Wat vinden jonge Chinezen van de afschaffing van de eenkindpolitiek?

Als dokter bij het China National Opera House in Peking was mevrouw Lin in de jaren tachtig verantwoordelijk voor de gezinsplanning van vierhonderd mensen. "Ik rapporteerde maandelijks aan mijn leidinggevende. Alle vruchtbare mannen en vrouwen moesten zich registreren en vragen beantwoorden over hun gebruik van contraceptie," zegt ze. "Ik deelde namens de staat voorbehoedsmiddelen uit. Stelletjes moesten een officiële aanvraag doen als ze een baby wilden. Heel hun geschiedenis werd dan gescreend."

"Onze afdeling was goed te managen," vervolgt ze, "omdat mensen relatief hoog opgeleid waren. Op het platteland ging het er harder aan toe. Mensen waren laagopgeleid, wisten weinig van contraceptie en werden daarom gesteriliseerd. En als je de regels brak, werd je huis afgebroken, dat soort dingen."

Ik vraag haar wat ze destijds van de eenkindpolitiek vond. "Als een Chinees staatsburger heb je geen eigen mening!" antwoordt ze. "Het was fundamenteel nationaal principe, het was de wet. Er was geen sprake van persoonlijke meningen, snap je dat?"

Op de avond dat de afschaffing van de eenkindspolitiek wordt aangekondigd, 35 jaar na de invoering, sta ik te dralen in de rokersruimte van Dada, een Pekingse club waar producer Lex Luger optreedt. Een groep jonge Chinezen met petjes en bomberjacks staat in een kring te beatboxen en te rappen in het Mandarijn. Ik hang wat rond voordat ik me de kring in wurm om ze te vragen naar hun kijk op de recente aankondiging.

Tiantian, een veteraan en boeddhist die in de jaren tachtig geboren werd, laat een vriend een backing track afspelen op zijn iPhone, zodat hij kan rappen over de Chinese maatschappij: "China wordt als vijfduizend jaar oude beschaving geconfronteerd met snelle ontwikkelingen. Er zijn veel problemen, maar die kunnen we allemaal oplossen."

Tiantian verwelkomt de verandering. Hij denkt namelijk dat kinderen geboren na 1980 door het beleid egoïstisch en onverschillig zijn opgegroeid. "Dat is hoe ik erover denk, maar misschien denken anderen er anders over."

Als ik door de socialmediaberichten van mijn vrienden kijk, zie ik tussen de mooie vakantiefoto's en selfies ook tekens van het verlies en verdriet dat de eenkindpolitiek veroorzaakte. Een vriendin in Peking post: "Te laat… wilde altijd een zusje of broertje." Een andere vriend, uit een arm gezin op het platteland, postte een foto uit 2005. Het is een afbeelding van Wang Liping, een ongetrouwde 23-jarige, die na zeven maanden gedwongen haar kind moest aborteren. Hij schreef erbij: "Het ongeboren kind worstelde twee uur lang in haar buik voor het stierf."

Hij vertelde mij: "Deze verandering in beleid verandert niet veel voor jongeren. Het is goed voor de mensen op het platteland die een tweede kind willen. Te veel van hen zijn erg terneergeslagen door de eenkindpolitiek."

Ik telefoneer met Michael, die is geboren in het rurale Shanxi van de jaren negentig. Hij trouwde een dag voor de aankondiging en is blij met het nieuws. "Mensen kunnen nu de verantwoordelijkheid naar hun ouders en de maatschappij nakomen. Mijn kindje wordt volgend jaar geboren en ik wil er nog een."

Uit een meting uit 2008 bleek dat in China voor elke vrouw 1.22 man woont. Deze ongelijke man-vrouwverhouding is onder meer veroorzaakt door het aborteren van ongewenste meisjes. Experts voorspellen dat binnen tien jaar 20 tot 30 miljoen mannen geen vrouw zullen hebben om mee te trouwen. Michael denkt dat de beleidsverandering dit probleem zal verhelpen.

Ik bel met Xiao Meili, een 25-jarige vrouwenactivist, om haar mening te horen.

"Ik denk niet dat de onevenwichtige man-vrouwverhouding verholpen zal worden. Als mensen een zoon krijgen, willen ze daarna nog een zoon. Dochters worden traditioneel onderdeel van hun schoonfamilie en ouders willen een zoon die voor ze zal zorgen en de familienaam doorgeeft."

Xiao Meili is bezorgd over de gevolgen voor sekse(on)gelijkheid. "Veel van mijn vriendinnen en ik zijn enig kind. Onze ouders hebben alles ingezet om ons succesvol te maken. Als er geen eenkindpolitiek was geweest, weet ik zeker dat mijn ouders hadden geprobeerd een jongen te baren, en was ik anders behandeld.

Voor Xiao Meili is dit niet een stap richting vrijheid – het is een poging om meer goedkope arbeidskrachten, die China's economie zo groot maakten, voort te brengen. "Online vieren mensen feest, maar ik zie het niet als vooruitgang. Het heeft niets met mensenrechten te maken, maar met statistieken. Vrouwen worden gezien als machines om meer arbeidskrachten te baren."

Terug in de rookruimte vragen Eyu en Dacca, allebei geboren in de jaren negentig, zich af waarom de beleidsverandering zulk groot nieuws is in het Westen.

Eyu: "Ik denk dat het geen verschil zal maken. Rijke mensen hebben allang meer dan één kind. Als je rijk bent in China, hoef je je niet aan wet te houden."

Dacca voegt toe: "Voor ons maakt het niet uit of we een of twee kinderen mogen hebben. We hebben toch geen geld om ze op te voeden. Een is genoeg."

"Voor mensen die zien wat er gebeurt, zoals wij, heeft dit nieuws geen betekenis. Het is gewoon nog meer bullshit… Hoe meer ik hoor, hoe minder ik geloof," zegt Eyu. "Maar wij zijn geen doorsnee mensen."

In 2013 was het beleid gedeeltelijk versoepeld, en konden stellen waarvan één van de twee enig kind was, toch twee kinderen krijgen. Maar slechts een klein gedeelte van de stellen die ervoor in aanmerking kwamen ging op die versoepeling in.

In de toenemend stadse en competitieve gemeenschap zijn de kosten voor het grootbrengen van een kind hoog. Gezondheidszorg is niet gratis en sociale voorzieningen zijn er minimaal. In de communistische natie waar posters de waarde van het socialisme verheerlijken, moeten mensen ondertussen op zichzelf terugvallen.

Yiyu, een 21-jarige filmstudent vertelt: "In het begin was het beleid belangrijk. Iedereen wilde veel kinderen om de toekomst veilig te stellen. Het beleid werd dus met kracht ingevoerd om te zorgen dat de overheid haar doelstellingen zou halen. Maar nu dingen zijn veranderd is het niet zozeer het beleid maar de financiële druk die je belet voor meer kinderen te kiezen."

Ze weet dat haar ouders hard voor haar hebben gewerkt en dat de verwachtingen daarom hoog zijn. "Mijn ouders betalen zo veel voor me. Hoewel ik denk dat een dure peuterspeelzaal onnodig is, zou ik waarschijnlijk hetzelfde zijn als mijn ouders en dus hetzelfde geld uitgeven."

Yiyu wil geen kinderen. Ze vertelt over haar droom te reizen, talen te leren en in het buitenland te studeren. "Ik wil niet dat kinderen mijn leven bepalen."

Amartya Sen, een Nobelprijswinnende econoom van Harvard, koppelt China's dalende geboortecijfer aan de empowerment van vrouwen, die profiteren van de vooruitgang in educatie, gezondheidszorg en werkgelegenheid en dus minder met het krijgen van kinderen bezigzijn.

Hij schrijft dat de vruchtbaarheid tien jaar voor de invoering van de eenkindpolitiek snel daalde door sociale invloeden.

De meeste mensen die ik sprak denken dat de recente beleidsverandering slechts een kleine impact zal hebben op hun levens. Demografen zeggen dat het onwaarschijnlijk is dat de verandering zal leiden tot een plotselinge stijging van geboortecijfers, en dat het op de lange termijn nauwelijks verschil zal maken.

Wereldwijd zien landen hun geboortecijfers dalen.

Terwijl de verandering zeker een aantal individuele levens kan veranderen, lijkt het dat het afschaffen van de eenkindpolitiek voor velen overbodig is.

De auteur schrijft onder een pseudoniem.