allemaal moet gebeuren voordat je echt wat hebt aan je digitale bezit. Farbod Sardeghian, de CEO van een bedrijf die mensen helpt te beleggen in NFT-kunst, zegt dat er net als bij het traditionele financiële systeem meer toezicht moet komen op de cryptowereld om een veilig investeringsklimaat te creëren. Als de moderator van het gesprek vraagt hoe er meer vrouwen en hun kapitaal naar de NFT-wereld gelokt kunnen worden, zegt Wouter Kloosterman, die in NFT-kunst handelt, dat dat vast snel zal gebeuren nu er ook NFT-mode bestaat. Het paradigma moet veranderen, daar is iedereen het over eens. 

Ook Jordi van den Bussche, vooral bekend als zijn alias Kwebbelkop, is present bij dit panel. Van den Bussche heeft 15 miljoen abonnees verzameld op zijn youtubekanaal door games te spelen en daar erg hard over te praten. Hij kocht onlangs een enorm penthouse in Amsterdam en heeft sinds kort een digitale avatar en een NFT-bedrijf. “Follow your dreams!” is het advies dat hij de zaal meegeeft. 

Na afloop van het gesprek spreek ik Van den Bussche nog even buiten in de zon over zijn “digital assets”. Ze blijken voor hem meer dan alleen een investering. Met de Bored Apes die hij heeft, krijgt hij ook in de hele nabije toekomst al toegang tot feestjes. “Volgende week is er bijvoorbeeld één in New York.” Bored Apes zijn de bekendste NFT’s, die, ondanks dat de waarde gekelderd is, nog altijd voor een ton over de toonbank gaan. Als alle bezitters langskomen op de borrel in New York zal Van den Bussche zich in een illuster gezelschap bevinden met onder andere Snoop Dogg, Serena Willams en zijn collega Enzo Knol. En toegang tot borrels vol celebs is slechts één van de vele geneugten die de bezitters van Bored Apes ten deel vallen: “Ik heb digitale muntjes gekregen, digitaal land, van adidas heb ik iets digitaals te bemachtigen, omdat ik zo'n aap heb. Daar kun je dan weer een écht trainingspak mee krijgen.” Van den Bussche heeft zijn aap niet om geld mee te verdienen, zegt hij. “Ik vind de technologie en de beweging heel tof. De metaverse die we met zijn allen aan het bouwen zijn.” Dat het voor veel andere mensen wel om geld draait vind hij jammer, maar hij ziet vooral de potentie van de metaverse. “Laten we mooie dingen maken en niet even snel cashen en je ding promoten aan je fans en dan eruit stappen.” Ik vraag of hij de apen mooi vindt. “Ik vind hem best wat hebben. Ik zou niet zeggen: mooi genoeg om aan de muur te hangen. Het is kunst op zijn eigen manier.” 

De nieuwste projecten van Van de Bussche draaien om digitale avatars, die hem in staat stellen om in de toekomst met influencer-pensioen te gaan. Een computergegenereerde kloon moet dan de honneurs waarnemen. Maar hij zegt dat hij zijn pensioen nog niet zou willen doorbrengen in de metaverse. “Nou, zoals de metaverse er nu uitziet, zeker niet. Pas zodra het even goed is als de echte wereld, daar in de buurt komt, of beter wordt, dan zal ik daar zitten. Dan kun je daar weer op avonturen uit gaan, skydiven, of met vrienden naar Mars gaan.”

In gedachten verzonken verlaat ik vervolgens het Westergasterrein. Ik heb een leuke tijd gehad: tijdens de meeste festivals gaan de toekomstvisioenen niet verder dan de kater van de volgende dag, terwijl ik hier met mensen heb gepraat die een rotsvast vertrouwen hebben in allerlei dingen die vooralsnog fantasieën zijn, zelfs al hebben ze flinke cryptoverliezen geleden.

Het meest realistische toekomstbeeld dat ik voorbij heb horen komen was het meest dystopisch: een wereld waarin de metaverse sociale media vervangt, waardoor je ook online nog eens allerlei dingen moet gaan kopen om een beetje fatsoenlijk voor de dag te komen. In meerdere panelgesprekken werd bovendien gezegd dat er een grote speler moet opstaan om te zorgen dat de metaverse gebruiksvriendelijk wordt, zodat de massa er gebruik van kan gaan maken. 

Ergens vraag ik me af waarom niet al deze intelligentie en al dit geld dat nu in deze toekomst gepompt niet wordt ingezet om armoede en klimaatverandering vlug op te lossen en wereldvrede te realiseren. Dan heeft de mensheid die extra werelden, geavanceerde sociale media en nieuwe financiële systemen helemaal niet nodig.