The Conceptbank probeert performance art toegankelijk te maken

Bij het horen van de term "performance art" gaan je ogen misschien een beetje glazig staan. Soms zit je naar iets te kijken en vraag je je af wat er nou eigenlijk gebeurt en wat de kunstenaar voor ogen had met het bedenken ervan. Performance art lijkt het domein te zijn van excentrieke weirdo's die de aandacht proberen te trekken met absurde vertoningen waar je dan heel begrijpend knikkend bij hoort te staan terwijl je pretentieuze kunsttermen prevelt. Maar performance art is juist iets dat dicht bij iedereen staat, vindt Frans van Lent, bedenker en eigenaar van het platform The ConceptBank.

The ConceptBank is niet zozeer voor kunstenaars bedoeld, maar vooral voor gebruikers. Voor mensen die zich graag willen bezig houden met hedendaagse kunst. Een plaats waar concepten van kunstenaars worden aangeboden in de vorm van een soort handleidingen. Als je beslist dat je een performance wilt doen dan kun je gebruik maken van heel handige selectiecriteria. Deze sluiten aan op jouw specifieke wensen. Wil je alleen een performance doen of met een groep mensen, heb je voorbereidingstijd nodig of moet je meteen kunnen beginnen? Ik sprak met Frans van Lent, de bedenker en eigenaar van The ConceptBank.

THE CREATORS PROJECT: Hoe is The ConceptBank ontstaan?

Frans van Lent: Het begon met performances die ik in afzondering deed, vaak meditatief werk. Mijn publiek zag het dan later ergens, gepresenteerd op video. Dat vond ik jammer. Ik ben toen performances gaan doen waaraan ik mijn publiek liet deelnemen. Dit bleek een goede vorm. Ik wilde dit graag groter maken. Ik heb eerst een ander project opgezet, het UNNOTICED ART FESTIVAL. Mensen overal uit de wereld werden gevraagd om concepten in te sturen via een open call. Die moesten als een handleiding geschreven zijn. Deze zouden uitgevoerd worden door een groep vrijwilligers. Uiteindelijk heb ik samen met wat collega's een programma van 34 performances samengesteld. Deze zijn uitgevoerd door een groep van 40 vrijwilligers. Het festival heeft in mei 2014 in Haarlem plaatsgevonden en duurde twee dagen. Niemand heeft er iets van gemerkt. Alle deelnemers waren er ontzettend positief over. Ik wilde er mee verder en The Conceptbank is daar een platform voor.

Performance art is voor veel mensen toch een beetje vaag en zweverig. Probeer jij performance art te democratiseren?

Performance art gaat vaak over ervaringen, daarom ligt het eigenlijk heel dicht bij iedere mens. Als je in een gallerie of museum naar werk kijkt, sta je altijd te kijken naar wat iemand anders gedaan heeft. Het is juist zo leuk dat PA een fysieke ervaring kan zijn. Iedereen kan het zelf. Het is eigenlijk juist heel toegankelijk. Ik vind bewust iets doen heel belangrijk, want ik ervaar zelf dat het heel veel effect heeft op je eigen ervaringen. Ik hou van vormgeving die bijna verstopt is in normale bewegingen. Ervin Goffman heeft in de jaren vijftig een boek geschreven waarin hij uitlegt dat eigenlijk alle handelingen performances zijn. Aan de ene kant 'voer je iets uit’ en aan de andere kant acteer je tegelijkertijd ook. Als je alleen bent voer je bijvoorbeeld een heel ander telefoongesprek dan als er iemand naast je zit die kan meeluisteren. Je voert dan niet alleen uit, maar draagt ook voor. Een soort toneelstuk.

Fysieke ervaringen dus, heb je op basis daarvan de concepten geselecteerd?

Ik heb geselecteerd in hoeverre zo’n concept mij kan prikkelen. Ze moeten in vorm bruikbaar zijn voor The Conceptbank en dus min of meer de vorm van een handleiding hebben. Ik probeer zo veel mogelijk verschillende soorten concepten te gebruiken. Concepten die juist wel of geen voorbereiding nodig hebben, die je samen of alleen kunt uitvoeren.

Is dit werk een kritiek ergens op?

Nee, ik zoek eigenlijk verbinding met mensen die enthousiast kunnen worden over hedendaagse kunst. Dit werk ligt onder de radar, het heeft juist niets te maken met grote namen. Niets met galleries of musea. Het kan onafhankelijk van alles functioneren. Ik zou het bijvoorbeeld heel leuk vinden als het opgenomen wordt in toeristische gidsjes.

Je vraagt op de site om Performances te documenteren. Kan ik straks performances terug zien?

Ik wil misschien wel een apart blog aanmaken waar dit te zien is. Het punt is, ik wil dat niet op de site hebben want dan worden het een soort voorbeelden van hoe de performances zouden moeten. Dat wil ik niet, ik wil juist dat iedereen dat op zijn eigen manier doet. Wat ik heel belangrijk vind aan dit initiatief is dat kunstenaars eigenlijk hun werk overhandigen aan iemand anders. Het is echt een vertrouwenssituatie. Je moet er maar vanuit gaan dat mensen daar mee om gaan met integriteit. Dit maakt het ook dat niet elke kunstenaar hier zin in heeft. Je verliest controle, iets van het auteurschap van het werk.

Er staan dus wat oude performances op, zijn alle werken al eens uitgevoerd?

Dat was geen criterium, maar kan wel. Mijn werken zijn al eens uitgevoerd. Het zijn slechts handleidingen, ze kunnen dus talloze keren worden uitgevoerd.

Zijn al die werken dan straks samen één werk, of los van elkaar te beschouwen?
Ik vind eigenlijk dat het een databank moet worden. Als het groot wordt, wordt het op zichzelf al een soort statement. Ik zie het als een weg naar performance art in het dagelijks leven. Je moet je voorstellen dat je op een zonnige dag met z’n drieën iets leuks gaat doen. Performance art gaat over hoe je iets ervaart. Dat je je daar bewust van bent.

Stel, je besluit te gaan barbecuen, is dat dan ook performance art?
Als jij met die insteek gaat barbecuen wel ja.

Is het ook nog performance art als mensen alleen mee doen om te fucken?

Kijk, de kunstenaars geven het werk vrij, het is een beetje een vertrouwensband. Dat wil niet zeggen dat er geen dingen fout mogen gaan. Door het uitprinten van de handleiding maak je eigenlijk een afspraak met de kunstenaar om deze uit te voeren in de lijn van de performance. Je hebt wel de ruimte om deze aan te passen aan je omgeving. Zo was er een kunstenaar uit Canada (Josh Schwebel), die een concept in stuurde waarbij je deuren open moest houden van een winkel. Maar niet alle winkel deuren zijn dicht. De performance moet dus soms anders worden uitgevoerd.

Wat is een makkelijk concept om mee te beginnen?

#013:Julie Rozman: Standing Piece (2012). Bij deze opdracht moet je op de grens van iets staan. Een stoep, schaduw, groep mensen, een winkel. Je bent bezig met zoeken naar vormen die kloppen bij de omschrijving. Je ontdekt dan dat je eigenlijk altijd ergens op een grens staat. Je zit nu aan tafel, dat is ook een grens.