De Tilburg Cowboys is een kunstenaarscollectief uit Brabant. Ze hebben een project bedacht waarbij ze Afrikanen vragen om weliswaar niet gelijk een boek te schrijven, maar wel een flaptekst van een boek, dus een samenvatting/lekkermakertje achterop de kaft.

Het idee is dat je zo een boekenkast vol met lege boeken met alleen een boekomslag krijgt. Mensen kunnen vervolgens deze ‘books to be’ kopen. Maar waarom zou je een leeg boek kopen? Nou, schrandere lezer die je pretendeert te zijn, er zit een antwoordkaart in die boeken die je kunt invullen en terugsturen naar de schrijver van de flaptekst. Zo weet deze schrijver dus dat er mensen bestaan die oprecht geïnteresseerd zijn in hun verhaal, en dan kan hij of zij het boek vervolgens daadwerkelijk gaan schrijven. De Tilburg Cowboys zijn naar Zuid-Afrika gegaan om daar een gevangenis en een jongerencentrum te bezoeken en samen met de mensen daar de books to be te maken.

Tilburg Cowboy Sander van den Busse vertelt: “De eerste workshop vond plaats in een Cultureel Jongerencentrum, ergens downtown Johannesburg. Gelijk na de uitleg beginnen de kinderen, die tussen de 8 en 14 jaar oud zijn, hun verhalen te schrijven. Overal zitten, hangen en liggen schrijvende kinderen. Ze voelen zich al gelijk een beroemd schrijver. Dat de verhalen ook in Nederland terecht zullen komen maakt ze nog enthousiaster. Als de eerste verhalen af zijn beginnen we met deel twee van de workshop: het maken van de boekomslagen. De kinderen maken foto’s, tekenen en knippen uit tijdschriften. Wij scannen en ontwerpen samen met de kinderen alle covers. Pas later lezen we wat ze eigenlijk hebben opgeschreven. Dat zijn niet alleen verhalen over prinsessen of cavia’s. Ook omdat cavia’s in Zuid-Afrika geen cavia’s maar marmotten worden genoemd, maar er was bijvoorbeeld ook een meisje dat schreef dat ze door haar moeder geprostitueerd werd. Op een dag kwam haar leraar naar haar huis en belde aan. Haar moeder kende hem verder niet en dacht dat hij een klant was, dus stuurde hem door naar de slaapkamer van haar dochter, alwaar hij zijn leerling naakt op bed aantrof. Dat was niet het enige beklemmende verhaal, een hoop verhalen gingen over kinderprostitutie, misbruik, zelfmoord en kindermoeders.”

“De tweede workshop werd gehouden in een gevangenis in Krugersdorp. De groep gevangenen die met de workshop meedoen bestaat uit 23 gevangenen, allen zwart, die ons in oranje pakken gehuld maar zonder handboeien verwachtingsvol aankijken. De groep was wel een soort selectie van de meest gemotiveerde gevangenen die hun leven wilden beteren. In de gevangenis zwem je eigenlijk de hele dag in saaiheid, waardoor een hoop gevangenen al hele verhalen geschreven hadden. Ook waren er in de gevangenis al workshops geweest om dingen te verwerken, waar schrijven een onderdeel van was. Het leek alsof het voor de gevangenen meer betekende dan voor ons. Ze hadden torenhoge verwachtingen, tot en met het boek verfilmen waarin een hoofdrol voor Brad Pitt was weggelegd. Al hadden sommige nog tientallen jaren uit te zitten. Een boek schrijven gaf ze hoop voor de toekomst. Als je op een gegeven moment opeens weer buiten staat, dan heb je helemaal niks om weer ergens te beginnen met werken of wat dan ook. Ze wilden een certificaat hebben voor de workshop, die we toen hals over kop maar hebben ontworpen. Onder hard applaus hebben we ze stuk voor stuk uitgedeeld. Ik werd omhelst door een enorme gedetineerde neger, dat was best vreemd.”

De Tilburg Cowboys gaan de boeken zelf uitgeven en ze voeren geen selectieprocedure uit. Alles komt er in principe door. De workshops in Zuid-Afrika waren nog maar een try-out en er gaan waarschijnlijk ook dezelfde soort workshops in Nederland gehouden worden. Dan dus wel verhalen over cavia’s in plaats van marmotten.

EWOUT LOWIE