De vraag is niet meer óf, maar wannéér 4-FA verboden wordt

Want wat blijkt: 4-FA is een drug. En dus kan je er problemen mee krijgen.

|
01 september 2016, 4:03pm

Vandaag heeft het Trimbos-instituut een waarschuwing afgegeven voor het middel 4-fluoramfetamine, een nichtje van mdma, Ritalin en speed dat het afgelopen jaar zijn weg van de underground naar de mainstream vond. Het is nu nog een legaal middel, maar de vraag is hoe lang dat nog duurt.

Foto's door de auteur

Lange tijd was de status van de schadelijkheid: 'we weten het niet maar het is een amfetamine dus pas op'; nu is de alarmfase ingegaan omdat er volgens het Trimbos-instituut 'ernstige incidenten zijn geweest waar 4-FA een rol in speelde'. Er zouden zelfs hersenbloedingen zijn geweest door het middel. En dus kwam er een waarschuwing.

"We moesten af van het idee dat het hier om iets onschuldigs zou gaan," zegt Ronald van Litsenburg van Event Medical Services (EMS), een organisatie die veel medische hulpverlening op evenementen organiseert. "Die term 'xtc-light' die voor 4-FA vaak werd gebruikt liet toch te veel gebruikers denken dat het milder zou zijn. Dat de schadelijke effecten mee zouden vallen."

Organisaties als EMS zagen de afgelopen maanden steeds meer incidenten waar 4-FA in het spel zou zijn geweest. Zij Meldden deze aan de Monitor Drugs Incidenten, die het weer rapporteerde aan het DIMS: het Drugs Informatie en Monitoring Systeem, een tak van het Trimbos-instituut dat de drugsmarkt en het gebruik in Nederland in de gaten houdt.

Vorig jaar zouden er 164 incidenten zijn geweest waar 4-FA bij betrokken was, dit jaar waren het er in de eerste zeven maanden al 132. Geschat wordt dat er inmiddels tienduizenden mensen zijn geweest die het wel eens geprobeerd hebben, en dus kan je nog niet echt spreken van een orgie van ellende. Maar verhalen over hartproblemen, hersenbloedingen en misschien zelfs sterfgevallen drukken iedereen weer even met z'n neus op het feit dat er niet zoiets bestaat als amfetamines zonder risico's.

"De vraag die me nu vaak wordt gesteld is: is het erger dan xtc of speed?" aldus Daan van der Gouwe van het Trimbos-instituut. "Daar hebben we gewoon nog niet genoeg cijfers over. Maar die indruk dat het om een soort 'mdma-light' gaat moet ophouden. We zien ons nu verplicht om een signaal af te geven, om te voorkomen dat mensen er te lichtzinnig ermee omgaan."

Floor van Bakkum van de Jellinek, mede-initiatiefnemer van de waarschuwing van vandaag vindt dat dit het juiste moment was voor een waarschuwing: "Probleem met verhalen over incidenten is altijd: ligt het aan het middel zelf of ligt het aan hoe het middel gebruikt is," aldus van Bakkum. "Maar de laatste tijd hoorden we te vaak verhalen van gebruikers in de lijn van dat het allemaal wel meevalt."

Maar, zo onderschrijven alle mensen die ik vandaag sprak, het gaat hier om een amfetamine, en die in je mond stoppen heeft altijd een risico. Zeker binnen ons huidige systeem, waarin iedereen die wel eens middelen tot zich wil nemen geen andere optie heeft dan die te kopen in een systeem waarin onduidelijk is wat de bron van het middel is, en hoe hoog de dosering van de pil is.

Van Bakkum geeft dit advies: "Als je het hebt gebruikt en je krijgt last van hoofdpijn of een hoge bloeddruk, ga dan naar de eerste hulp. Ik weet dat een hoge bloeddruk moeilijk te meten is op een feestje, maar toch. Wees eerlijk over je gebruik bij de hulppost, dan kunnen ze je het beste helpen." Veel van de incidenten leken te beginnen met kleine klachten die snel escaleerden.

4-FA gaat nu waarschijnlijk snel een plaats vinden op lijst 1 van de Opiumwet, waar het middel tussen speed en mdma terecht zal komen. Net als praktisch alle andere landen ter wereld kennen we namelijk een prohibitie-systeem een systeem waarin alle middelen die niet breed cultureel zijn ingeburgerd op een verboden lijst worden gezet. De hoop is dan dat deze middelen die een risico met zich meebrengen nooit 'normaal' zullen worden, zoals alcohol en nicotine (die overigens een veel groter risico met zich meebrengen).

"In wezen is de opkomst van 4-FA een duidelijk symptoom van het feit dat mdma verboden is," zegt H. Cornellisen van de stichting Legalize, een stichting die pleit voor een nieuw systeem, dat zowel rekening houdt met de risico's van de middelen als een einde maakt aan de strijd tegen drugs, met al haar nadelen. "Mensen willen eigenlijk de classic drugs, maar 4-FA was voor de producenten en gebruikers een legaal alternatief."

In zo'n nieuw systeem zouden gebruikers volgens Cornelissen dan op een betere manier om kunnen gaan met middelen. In plaats van alleen maar een manier van naar de tering gaan, kan er dan bij (gereguleerde) verkoop beter worden voorgelicht over de risico's bij het kopen van een pil.

De consequentie, zo is de gedachte, is dat drugs dan een positie in de samenleving krijgen die extreme sports nu hebben. Neem bijvoorbeeld bergbeklimmen: het lijkt allemaal vriendelijk en rustig, maar als je niet genoeg water meeneemt of je eigen zwaktes kent, kan je uiteindelijk uitgedroogd worden opgegeten door een beer op een bergpiek.

Het ontzag dat er voor dat soort bezigheden is, kan er dan ook komen voor 4-FA en alle andere party-amfetamines. Iedereen moet weten dat het superleuk kan zijn, maar dat je verstand moet hebben van dosering en je eigen zwaktes, voor je eraan begint.

In het geval van 4-FA is het wat dat betreft goed om te weten wat over het algemeen de dosering van amfetamines moet zijn. Een stelregel die bij mdma vaak gehanteerd wordt en bij 4-FA tot nu toe redelijk overeen lijkt te komen, is dat je je lichaamsgewicht pakt en die 1 tot maximaal 1,5 keer vermenigvuldigt om het gewenste aantal milligrammen te krijgen voor de goede dosering. (Iemand van 60 kilo heeft dus een pil nodig van 60 tot 90 mg.) Een pil in een keer in je mond stoppen is anno 2016 dus echt uit den boze, want sommige pillen zijn wel 350 milligram.

13 Oktober komt het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring nieuwe drugs bij elkaar, het onderdeel van de prohibitiemachine dat de signalen van de samenleving probeert te vertalen in een advies aan het ministerie van Volksgezondheid, over de legaliteit van 4-FA. Na het bericht van het Trimbos-instituut van vandaag is het vrij duidelijk welke kant het opgaat. Het spul komt binnen niet al te lange tijd op lijst 1 van de Opiumwet.

Daan van der Gouwe: "Een mogelijk voordeel van illegaliteit zou kunnen zijn dat mensen nu niet meer denken: het is legaal, dus het is veilig. Dat kan het aantal incidenten omlaag brengen."

"Maar van illegaliteit moet je nou ook weer niet te veel verwachten," voegt hij eraan toe. "Ik vraag me af of mensen daar minder van gaan gebruiken. Het zou ook goed kunnen dat mensen overstappen van 4-FA naar een ander middel waar we dan ook weer niks vanaf weten. En dan beginnen we weer helemaal opnieuw."

Meer VICE
VICE-kanalen